Το τέλος του περιπτέρου: Πώς ένα κομμάτι της καθημερινότητάς μας σβήνει αθόρυβα

Κάποτε ήταν αδύνατο να φανταστείς την πόλη χωρίς το φωτισμένο κουβούκλιο στη γωνία. Το περίπτερο δεν ήταν απλώς ένα σημείο αγορών· ήταν μια μικρή αστική ιεροτελεστία.

Σήμερα, όμως, κάθε μέρα κι ένα από αυτά κατεβάζει ρολά. Η παραδοσιακή λιανική πεθαίνει αθόρυβα μπροστά στα μάτια μας, παρασυρμένη από μια αλλαγή που κανείς δεν αντιλήφθηκε εγκαίρως.

Τα νούμερα το αποδεικνύουν. Από τα 9.130 περίπτερα του 2011, έχουν μείνει μόλις 4.200 το 2024. Σε δεκατέσσερα χρόνια χάθηκαν 4.930 σημεία — πάνω από το μισό δίκτυο. Σύμφωνα με την ετήσια έρευνα Census της NielsenIQ, η πτώση συνεχίζεται με ταχύτητα, ενώ ο Βάιος Δημοράγκας μίλησε για "πτώση 3,6% μόνο τον τελευταίο χρόνο". Παρόμοια εικόνα και στα μικρά παντοπωλεία: 8.015 καταστήματα έχουν κλείσει ή μετασχηματιστεί σε franchise, -27% από το 2011.

Η άνοδος των σούπερ μάρκετ και η νέα κατανάλωση

Εκεί που κλείνουν τα παραδοσιακά σημεία, το οργανωμένο εμπόριο ανθεί. Τα σούπερ μάρκετ αυξήθηκαν από 4.750 σε 5.151 μέσα σε 13 χρόνια, κερδίζοντας όλο το χαμένο έδαφος των μικρών επιχειρήσεων. "Το οργανωμένο λιανεμπόριο απορροφά την κατανάλωση από το παραδοσιακό εμπόριο", σημείωσε ο Δημοράγκας, εξηγώντας ότι οι μικρές επιχειρήσεις κάτω των 100 τ.μ. έχασαν 2,7% σε πωλήσεις, ενώ οι μεγάλες αλυσίδες ανέβηκαν 7,2%.

Ο Παναγιώτης Μπορέτος της Circana τόνισε ότι "το σύμπαν των μικρών καταστημάτων έχει συρρικνωθεί κατά 8% σε ετήσια βάση", αποτυπώνοντας την ασφυκτική πίεση που δέχονται περίπτερα και ψιλικατζίδικα.

Η αλήθεια είναι πως οι συνήθειές μας άλλαξαν. Το κινητό αντικατέστησε το "Τηλέφωνον διά το κοινόν”. Τα τσιγάρα μειώθηκαν δραματικά. Ο Τύπος δεν λέει τίποτα στις νεότερες γενιές. Και τα snacks φτάνουν μέσα από ένα app, όπου κι αν βρίσκεσαι. Παράλληλα, η οικονομική πίεση οδηγεί τους Έλληνες σε πιο οργανωμένες αγορές: η τέταρτη εβδομάδα του μήνα, μετά τους μισθούς, εμφανίζει πωλήσεις +20% στα σούπερ μάρκετ.

Το τέλος μιας εποχής — Τι μένει ζωντανό

Τα περίπτερα γεννήθηκαν ως μέτρο πρόνοιας για τραυματίες πολέμου και έγιναν για δεκαετίες το κέντρο πληροφόρησης της πόλης. Σήμερα, όμως, μοιάζουν με μικρά μουσεία της αστικής ζωής· μια "αστική αρχαιολογία” που μπαίνει πλέον στους ταξιδιωτικούς οδηγούς.

Όσα επιβιώνουν, μεταλλάσσονται. Μεγαλώνουν, καταλαμβάνουν περισσότερο χώρο, γίνονται μικρά πολυκαταστήματα γεμάτα δώρα, ποτά, παιχνίδια, ρούχα. Η αγορά εκτιμά πως τελικά θα μείνουν 2.200-2.500 περίπτερα —όσα βρίσκονται σε σημεία υψηλής διέλευσης, τουριστικές ζώνες, σταθμούς μετρό, νοσοκομεία.

Ίσως το περίπτερο να μην εξαφανιστεί εντελώς. Αλλά σίγουρα δεν θα επιστρέψει ποτέ με τη μορφή που μεγαλώσαμε μαζί του.

Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr