Υπάρχει κάτι σχεδόν ειρωνικό στη σχέση της Ακαδημίας με την Ιστορία. Τα Όσκαρ παρουσιάζονται ως η απόλυτη σφραγίδα ποιότητας στο σινεμά, όμως ξανά και ξανά αποδεικνύεται ότι η πραγματική επιρροή δεν μετριέται σε χρυσά αγαλματίδια. Ορισμένες από τις ταινίες που καθόρισαν τη γλώσσα της έβδομης τέχνης, που διαμόρφωσαν αισθητική, χαρακτήρες και ολόκληρες γενιές θεατών, πέρασαν τη χρονιά της κυκλοφορίας τους σχεδόν αόρατες για την Ακαδημία — χωρίς καν μια υποψηφιότητα.
Με τα χρόνια, βέβαια, το τοπίο αλλάζει. Οι ίδιες αυτές ταινίες γιγαντώνονται στη συλλογική μνήμη, αποκτούν μυθολογία, επηρεάζουν δημιουργούς και μετατρέπονται σε αδιαπραγμάτευτα κλασικά έργα. Σήμερα, το πολιτισμικό τους βάρος ξεπερνά κατά πολύ πολλούς "οσκαρικούς" νικητές της εποχής τους.
Ταινίες που αγνόησαν τα Όσκαρ αλλά έγραψαν Ιστορία
The Shining (Stanley Kubrick, 1980)
Η σταδιακή αποσύνθεση του Τζακ Τόρανς σε ένα απομονωμένο ξενοδοχείο δεν είναι απλώς μια ιστορία τρόμου· είναι μια μελέτη πάνω στην παράνοια, την οικογενειακή πίεση και το κακό που καραδοκεί στην απομόνωση. Ο Jack Nicholson παραδίδει μια ερμηνεία που έχει χαραχτεί στη συλλογική συνείδηση, ενώ η γεωμετρική, ψυχρή σκηνοθεσία του Kubrick μετατρέπει κάθε διάδρομο σε εφιάλτη. Κι όμως, καμία οσκαρική αναγνώριση.
Heat (Michael Mann, 1995)
Η συνάντηση δύο τιτάνων — του Al Pacino και του Robert De Niro — σε μια σκηνή διαλόγου που πάλλεται από υπόγεια ένταση, θα έπρεπε να διδάσκεται σε σχολές υποκριτικής. Το Heat δεν είναι απλώς αστυνομικό δράμα· είναι μια τραγωδία για άνδρες που έχουν θυσιάσει τα πάντα στο όνομα της εμμονής τους.
The Terminator (James Cameron, 1984)
Πριν η επιστημονική φαντασία γεμίσει CGI σύμπαντα, ο Cameron έστησε μια ωμή, σχεδόν βιομηχανική δυστοπία. Ένας ασταμάτητος μηχανικός δολοφόνος, ένα σκοτεινό μέλλον και μια απειλή που μοιάζει τρομακτικά απτή. Το φιλμ αναδιαμόρφωσε το είδος και έβαλε την τεχνοφοβία στην καρδιά του mainstream σινεμά.
Once Upon a Time in America (Sergio Leone, 1984)
Ο Leone αποχαιρετά το γκανγκστερικό έπος με μια μελαγχολική συμφωνία πάνω στον χρόνο, τη μνήμη και τη μετάνοια. Ο Robert De Niro ενσαρκώνει έναν ήρωα γεμάτο αντιφάσεις, ενώ η μη γραμμική αφήγηση προσδίδει στο έργο μια σχεδόν ονειρική διάσταση.
Reservoir Dogs (Quentin Tarantino, 1992)
Με ελάχιστα σκηνικά και καταιγιστικούς διαλόγους, ο Tarantino απέδειξε ότι η ένταση δεν χρειάζεται υπερπαραγωγές. Η βία εδώ δεν είναι θέαμα — είναι ψυχολογικό παιχνίδι εξουσίας. Η μη γραμμική δομή και οι ηθικά γκρίζοι χαρακτήρες επηρέασαν ολόκληρη τη δεκαετία.
The Big Lebowski (Joel and Ethan Coen, 1998)
Ο "Dude" μπορεί να ξεκίνησε ως cult φιγούρα, αλλά σήμερα είναι σύμβολο μιας ολόκληρης φιλοσοφίας ζωής. Οι Coen έστησαν μια παράλογη, νουάρ κωμωδία που σατιρίζει την αμερικανική εμμονή με την επιτυχία και την ταυτότητα.
Scarface (Brian De Palma, 1983)
Η διαδρομή του Τόνι Μοντάνα από το πουθενά στην κορυφή είναι ταυτόχρονα φαντασίωση δύναμης και μοιραία προειδοποίηση. Ο Al Pacino μεταμορφώνεται πλήρως, χτίζοντας έναν χαρακτήρα larger than life που εξακολουθεί να επηρεάζει την ποπ κουλτούρα.
Shutter Island (Martin Scorsese, 2010)
Ο Scorsese στήνει έναν λαβύρινθο μνήμης και ενοχής, όπου η πραγματικότητα διαλύεται σταδιακά. Η ασφυκτική ατμόσφαιρα και η ψυχολογική ένταση οδηγούν σε ένα φινάλε που ανατρέπει όσα θεωρούσες δεδομένα.
The Others (Alejandro Amenábar, 2001)
Με υποβλητική ατμόσφαιρα και αυστηρή οικονομία τρόμου, η ταινία χτίζει ένα από τα πιο αποτελεσματικά φινάλε των τελευταίων δεκαετιών. Η ερμηνεία της Nicole Kidman κρατά το δράμα σε λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο μητρικό ένστικτο και την υπαρξιακή αγωνία.
Léon: The Professional (Luc Besson, 1994)
Μια απρόσμενη σχέση ανάμεσα σε έναν μοναχικό εκτελεστή και ένα κορίτσι που έχασε τα πάντα μετατρέπεται σε τρυφερό, σκοτεινό παραμύθι ενηλικίωσης. Ο Gary Oldman παραδίδει έναν εκρηκτικό ανταγωνιστή, ενώ η νεαρή Natalie Portman κάνει ένα ντεμπούτο που έδειχνε από τότε ότι μιλάμε για κάτι σπάνιο.
Grave of the Fireflies (Isao Takahata, 1988)
Μια από τις πιο σπαρακτικές αντιπολεμικές ταινίες που γυρίστηκαν ποτέ — και είναι animation. Η ιστορία δύο παιδιών που παλεύουν να επιβιώσουν στην Ιαπωνία του πολέμου απέδειξε ότι το μέσο μπορεί να φτάσει σε συναισθηματικά βάθη που πολλές live-action παραγωγές δεν τολμούν καν να αγγίξουν.