Στην αρχή μιας σχέσης, το σεξ συνήθως δεν χρειάζεται ιδιαίτερο προγραμματισμό. Μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή, χωρίς πολλή σκέψη και χωρίς να χρειάζεται κάποιος από τους δύο να πάρει ιδιαίτερες πρωτοβουλίες. Η επιθυμία υπάρχει, η έλξη είναι έντονη και ακόμη και μια συνηθισμένη βραδιά μπορεί να καταλήξει διαφορετικά από ό,τι είχε αρχικά σχεδιαστεί.
Ύστερα από μερικά χρόνια, η εικόνα συχνά αλλάζει.
Οι δύο σύντροφοι εξακολουθούν να αγαπιούνται, να περνούν καλά μαζί και να μοιράζονται την καθημερινότητά τους. Ωστόσο, εκεί που κάποτε το σεξ ήταν σχεδόν καθημερινό, τώρα μπορεί να συμβαίνει μία φορά την εβδομάδα, μερικές φορές τον μήνα ή ακόμη σπανιότερα.
Σεξ και σχέσεις: Γιατί η επιθυμία μειώνεται;
Κάπου εκεί εμφανίζονται και οι πρώτες αμφιβολίες. Έχει χαθεί η έλξη; Μήπως η σχέση έχει βαλτώσει; Μήπως ο ένας σύντροφος δεν βρίσκει πια τον άλλον ελκυστικό;
Η πραγματικότητα είναι περισσότερο σύνθετη. Η μείωση της σεξουαλικής συχνότητας στις μακροχρόνιες σχέσεις αποτελεί ένα φαινόμενο που έχει καταγραφεί επιστημονικά, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι έχει μειωθεί και η αγάπη ανάμεσα στους δύο συντρόφους.
Τι συμβαίνει στη σεξουαλική επιθυμία όσο περνούν τα χρόνια;
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες έρευνες για το συγκεκριμένο ζήτημα δημοσιεύτηκε το 2015 στο επιστημονικό περιοδικό Social Science Research.
Οι ερευνητές Jette Schröder και Claudia Schmiedeberg χρησιμοποίησαν δεδομένα από τη γερμανική διαχρονική έρευνα German Family Panel, εξετάζοντας πώς επηρεάζεται η συχνότητα των σεξουαλικών επαφών από τη διάρκεια μιας σχέσης, τη συγκατοίκηση, τον γάμο και την απόκτηση παιδιών.
Το βασικό συμπέρασμα ήταν ότι η μείωση της σεξουαλικής συχνότητας εμφανίζεται κυρίως στα πρώτα χρόνια της σχέσης.
Αντίθετα, ο γάμος και η συγκατοίκηση δεν φάνηκε να έχουν από μόνα τους στατιστικά σημαντική επίδραση στη συχνότητα των επαφών.
Με άλλα λόγια, δεν είναι απαραίτητα το γεγονός ότι δύο άνθρωποι παντρεύονται ή αρχίζουν να ζουν μαζί που αλλάζει τη σεξουαλική τους ζωή. Σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζει η ίδια η εξέλιξη της σχέσης.
Μια δεύτερη μελέτη, που εξέτασε 2.814 άτομα σε σταθερές ετεροφυλόφιλες σχέσεις, διαπίστωσε ότι η σεξουαλική ικανοποίηση παρουσίαζε αρχικά αύξηση κατά τον πρώτο χρόνο και στη συνέχεια σταδιακή μείωση.
Οι ερευνητές συνέδεσαν αυτή την πορεία με την αρχική διαδικασία γνωριμίας των σεξουαλικών προτιμήσεων του συντρόφου, αλλά και με την πιθανή υποχώρηση του πάθους σε μεταγενέστερα στάδια.
Αυτό, βέβαια, περιγράφει μια μέση τάση και όχι μια αναπόφευκτη εξέλιξη για κάθε ζευγάρι.
Η συνήθεια μπορεί να επηρεάσει την επιθυμία
Στην αρχή μιας σχέσης, σχεδόν τα πάντα είναι καινούργια. Ο άλλος άνθρωπος αποτελεί ένα πρόσωπο που θέλουμε να ανακαλύψουμε. Οι αντιδράσεις του, οι προτιμήσεις του και η ίδια η σωματική επαφή συνοδεύονται από ένα στοιχείο αβεβαιότητας.
Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η αβεβαιότητα μειώνεται.
Γνωρίζουμε τις συνήθειες του συντρόφου μας, μπορούμε να προβλέψουμε αρκετές από τις αντιδράσεις του και έχουμε δημιουργήσει μια κοινή καθημερινότητα.
Αυτή η οικειότητα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα μιας σταθερής σχέσης. Προσφέρει ασφάλεια, εμπιστοσύνη και συναισθηματική σταθερότητα.
Ωστόσο, η ασφάλεια και η σεξουαλική επιθυμία δεν λειτουργούν πάντοτε με τον ίδιο τρόπο.
Σε επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε το 2024, οι ερευνήτριες Amy Muise και Sophie Goss εξέτασαν τη σχέση ανάμεσα στην οικειότητα και στη διατήρηση της σεξουαλικής επιθυμίας.
Η εργασία τους ανέδειξε ότι η συναισθηματική εγγύτητα μπορεί να ενισχύει την επιθυμία, αλλά δεν αρκεί πάντοτε από μόνη της για να τη διατηρήσει.
Η ισορροπία ανάμεσα στη σύνδεση με τον σύντροφο και στη διατήρηση της ατομικότητας φαίνεται να αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο.
Ίσως, λοιπόν, ένα από τα παράδοξα των μακροχρόνιων σχέσεων να είναι ότι μπορούμε να γνωρίζουμε έναν άνθρωπο καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον και, ταυτόχρονα, να χρειάζεται να ανακαλύπτουμε νέους τρόπους για να τον επιθυμούμε.
Όταν η καθημερινότητα μπαίνει ανάμεσα στους δύο συντρόφους
Υπάρχει, φυσικά, και μια πολύ λιγότερο ρομαντική εξήγηση.
Η ζωή.
Οι επαγγελματικές υποχρεώσεις, οι λογαριασμοί, η φροντίδα του σπιτιού, η ανατροφή των παιδιών, η έλλειψη ύπνου και η διαρκής κούραση μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη σεξουαλική επιθυμία.
Ένα ζευγάρι μπορεί να εξακολουθεί να αισθάνεται έντονη έλξη, αλλά να δυσκολεύεται να βρει τον χρόνο και την ενέργεια για να εκφράσει αυτή την επιθυμία.
Η προαναφερθείσα γερμανική μελέτη διαπίστωσε, για παράδειγμα, ότι η συχνότητα των σεξουαλικών επαφών μειωνόταν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και όσο τα παιδιά ήταν μικρά, αλλά μπορούσε να ανακάμψει αργότερα.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Σεξουαλικής Ιατρικής επισημαίνει ότι το εργασιακό στρες, οι αλλαγές στην υγεία, οι ορμονικοί παράγοντες, οι φαρμακευτικές αγωγές και οι διαφορετικοί καθημερινοί ρυθμοί μπορούν να επηρεάσουν τη σεξουαλική ζωή ενός ζευγαριού.
Δεν πρόκειται, επομένως, πάντοτε για απώλεια ενδιαφέροντος. Μερικές φορές δύο άνθρωποι θέλουν να κάνουν περισσότερο σεξ, αλλά ζουν σε μια καθημερινότητα που αφήνει ελάχιστο χώρο για αυτό.
Δεν αισθανόμαστε όλοι την επιθυμία με τον ίδιο τρόπο
Ένα ακόμη ζήτημα είναι ότι συχνά έχουμε μια αρκετά περιορισμένη αντίληψη για το πώς λειτουργεί η σεξουαλική επιθυμία.
Τείνουμε να πιστεύουμε ότι πρέπει πρώτα να αισθανθούμε έντονη επιθυμία και στη συνέχεια να προχωρήσουμε σε κάποια σεξουαλική δραστηριότητα.
Ωστόσο, η επιστημονική βιβλιογραφία διακρίνει ανάμεσα στην αυθόρμητη και στην ανταποκρινόμενη σεξουαλική επιθυμία.
Η πρώτη εμφανίζεται χωρίς να προηγηθεί κάποιο συγκεκριμένο ερέθισμα. Η δεύτερη μπορεί να αναπτυχθεί ως ανταπόκριση σε ερωτικά ερεθίσματα, στην οικειότητα ή στη σωματική επαφή.
Όπως εξηγεί η International Society for Sexual Medicine, η ανταποκρινόμενη επιθυμία αποτελεί φυσιολογικό μέρος της ανθρώπινης σεξουαλικότητας και μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία στις μακροχρόνιες σχέσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να κάνει σεξ όταν δεν το θέλει, περιμένοντας πως η επιθυμία θα εμφανιστεί στην πορεία.
Σημαίνει, όμως, ότι η απουσία αυθόρμητης επιθυμίας σε μια συγκεκριμένη στιγμή δεν αποδεικνύει απαραίτητα πως έχει εξαφανιστεί η σεξουαλική έλξη.
Τι συμβαίνει όταν ο ένας θέλει περισσότερο σεξ από τον άλλον;
Ένα από τα συχνότερα προβλήματα δεν είναι απαραίτητα η μείωση της συχνότητας, αλλά το γεγονός ότι οι δύο σύντροφοι δεν επιθυμούν πάντοτε το σεξ στον ίδιο βαθμό.
Στην επιστημονική βιβλιογραφία το φαινόμενο περιγράφεται ως sexual desire discrepancy, δηλαδή ασυμφωνία στη σεξουαλική επιθυμία.
Ο ένας μπορεί να επιθυμεί σεξ αρκετές φορές την εβδομάδα, ενώ ο άλλος να αισθάνεται ικανοποιημένος με πολύ λιγότερες επαφές.
Το πρόβλημα αρχίζει συχνά όταν αυτή η διαφορά αποκτά προσωπικό χαρακτήρα. Εκείνος που επιθυμεί συχνότερα σεξ μπορεί να εκλαμβάνει την απουσία διάθεσης ως απόρριψη, ενώ ο άλλος μπορεί να αισθάνεται ότι βρίσκεται υπό συνεχή πίεση.
Σε κείμενο θέσεων που δημοσιεύτηκε το 2020, η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Σεξουαλικής Ιατρικής υπογράμμισε ότι οι διαφορές στη σεξουαλική επιθυμία είναι συνηθισμένες και δεν πρέπει αυτομάτως να αντιμετωπίζονται ως δυσλειτουργία.
Το ουσιαστικό ζήτημα είναι κατά πόσο αυτές οι διαφορές δημιουργούν δυσφορία, συγκρούσεις ή δυσαρέσκεια μέσα στη σχέση.
Η προσέγγιση των ειδικών δίνει έμφαση στην επικοινωνία, στην κατανόηση των αναγκών και των δύο συντρόφων και στη διαμόρφωση μιας κοινά ικανοποιητικής σεξουαλικής ζωής, χωρίς πίεση ή υποχρέωση.
Πόσο σεξ είναι τελικά φυσιολογικό;
Ίσως η πιο συνηθισμένη παγίδα είναι η προσπάθεια να συγκρίνουμε τη σεξουαλική μας ζωή με εκείνη άλλων ζευγαριών.
Μια σχέση με δύο επαφές την εβδομάδα θεωρείται επιτυχημένη; Τι συμβαίνει όταν οι επαφές μειώνονται σε μία τον μήνα;
Μια ιδιαίτερα γνωστή μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Social Psychological and Personality Science, εξέτασε τη σχέση μεταξύ σεξουαλικής συχνότητας και ευημερίας χρησιμοποιώντας δεδομένα από 30.645 συμμετέχοντες, σε τρεις επιμέρους έρευνες.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, στους ανθρώπους που βρίσκονταν σε σχέση, η συχνότερη σεξουαλική δραστηριότητα συνδεόταν με υψηλότερη ευημερία μέχρι περίπου τη μία φορά την εβδομάδα. Πέρα από αυτή τη συχνότητα, δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχη περαιτέρω αύξηση.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η μία φορά την εβδομάδα αποτελεί τον ιδανικό αριθμό για όλους. Πρόκειται για μια στατιστική συσχέτιση και όχι για κάποια συνταγή ευτυχίας.
Η σεξουαλική ικανοποίηση δεν μπορεί να αποτυπωθεί αποκλειστικά σε έναν αριθμό. Ένα ζευγάρι μπορεί να κάνει συχνά σεξ και να είναι δυσαρεστημένο, ενώ ένα άλλο μπορεί να έχει λιγότερες επαφές και να αισθάνεται απολύτως ικανοποιημένο.
Μπορεί να επιστρέψει η επιθυμία;
Η μείωση της σεξουαλικής συχνότητας δεν είναι απαραίτητα μια οριστική κατάσταση.
Οι άνθρωποι αλλάζουν, οι συνθήκες της ζωής μεταβάλλονται και μαζί τους μπορεί να μεταβληθεί και η σεξουαλική επιθυμία.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality and Social Psychology διαπίστωσε ότι η αίσθηση πως ο σύντροφός μας κατανοεί, εκτιμά και ανταποκρίνεται στις ανάγκες μας μπορεί να συνδέεται με μεγαλύτερη σεξουαλική επιθυμία.
Η διατήρηση της ερωτικής σύνδεσης, επομένως, δεν αφορά αποκλειστικά την προσπάθεια να επαναφέρουμε τη συχνότητα των πρώτων μηνών.
Μπορεί να αφορά τη δημιουργία περισσότερου ποιοτικού χρόνου, τη συζήτηση γύρω από όσα μας αρέσουν, τη διατήρηση της προσωπικής μας ζωής και την αναζήτηση νέων κοινών εμπειριών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν η αλλαγή είναι απότομη, συνοδεύεται από πόνο ή προκαλεί έντονη δυσφορία, μπορεί να είναι χρήσιμη και η συμβουλή ενός κατάλληλου επαγγελματία υγείας.
Πάνω απ' όλα, όμως, χρειάζεται να εγκαταλείψουμε την προσδοκία ότι μια μακροχρόνια σχέση οφείλει να διατηρεί αναλλοίωτη τη σεξουαλική ένταση της αρχής.
Το γεγονός ότι δύο άνθρωποι δεν κάνουν σεξ τόσο συχνά όσο παλαιότερα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχουν σταματήσει να επιθυμούν ο ένας τον άλλον.
Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη πρόκληση μιας μακροχρόνιας σχέσης να μην είναι να παραμείνει το σεξ ακριβώς όπως ήταν στην αρχή, αλλά να ανακαλύπτουν οι δύο σύντροφοι τι σημαίνει επιθυμία για εκείνους σε κάθε διαφορετική περίοδο της κοινής τους ζωής.
