Γράφει ο Γιώργος Σατσίδης
Είχα την ευκαιρία να δω την ταινία αρκετά νωρίς, σε ένα μοναδικό κινηματογραφικό premiere event για social media creators και content creators στο Los Angeles στα Universal Studios. Αυτό που μου έκανε εντύπωση δεν ήταν μόνο η ίδια η ταινία, αλλά και οι αντιδράσεις του κοινού γύρω μου. Πολλοί από τους νεότερους θεατές γνώριζαν ελάχιστα ή σχεδόν τίποτα για τις ιστορίες και τις θεωρίες που αποτελούν εδώ και δεκαετίες μέρος της αμερικανικής UFO μυθολογίας. Το Roswell, οι καταγγελίες πρώην στρατιωτικών στελεχών, τα υποτιθέμενα προγράμματα ανάκτησης εξωγήινης τεχνολογίας, ακόμα και ο θρύλος γύρω από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Richard Nixon και τον στενό του φίλο Jackie Gleason ήταν γι’ αυτούς σχεδόν άγνωστες ιστορίες.
Κι όμως, αυτές ακριβώς οι ιστορίες αποτελούν το υπόβαθρο, τον καμβά πάνω στο οποίο χτίζει ο Spielberg το Disclosure Day.
Μία από τις πιο διάσημες θεωρίες συνωμοσίας που αναφέρονται συχνά στους κύκλους των ερευνητών UFO αφορά τον τότε πρόεδρο Richard Nixon και τον διάσημο τηλεοπτικό αστέρα Jackie Gleason. Σύμφωνα με την ιστορία, τον Φεβρουάριο του 1973 ο Nixon φέρεται να οδήγησε προσωπικά τον καλύτερο φίλο του Gleason στη στρατιωτική βάση Homestead Air Force Base στη Φλόριντα, χωρίς συνοδεία ασφαλείας, και να εξαφανίστηκε από το δημόσιο πρόγραμμα για περίπου τρεις ώρες.
Εκεί, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς που αργότερα αποκάλυψε η τότε σύζυγος του Gleason, Beverly McKittrick, ο ηθοποιός είδε θαλάμους με διατηρημένα σώματα μη ανθρώπινων βιολογικών οντοτήτων. Όταν επέστρεψε στο σπίτι ήταν εμφανώς σοκαρισμένος και βαθιά αναστατωμένος, ενώ χρειάστηκε αρκετός χρόνος για να συνέλθει από όσα πίστευε ότι είχε δει. Η ιστορία δεν αποδείχθηκε ποτέ, όμως παραμένει μία από τις πιο γνωστές και πολυσυζητημένες αφηγήσεις στην ιστορία του UFO φαινομένου και διαδραματίζεται πολύ νωρίς στη νέα ταινία του Spielberg.
Αυτό ακριβώς κάνει το Disclosure Day τόσο ενδιαφέρον. Δεν αντιμετωπίζει αυτά τα θέματα ως απλές θεωρίες συνωμοσίας ούτε ως εύκολη κινηματογραφική πρώτη ύλη. Τα χρησιμοποιεί ως πολιτισμικό υπόβαθρο. Ως κομμάτια μιας συλλογικής αφήγησης που για δεκαετίες βρίσκεται κάπου ανάμεσα στην πραγματικότητα, τη φημολογία και την πίστη.
Ο Spielberg έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι το Disclosure Day δεν είναι ταινία επιστημονικής φαντασίας αλλά ίσως η πιο "ρεαλιστική" ταινία που έχει γυρίσει ποτέ, επηρεασμένος από τις πρόσφατες αποκαλύψεις, τις ακροάσεις στο Κογκρέσο και την αυξανόμενη δημόσια συζήτηση γύρω από τα UAPs.
Και αυτό φαίνεται σε κάθε σκηνή.
Η ταινία δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει με εξωγήινες μάχες, διαστημόπλοια ή υπερβολικά οπτικά εφέ. Αντίθετα, χτίζει σταδιακά ένα κλίμα αβεβαιότητας και αγωνίας. Τι θα συνέβαινε αν ξυπνούσαμε ένα πρωί και υπήρχαν αδιάσειστα στοιχεία ότι η ανθρωπότητα δεν είναι μόνη της; Θα ένιωθε ο κόσμος ανακούφιση; Ενθουσιασμό; Ή μήπως φόβο;
Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα της ταινίας.
Η Emily Blunt προσφέρει μία από τις καλύτερες ερμηνείες της καριέρας της. Παράλληλα, ο Josh O’Connor και ο Colman Domingo λειτουργούν ως οι δύο αντίθετες όψεις της ίδιας συζήτησης: της ανάγκης για αποκάλυψη της αλήθειας και του φόβου για τις συνέπειες που μπορεί να έχει αυτή η αλήθεια.
Ο John Williams, στην τριακοστή του συνεργασία με τον Spielberg, συνθέτει μία μουσική επένδυση που θυμίζει γιατί η συνεργασία αυτών των δύο ανθρώπων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες στην ιστορία του κινηματογράφου. Η μουσική δεν συνοδεύει απλώς τις εικόνες. Τις στοιχειώνει.
Δεν προκαλεί έκπληξη ότι οι πρώτες αντιδράσεις από δημοσιογράφους και κριτικούς ήταν ενθουσιώδεις. Πολλοί μιλούν ήδη για την καλύτερη ταινία του Spielberg εδώ και δύο δεκαετίες, ενώ άλλοι τη χαρακτηρίζουν την πιο παράξενη, πιο τολμηρή και πιο προσωπική επιστροφή του στο είδος που τον καθιέρωσε.
Αυτό όμως που θεωρώ πιο σημαντικό είναι ότι το Disclosure Day λειτουργεί σε δύο επίπεδα.
Για τον θεατή που θέλει απλώς να δει ένα συναρπαστικό κινηματογραφικό θρίλερ, η ταινία προσφέρει μυστήριο, αγωνία, δράση και συγκίνηση.
Για τον θεατή όμως που έχει διαβάσει για το Roswell, για τον Bob Lazar, για τις πρόσφατες καταθέσεις πιλότων μαχητικών αεροσκαφών-μαρτύρων στο αμερικανικό Κογκρέσο, για τον Jackie Gleason και τον Nixon, για τις θεωρίες γύρω από μυστικά προγράμματα ανάκτησης εξωγήινης τεχνολογίας και για το κίνημα του λεγόμενου "Disclosure”, η εμπειρία αποκτά μία εντελώς διαφορετική διάσταση.
Κάθε σκηνή μοιάζει να συνομιλεί με δεκαετίες θεωριών, ερευνών, αμφισβητήσεων και αναζητήσεων.
Γι’ αυτό και πιστεύω ότι όποιος σκοπεύει να δει το Disclosure Day καλό θα ήταν να αφιερώσει λίγο χρόνο πριν την προβολή για να διαβάσει έστω τα βασικά γύρω από αυτά τα θέματα. Όχι επειδή η ταινία είναι δύσκολη στην παρακολούθηση. Αλλά επειδή τότε θα καταλάβει καλύτερα τι πραγματικά προσπαθεί να πει ο Spielberg.
Υπάρχει όμως και μία ακόμη ιστορική λεπτομέρεια που κάνει το Disclosure Day ακόμη πιο ενδιαφέρον. Σχεδόν πενήντα χρόνια πριν, όταν ο Spielberg γύριζε τις θρυλικές Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου, είχε ως τεχνικό σύμβουλο τον J. Allen Hynek. Ο Hynek ήταν ο αστροφυσικός που εργάστηκε επί δεκαετίες για λογαριασμό της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας στα Project Sign, Project Grudge και κυρίως στο Project Blue Book, το επίσημο πρόγραμμα διερεύνησης αναφορών UFO στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αρχικά θεωρούνταν ο άνθρωπος που εξηγούσε ή απέρριπτε τα περισσότερα περιστατικά ως συμβατικά φαινόμενα. Με την πάροδο των χρόνων όμως εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους υποστηρικτές της σοβαρής επιστημονικής διερεύνησης του φαινομένου. Ο ίδιος επινόησε την ταξινόμηση των "Close Encounters", η οποία έδωσε και τον τίτλο στις Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου, ενώ εμφανίστηκε και σε ένα σύντομο cameo στην ταινία. Για πολλούς ερευνητές του θέματος, το γεγονός ότι ένας άνθρωπος που αφιέρωσε μεγάλο μέρος της καριέρας του στην επίσημη διερεύνηση τέτοιων περιστατικών, συχνά αναζητώντας συμβατικές εξηγήσεις για τις αναφορές που εξετάζονταν από την Πολεμική Αεροπορία, κατέληξε να πιστεύει ότι ορισμένες υποθέσεις άξιζαν πολύ σοβαρότερη προσοχή από αυτή που τους δινόταν επισήμως, αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια στην ιστορία του φαινομένου.
Το Disclosure Day θα έλεγα ότι δεν είναι μια ιστορία για εξωγήινους.
Είναι μια ιστορία για την αλήθεια.
Για το τι συμβαίνει όταν μια κοινωνία καλείται να αντιμετωπίσει κάτι που ανατρέπει όλα όσα θεωρούσε δεδομένα.
Και ίσως γι’ αυτό η ταινία μοιάζει τόσο επίκαιρη σήμερα.
Περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη στιγμή τις τελευταίες δεκαετίες, η συζήτηση για το αν είμαστε μόνοι στο σύμπαν έχει περάσει από το περιθώριο στο κέντρο του δημόσιου διαλόγου. Και ο Steven Spielberg, σχεδόν πενήντα χρόνια μετά τις Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου, επιστρέφει για να θέσει ξανά το ίδιο ερώτημα.
Μόνο που αυτή τη φορά δεν ακούγεται σαν επιστημονική φαντασία.
Ακούγεται σαν κάτι που ίσως βρίσκεται πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα απ’ όσο θα θέλαμε να πιστεύουμε.
Και όταν πέσουν οι τίτλοι τέλους, το μόνο ερώτημα που μένει πραγματικά ανοιχτό είναι το ίδιο που απασχολεί την ανθρωπότητα εδώ και αιώνες: Είμαστε τελικά μόνοι στο σύμπαν;