Μια μαύρη τρύπα μπορεί να καταπιεί αστέρια, να παραμορφώσει τον χωροχρόνο και να ασκήσει τόσο ισχυρή βαρυτική έλξη, ώστε ούτε το φως να μην μπορεί να ξεφύγει από το εσωτερικό της. Μπορεί επίσης να συγκρουστεί με μια άλλη μαύρη τρύπα και να δημιουργήσουν μαζί ένα ακόμη μεγαλύτερο κοσμικό αντικείμενο. Θα μπορούσε, όμως, να συμβεί και το ακριβώς αντίθετο; Να διασπαστεί δηλαδή μία μαύρη τρύπα σε δύο μικρότερες;
Μέχρι σήμερα, οι φυσικοί θεωρούσαν ένα τέτοιο φαινόμενο εξαιρετικά απίθανο, καθώς προσκρούει σε θεμελιώδεις νόμους της φυσικής. Ωστόσο, μια νέα επιστημονική μελέτη υποστηρίζει ότι, κάτω από συγκεκριμένες και ιδιαίτερα ακραίες συνθήκες, η διάσπαση ενδέχεται να είναι θεωρητικά εφικτή.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Physical Review D και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές πανεπιστημίων και επιστημονικών ιδρυμάτων της Δανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας.
Γιατί οι μαύρες τρύπες δεν μπορούν κανονικά να διασπαστούν
Για να κατανοήσουμε τη σημασία της ανακάλυψης, πρέπει πρώτα να εξετάσουμε έναν βασικό νόμο της θερμοδυναμικής. Σύμφωνα με τον δεύτερο νόμο, η συνολική εντροπία ενός απομονωμένου συστήματος δεν μπορεί να μειωθεί. Η εντροπία συνδέεται με τους διαφορετικούς μικροσκοπικούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να οργανωθεί ένα φυσικό σύστημα.
Στην περίπτωση μιας συνηθισμένης μαύρης τρύπας που δεν περιστρέφεται, η διάσπασή της σε δύο μικρότερες θα οδηγούσε σε μείωση της συνολικής εντροπίας. Επομένως, μια τέτοια διαδικασία απαγορεύεται από τους γνωστούς θερμοδυναμικούς περιορισμούς. Τα πράγματα, ωστόσο, γίνονται πιο ενδιαφέροντα όταν προσθέσουμε στην εξίσωση την περιστροφή.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι μια μαύρη τρύπα που περιστρέφεται με ταχύτητα εξαιρετικά κοντά στο θεωρητικό μέγιστο όριο ενδέχεται να επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη δημιουργία δύο μικρότερων μαύρων τρυπών.
Υπάρχει, βέβαια, ένα σημαντικό εμπόδιο. Tα δύο νέα αντικείμενα πρέπει να αποκτήσουν αρκετή απόσταση μεταξύ τους ώστε να μη συγχωνευθούν αμέσως ξανά. Αυτό περιορίζει δραστικά τα πιθανά σενάρια.
Τι σημαίνει αυτή η ανακάλυψη για το μέλλον της αστροφυσικής
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε επίσης πιο ασυνήθιστες θεωρίες, στις οποίες το Σύμπαν διαθέτει επιπλέον χωρικές διαστάσεις ή η βαρύτητα συμπεριφέρεται διαφορετικά από όσα προβλέπει η Γενική Σχετικότητα του Αϊνστάιν.
Σε ορισμένα από αυτά τα θεωρητικά μοντέλα, η διάσπαση μιας μαύρης τρύπας θα μπορούσε να ευνοείται θερμοδυναμικά, ιδιαίτερα όταν ένα από τα δύο νέα αντικείμενα είναι πολύ μικρότερο από το άλλο.
Αυτό παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον για τις λεγόμενες αρχέγονες μαύρες τρύπες, οι οποίες ενδέχεται να σχηματίστηκαν λίγο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.
Ο καθηγητής Francesco Sannino, ένας από τους συντάκτες της μελέτης, εξηγεί ότι οι μικροσκοπικές αρχέγονες μαύρες τρύπες θα μπορούσαν να είναι περισσότερο επιρρεπείς σε τέτοια φαινόμενα από τις τεράστιες μαύρες τρύπες που παρατηρούμε σήμερα. Οι επιστήμονες εξετάζουν επίσης εάν τηλεσκόπια ακτίνων γάμμα, όπως το Fermi-LAT, θα μπορούσαν μελλοντικά να ανιχνεύσουν έμμεσα ίχνη από μικροσκοπικά θραύσματα μαύρων τρυπών.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ μια μαύρη τρύπα να διασπάται, ούτε γνωρίζουμε πόσο πιθανό είναι να συμβεί κάτι τέτοιο.
