Ανοίγεις το Instagram για να δεις ένα μήνυμα. Κάπου στην πορεία εμφανίζεται ένα Reel, μετά ένα δεύτερο και πριν το καταλάβεις έχουν περάσει είκοσι λεπτά. Το ίδιο συμβαίνει στο TikTok και στα YouTube Shorts. Το ένα σύντομο βίντεο διαδέχεται το άλλο και η απόφαση "αυτό είναι το τελευταίο" μεταφέρεται συνεχώς λίγο πιο κάτω στην οθόνη.
Μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να δώσει μια ενδιαφέρουσα νευροβιολογική εξήγηση για αυτή τη συμπεριφορά. Σύμφωνα με τα αποτελέσματά της, όταν παρακολουθούμε short videos που πραγματικά μας ενδιαφέρουν, μειώνεται προσωρινά η δραστηριότητα σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τον γνωστικό έλεγχο, την προσοχή και τη λήψη αποφάσεων.
Η έρευνα έχει τίτλο "Brain activity inhibition during Short Video Viewing: neurochemical insights" και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό NeuroImage. Οι επιστήμονες εξέτασαν 56 νεαρούς ενήλικες, χρησιμοποιώντας λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI) και μαγνητική φασματοσκοπία, ώστε να παρακολουθήσουν τόσο την εγκεφαλική δραστηριότητα όσο και συγκεκριμένες νευροχημικές παραμέτρους.
Τι συμβαίνει όταν ένα βίντεο μας τραβάει πραγματικά
Κατά τη διάρκεια του πειράματος οι συμμετέχοντες παρακολουθούσαν σύντομα βίντεο, έχοντας τη δυνατότητα να τα προσπεράσουν. Όταν, όμως, επέλεγαν να δουν ένα βίντεο μέχρι το τέλος –κάτι που θεωρήθηκε ένδειξη αυξημένου ενδιαφέροντος– οι επιστήμονες κατέγραψαν μειωμένη δραστηριότητα σε δύο σημαντικές περιοχές. Τον dorsal anterior cingulate cortex (dACC) και τον dorsolateral prefrontal cortex (dlPFC).
Με απλούστερα λόγια, πρόκειται για περιοχές που συμμετέχουν σε λειτουργίες όπως ο αυτοέλεγχος, η διατήρηση της προσοχής και η λήψη αποφάσεων. Και εδώ βρίσκεται ίσως ένα κομμάτι της εξήγησης για εκείνο το ατελείωτο scrolling που όλοι έχουμε κάνει κάποια στιγμή. Όσο περισσότερο μας απορροφά το περιεχόμενο, τόσο δυσκολότερο μπορεί να γίνεται εκείνη τη στιγμή να πάρουμε την απόφαση να σταματήσουμε.
Το συγκεκριμένο εύρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν το τοποθετήσουμε δίπλα σε προηγούμενη μεγάλη μετα-ανάλυση 71 μελετών με συνολικά 98.299 συμμετέχοντες. Εκεί, η αυξημένη κατανάλωση σύντομων βίντεο είχε συσχετιστεί με χαμηλότερες επιδόσεις σε γνωστικές λειτουργίες, ιδιαίτερα στην προσοχή και στον ανασταλτικό έλεγχο.
Διαβάστε Επίσης
Όχι, τα Reels δεν "καταστρέφουν" τον εγκέφαλο
Εδώ χρειάζεται, πάντως, προσοχή. Η φράση ότι τα short videos "απενεργοποιούν τον εγκέφαλο" είναι εντυπωσιακή, αλλά δεν σημαίνει ότι TikTok, Reels και Shorts προκαλούν μόνιμη εγκεφαλική βλάβη.
Η συγκεκριμένη μελέτη κατέγραψε προσωρινές μεταβολές της εγκεφαλικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης. Δεν απέδειξε μόνιμη βλάβη, ούτε σχεδιάστηκε για να εξετάσει συνολικά τον εθισμό στα σύντομα βίντεο. Επιπλέον, το δείγμα των 56 ανθρώπων ήταν σχετικά μικρό και αποτελούνταν από νεαρούς ενήλικες, επομένως απαιτούνται μεγαλύτερες έρευνες πριν οδηγηθούμε σε γενικευμένα συμπεράσματα.
Αυτό που φαίνεται, ωστόσο, είναι ότι το ατελείωτο scrolling δεν είναι απλώς θέμα "έλλειψης θέλησης". Τα short videos έχουν δημιουργήσει έναν εξαιρετικά αποτελεσματικό τρόπο να κρατούν την προσοχή μας, προσφέροντας συνεχώς ένα καινούργιο ερέθισμα με μία μόνο κίνηση του αντίχειρα.
Και ίσως γι' αυτό το πιο δύσκολο σημείο ενός Reel δεν είναι να το παρακολουθήσεις μέχρι το τέλος. Είναι να αποφασίσεις ότι δεν θα δεις το επόμενο
