Αν το καλοσκεφτείς όσον αφορά την Οδύσσεια του Nolan, οι ταινίες και οι σειρές που ήταν επηρεασμένες από την ιστορία ήταν πάντα ένας πονοκέφαλος. Τόσο για τους παραγωγούς, όσο και για το κοινό. Υπάρχει ένα συναίσθημα ευθύνης όταν πιάνουμε ιστορικά πρόσωπα, ακόμα και εκείνα της Ιλιάδας που κάποιοι απορούν αν έτσι λεγόντουσαν, αν περιέγραφαν τελικά άλλους πρωταγωνιστές ή, τέλος πάντων, αν καλά-καλά υπήρξαν.
Στο χώρο του θεάματος, υπάρχουν εκείνοι οι σκηνοθέτες και οι σεναριογράφοι που προσπαθούν να έρθουν όσο πιο κοντά γίνεται στο "κείμενο" (σ.σ.: βλέπε την Οδύσσεια του 1997 με τον Armand Assante) και εκείνοι που κάνουν κάποια πράγματα τελείως πειραματικά, όπως ο Ridley Scott στο Μονομάχο.
Το δικαίωμα στην τέχνη υπάρχει ακόμη
Έχει ο καθένας δικαίωμα να κάνει ό,τι θέλει στην ταινία που γυρίζει; Μάλλον. Έχει δικαίωμα από την άλλη πλευρά και το κοινό να νιώσει θιγμένο, τιμημένο, προσβεβλημένο ή ακόμη και θεοποιημένο; Σίγουρα.
Τα λέω τόσο απλά και step by step, γιατί κάπου ανάμεσα στην Ωραία Lupita του Nolan και τον Αχιλλέα του Eliott Page, χάσαμε όλοι μας την μπάλα. Και εδώ που τα λέμε, είναι και λιγάκι λογικό.
Ως ιστορικός προτιμούσα να κοιτάζω πάντα τις λεπτομέρειες παρά τα πρόσωπα. Για να δώσω ένα παράδειγμα, δεν με πείραζε αν ο Μάξιμος ήταν Καυκάσιος ή Αφρικανός ή τι κούρεμα θα είχε. Με ξενέρωνε πολύ περισσότερο που δεν γινόταν να είναι γεωργός, γιατί για να διοικεί λεγεώνες σημαίνει ότι έπρεπε να είναι πατρίκιος και μάλιστα λεγάτος της Συγκλήτου.
Ξενέρωνα όταν έβλεπα αρχαίους Έλληνες να φορούν σκυθικά κράνη ή να κρατάνε δόρια που χρονολογούνται από τον 12ο αιώνα και μετά. Πάντα με ένοιαζε το πλαίσιο και όχι οι άνθρωποι που παίζουν σε αυτό.
Η τέχνη, η αντίδραση και το δικαίωμα της ερμηνείας
Αντιστοίχως θα ένιωθα καλά αν ένας Αφρικανός έπαιζε τον Amleth στο Northman; Μάλλον όχι. Το πιο πιθανό είναι ότι θα έβαζα τα γέλια. Θα ήταν στο μυαλό μου σαν να μου έβρισκες ξαφνικά έναν Καυκάσιο να παίζει τον Blade. Ή τον Shaft!
Σαφώς και γίνεται αλλά θα ήταν πάρα πολύ αστείο. Τόσο αστείο, όσο εκείνη η Αφρικανή κοπέλα που έπαιξε την Κλεοπάτρα σε εκείνη την σειρά του Netflix. Δεχόμουν ωστόσο πάντα πως θα μπορούσε να κάθεται κάποιος δίπλα μου που να μου έλεγε "ναι, αλλά εμένα μ' αρέσει". Και πραγματικά εκεί είναι το όλο ζουμί της υπόθεσης.
Κάποιες επιλογές ηθοποιών θα μπορούσαν να είναι καλύτερες. Αλλά δεν θα με αποτρέψουν από το να δω μια ταινία, όπως και δεν θα με αποτρέψουν να την "σταυρώσω" αν κάτι δεν μου αρέσει. Πολύ περισσότερο δεν μπορώ να σταυρώσω τους ηθοποιούς μιας και αυτή είναι η δουλειά τους. Αν το σκεφτόταν κανείς τόσο απλά, δεν θα τα έβαζε καν μαζί τους. Βρέθηκε ένα άνοιγμα, έγινε ένα κάστινγκ και επιλέχθηκαν. Κάποιοι ενδεχομένως από την αρχή, αλλά αυτή είναι η δουλειά τους! Κάποιοι είπαν "μα η Ωραία Ελένη δεν περιγράφεται Αφροαμερικανή και ένας τρανς δεν μπορεί να παίξει τον Αχιλλέα". Ρε φίλε μου συμφωνώ, αλλά πραγματικά, θα χάσεις τον ύπνο σου για κάτι τέτοιο; Μην την δεις. Είναι τόσο απλό. Αν αποφασίσεις να την δεις, πρέπει να δεχτείς τις επιλογές του σκηνοθέτη. Όχι να μαζεύεις υπογραφές στο internet για να σταματήσει η ταινία. Τι λέμε εδώ ακριβώς;
Το σινεμά και η ελευθερία της ερμηνείας
Μπορούμε να μην θέλουμε να κατασπαράξουμε τον διπλανό μας επειδή τον ενοχλεί ή δεν τον ενοχλεί το οτιδήποτε; Μπορούμε να δεχτούμε πως η επιλογή ηθοποιού, ούτε σημαίνει κάτι για την χώρα, ούτε για εμάς τους ίδιους και πολύ πιθανόν, ούτε για το ίδιο το σινεμά.
Σίγουρα πάντα, όλα ξεκινούν από το δικαίωμα κάποιου να μπορεί να εκφραστεί και ειδικά μέσα από την τέχνη. Από την στιγμή που δεν προσπαθούμε να "επιδιορθώσουμε" κάποιο πολύ σκληρό ιστορικό στοιχείο, όλα τα άλλα είναι κυριολεκτικά πανηγύρι.