Αν η τελευταία μεγάλη ιστορία της προπονητικής καριέρας του Ζόρζε Ζεσούς καταλήξει να είναι η σύγκρουσή του με τον Κριστιάνο Ρονάλντο, θα υπάρχει μια κάποια αδικία. Όχι επειδή ο Ζεσούς δεν είναι απολύτως ικανός να τσακωθεί με τον μεγαλύτερο ποδοσφαιριστή στην ιστορία της Πορτογαλίας. Αλλά επειδή χρειάστηκε σχεδόν τέσσερις δεκαετίες στους πάγκους για να χτίσει μια φήμη που δεν έχει καμία ανάγκη τον Ρονάλντο για να γίνει ενδιαφέρουσα.
Στα 72 του, ο Ζεσούς έχει υπάρξει πρωταθλητής στην Πορτογαλία, στη Βραζιλία και στη Σαουδική Αραβία, έχει φτάσει δύο φορές σε τελικό Europa League, έχει κατακτήσει Copa Libertadores και έχει αφήσει ομάδες που αναγνωρίζονταν χωρίς να χρειάζεται να κοιτάξεις ποιος κάθεται στον πάγκο. Τώρα βρίσκεται στην Εθνική Πορτογαλίας και, σχεδόν αμέσως, έκανε αυτό που αρκετοί προκάτοχοί του δυσκολεύονταν να κάνουν: αντιμετώπισε τον Ρονάλντο ως ποδοσφαιριστή που μπορεί να μείνει στον πάγκο. Ο 41χρονος αποχώρησε από την αποστολή, ο Ζεσούς παραδέχθηκε ότι είχε ενοχληθεί και η ομοσπονδία εξακολουθεί να αφήνει ανοιχτή την πόρτα της επιστροφής του.
Αν έχεις παρακολουθήσει έστω λίγο τον Ζόρζε Ζεσούς, πάντως, δεν υπάρχει τίποτα παράξενο εδώ.
Για τον Ζόρζε Ζεσούς, το σύστημα δεν είναι το 4-4-2
Το εύκολο είναι να πεις ότι ο Ζεσούς είναι "προπονητής του 4-4-2". Το δύσκολο είναι να εξηγήσεις τι εννοείς, επειδή το πραγματικό του μοντέλο δεν βρίσκεται στους τέσσερις αριθμούς του αρχικού σχηματισμού.
Στην πρώτη μεγάλη Μπενφίκα του χρησιμοποιούσε συχνά 4-4-2 ή 4-4-1-1, με υψηλή αμυντική γραμμή, επιθετικά πλάγια μπακ και πολλή κίνηση των μεσοεπιθετικών στους εσωτερικούς διαδρόμους. Η UEFA είχε ήδη καταγράψει από την περίοδο 2011-12 το ψηλό pressing, τη γρήγορη μετάβαση, την επιθετική κινητικότητα και τη συμμετοχή των full-backs στο πλάτος ως βασικά στοιχεία της ομάδας του.
Αργότερα στη Σπόρτινγκ έπαιξε περισσότερο με 4-2-3-1, στην Αλ Χιλάλ χρησιμοποίησε ακόμη και ρόμβο, ενώ στη Φλαμένγκο προσαρμόστηκε ξανά στο υλικό του. Αυτό που έμεινε σταθερό ήταν η λογική: θέλει αριθμούς γύρω από την μπάλα, επιθετικούς που μπορούν να ανταλλάσσουν θέσεις, πλάγιους αμυντικούς που δίνουν πλάτος και μια ομάδα που, μόλις χάσει την κατοχή, προσπαθεί πρώτα να την ξανακερδίσει και μετά να οργανωθεί. Η ανάλυση του Coaches' Voice για τις ομάδες του περιγράφει ακριβώς αυτή τη συνέχεια ανάμεσα σε διαφορετικές διατάξεις.
Διαβάστε Επίσης
Με άλλα λόγια, δεν είναι δογματικός ως προς το σχήμα. Είναι δογματικός ως προς τις απαιτήσεις.
Και αυτή είναι σημαντική διαφορά.
Οι ομάδες του πρέπει να παίζουν μπροστά
Ο Ζεσούς θέλει οι ομάδες του να παίζουν επιθετικά. Δεν αγαπά την παθητική άμυνα μέσα στην περιοχή και δεν σχεδιάζει pressing για να φαίνεται επιθετικός στην τηλεόραση. Το pressing είναι μηχανισμός ελέγχου του χώρου: περιορίζεις τις επιλογές της πρώτης πάσας, οδηγείς τον αντίπαλο σε συγκεκριμένη πλευρά και μετακινείς το block ώστε η δεύτερη μπάλα να πέσει εκεί όπου έχεις ήδη αριθμητικό πλεονέκτημα.
Η Φλαμένγκο του 2019 είναι ίσως η πιο ολοκληρωμένη εκδοχή αυτής της ιδέας. Πίεζε ψηλά ή σε μεσαίο ύψος ανάλογα με τη φάση, χρησιμοποιούσε αρκετές man-oriented αναφορές και ήθελε πολύ γρήγορη αντίδραση μετά την απώλεια. Με την μπάλα, οι Ραφίνια και Φιλίπε Λουίς έδιναν ύψος και πλάτος, ο Γουίλιαν Αράο προστάτευε τις επιθετικές τοποθετήσεις και μπροστά υπήρχε συνεχής ανταλλαγή θέσεων γύρω από τους Γκαμπριέλ Μπαρμπόσα, Μπρούνο Ενρίκε, Έβερτον Ριμπέιρο και Τζορτζιάν Ντε Αρασκαέτα.
Αυτό δεν είναι απλώς "επιθετικό ποδόσφαιρο". Είναι ένας τρόπος να κρατάς τον αντίπαλο μακριά από τη δική σου περιοχή επειδή έχεις τοποθετήσει ήδη αρκετούς παίκτες στο δικό του μισό ώστε να ελέγξεις και την επόμενη φάση. Όταν αυτή η άμυνα λειτουργεί, μοιάζεις κυρίαρχος. Όταν σπάσει η πρώτη πίεση, οι ομάδες του Ζεσούς μπορούν να εκτεθούν, επειδή συχνά έχουν πάρει μεγάλο ρίσκο μπροστά από την μπάλα.
Δεν υπάρχει προπονητικό μοντέλο χωρίς κόστος. Υπάρχουν απλώς προπονητές που ξέρουν ποιο κόστος είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν.
Η Μπενφίκα ήταν το μέρος όπου απέκτησε εξουσία
Όταν ανέλαβε την Μπενφίκα το 2009, ο Ζεσούς ήταν ήδη 54 ετών. Είχε περάσει από Αμόρα, Φελγκέιρας, Εστρέλα ντα Αμαδόρα, Σετούμπαλ, Γκιμαράες, Μορεϊρένσε, Λεϊρία, Μπελενένσες και Μπράγκα. Δεν ήταν κάποιος νέος ανερχόμενος ούτε κάποιος πρώην σούπερ σταρ που πήρε αμέσως μεγάλη δουλειά επειδή είχε ωραίο βιογραφικό ως παίκτης.
Στο Ντα Λουζ, όμως, κέρδισε αμέσως. Πήρε πρωτάθλημα στην πρώτη του σεζόν και στο πρώτο εξαετές πέρασμα κατέκτησε δέκα τρόπαια: τρία πρωταθλήματα, ένα Κύπελλο, πέντε League Cups και ένα Super Cup. Η ίδια η Μπενφίκα κατέγραφε κατά την επιστροφή του το 2020 ότι είχε ήδη φτάσει τις 229 νίκες σε 325 επίσημα παιχνίδια της πρώτης θητείας του.
Εκεί απέκτησε και κάτι πιο σημαντικό από τα τρόπαια: τη βεβαιότητα ότι η δική του μέθοδος λειτουργεί στο υψηλό επίπεδο.
Ο Ζεσούς δεν είναι προπονητής που μπαίνει σε ένα club και ψάχνει πρώτα πώς λειτουργεί το σύνολο. Μπαίνει θεωρώντας ότι σε λίγο το σύνολο θα λειτουργεί όπως θέλει εκείνος. Μπορεί να είναι εξαντλητικό, μπορεί να δημιουργήσει συγκρούσεις και προφανώς δεν είναι ιδανικό για κάθε αποδυτήριο. Αλλά δεν υπάρχει ιδιαίτερη αμφιβολία σχετικά με το ποιος παίρνει τις αποφάσεις.
Η Φλαμένγκο απέδειξε ότι δεν ήταν απλώς "πορτογαλικό προϊόν"
Στη Βραζιλία το 2019 υπήρχε αρχικά και μια εύλογη καχυποψία. Ένας Πορτογάλος προπονητής έφτανε σε μια ποδοσφαιρική κουλτούρα που δεν είχε ιδιαίτερο λόγο να θεωρεί ότι χρειάζεται ευρωπαϊκά μαθήματα.
Μερικούς μήνες αργότερα δεν υπήρχε πολλή συζήτηση.
Η Φλαμένγκο κατέκτησε την Copa Libertadores απέναντι στη Ρίβερ Πλέιτ του Μαρσέλο Γκαγιάρδο και ταυτόχρονα το Brasileirão, δημιουργώντας μία από τις σημαντικότερες ομάδες της σύγχρονης ιστορίας της Νότιας Αμερικής. Η CONMEBOL αντιμετωπίζει πλέον εκείνη την ομάδα ως την αφετηρία του κύματος Πορτογάλων προπονητών που ακολούθησε στη διοργάνωση.
Αυτό έχει σημασία όταν μιλάμε για τον χαρακτήρα του. Είναι πολύ εύκολο να είσαι αλαζόνας χωρίς αποτελέσματα. Τότε απλώς είσαι κουραστικός. Ο Ζεσούς έχει το ενοχλητικό πλεονέκτημα ότι αρκετές φορές εμφανίστηκε σε ένα δύσκολο περιβάλλον, συμπεριφέρθηκε σαν να είχε ήδη αποδείξει ότι είναι ο καλύτερος άνθρωπος στο δωμάτιο και μετά κέρδισε.
Δεν βοηθάει ακριβώς τους επικριτές του.
Ακόμη και με τον Ρονάλντο, πρώτα ήρθε το ποδόσφαιρο
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο Ζεσούς δεν γνώρισε τώρα τον Κριστιάνο. Τον είχε ήδη στην Αλ Νασρ την περίοδο 2025-26 και μαζί κατέκτησαν το πρώτο πρωτάθλημα του συλλόγου ύστερα από επτά χρόνια. Η Αλ Νασρ έκανε 28 νίκες σε 34 παιχνίδια, είχε την καλύτερη επίθεση της λίγκας με 91 γκολ και ο Ζεσούς αναδείχθηκε προπονητής της σεζόν.
Άρα δεν υπάρχει κάποια θεωρία ότι "δεν ξέρει πώς να χρησιμοποιήσει τον Ρονάλντο" ή ότι μπήκε στην Εθνική αποφασισμένος να τελειώσει την εποχή του. Ξέρει πολύ καλά τι μπορεί ακόμη να προσφέρει: παρουσία στην περιοχή, παιχνίδι στον αέρα, timing στην τελευταία γραμμή και φυσικά τελείωμα.
Το πρόβλημα είναι τι χρειάζεται γύρω του.
Στα 41, ο Ρονάλντο δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα ο πρώτος παίκτης στην πίεση, ο επιθετικός που θα κάνει συνεχόμενα τρεξίματα στα κανάλια, ο άνθρωπος που θα βγει χαμηλά για να συνδέσει και εκείνος που θα βρίσκεται μέσα στην περιοχή στο τέλος της φάσης. Όταν χρησιμοποιείς έναν τέτοιο φορ, πρέπει το υπόλοιπο οικοδόμημα να απορροφήσει αυτό που δεν σου δίνει.
Και για έναν προπονητή όπως ο Ζεσούς, που βασίζει τόσο μεγάλο μέρος του παιχνιδιού του στη συντονισμένη συμπεριφορά χωρίς την μπάλα, αυτό δεν είναι λεπτομέρεια.
Το να αφήσεις τον Ρονάλντο στον πάγκο ήταν στην πραγματικότητα η εύκολη απόφαση
Η δύσκολη απόφαση είναι να το κάνεις χωρίς μετά να αλλάξεις όλο σου το σκεπτικό επειδή ο συγκεκριμένος παίκτης λέγεται Κριστιάνο Ρονάλντο.
Ο Ζεσούς τον άφησε εκτός ενδεκάδας απέναντι στη Νορβηγία και τελικά δεν τον χρησιμοποίησε. Ο Ρονάλντο έφυγε αργότερα από την αποστολή, ενώ δημοσιεύματα ανέφεραν ότι ο Ζεσούς και ο πρόεδρος της ομοσπονδίας Πέδρο Προένσα προσπάθησαν ακόμη και να τον προλάβουν πριν αναχωρήσει από την Κοπεγχάγη.
Η Πορτογαλία συνέχισε χωρίς αυτόν, νίκησε τη Δανία με 4-2 και μετά τη Νορβηγία με 2-1, εξασφαλίζοντας την πρόκριση στα προημιτελικά του Nations League. Ο Ζεσούς, πάντως, δεν έκλεισε την πόρτα. Δήλωσε στις 5 Οκτωβρίου ότι τόσο ο ίδιος όσο και η ομοσπονδία θέλουν τον Ρονάλντο διαθέσιμο και ότι η απόφαση για την επιστροφή ανήκει πλέον στον ίδιο τον παίκτη.
Αυτό είναι ίσως και το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο όλης της ιστορίας. Ο Ζεσούς δεν χρειάζεται να "νικήσει" τον Ρονάλντο. Θέλει απλώς να μπορεί να τον χρησιμοποιήσει με τους δικούς του όρους.
"Nobody f*cks with Jesus"
Το 2015, λίγο μετά τη θυελλώδη αποχώρησή του από την Μπενφίκα για τη Σπόρτινγκ, η πορτογαλική GQ τον έβαλε στο εξώφυλλο με σμόκιν, παπιγιόν και μια τεράστια τσιχλόφουσκα. Ο τίτλος, δανεισμένος από το The Big Lebowski, ήταν τόσο καλός που έμοιαζε σχεδόν υπερβολικός ακόμη και για εκείνον: "Nobody f*cks with Jesus".
Έντεκα χρόνια αργότερα ακούγεται περισσότερο σαν scouting report χαρακτήρα.
Ο Ζόρζε Ζεσούς είναι συγκρουσιακός, θεατρικός και τόσο σίγουρος για τις ιδέες του ώστε πολύ συχνά η αυτοπεποίθηση περνάει τη λεπτή γραμμή προς την αλαζονεία. Ταυτόχρονα είναι προπονητής που καταλαβαίνει τις αποστάσεις, τους μηχανισμούς πίεσης, την αξία του πλάτους και το πώς μια ομάδα πρέπει να καταλαμβάνει τον χώρο πριν καν φτάσει εκεί η μπάλα.
Μπορείς να μην τον αντέχεις. Μπορείς να θεωρείς ότι πολλές φορές κάνει ολόκληρο το παιχνίδι να περιστρέφεται περισσότερο γύρω από τον ίδιο απ' όσο χρειάζεται. Αυτό που δύσκολα μπορείς να ισχυριστείς είναι ότι πρόκειται για έναν ηλικιωμένο προπονητή που έτυχε να βρεθεί στον δρόμο του Κριστιάνο Ρονάλντο.
Η σύγκρουση έχει ενδιαφέρον ακριβώς επειδή αφορά δύο ανθρώπους που έφτασαν τόσο ψηλά επειδή πέρασαν ολόκληρη τη ζωή τους πεπεισμένοι ότι πρέπει να αποφασίζουν οι ίδιοι πότε τελειώνει η εποχή τους.
Μόνο που σε μια ποδοσφαιρική ομάδα δεν μπορούν να το αποφασίζουν και οι δύο.
Και αν πρέπει να μαντέψω ποιος από τους δύο θα αλλάξει πρώτος γνώμη επειδή η κατάσταση έγινε άβολη, δεν θα ξεκινούσα από τον Ζόρζε Ζεσούς.
