Αν είδες το Disclosure Day και μπήκες στον πειρασμό να ψάξεις ξανά την ιστορία των UFO στην ποπ κουλτούρα, υπάρχει μία ταινία που πρέπει να βρεθεί πρώτη στη λίστα σου. Το Close Encounters of the Third Kind του Steven Spielberg δεν είναι απλώς ένα από τα σημαντικότερα sci-fi όλων των εποχών. Είναι ίσως η κινηματογραφική ιστορία που πλησιάζει περισσότερο στο ερώτημα που εξακολουθεί να μας απασχολεί μέχρι σήμερα: τι θα συνέβαινε αν η πρώτη επαφή με έναν εξωγήινο πολιτισμό ήταν πραγματική;
Όταν κυκλοφόρησε το 1977, λίγους μήνες μετά το πρώτο Star Wars, το κοινό περίμενε διαστημικές μάχες, λέιζερ και εξωγήινους εισβολείς. Ο Spielberg όμως ακολούθησε μια εντελώς διαφορετική διαδρομή. Δεν ενδιαφέρθηκε να δείξει έναν πόλεμο μεταξύ ανθρώπων και εξωγήινων. Αντίθετα, έφτιαξε μια ταινία για την περιέργεια, την επικοινωνία και το δέος απέναντι στο άγνωστο.
Σχεδόν πενήντα χρόνια αργότερα, σε μια εποχή όπου οι κυβερνήσεις μιλούν ανοιχτά για UAPs, όπου πρώην στρατιωτικοί καταθέτουν για άγνωστα εναέρια φαινόμενα και όπου το λεγόμενο Disclosure Day έχει μετατρέψει τη συζήτηση γύρω από τα UFO από περιθωριακή θεωρία σε αντικείμενο δημόσιου διαλόγου, το Close Encounters μοιάζει πιο σύγχρονο από ποτέ.
Η ταινία που άλλαξε για πάντα τα UFO στον κινηματογράφο
Πριν από τον Spielberg, οι εξωγήινοι στο σινεμά ήταν συνήθως απειλές. Τέρατα, εισβολείς ή κατακτητές. Από το The War of the Worlds μέχρι δεκάδες b-movies της δεκαετίας του '50, το μήνυμα ήταν σχεδόν πάντα το ίδιο: "Κάτι έρχεται από το διάστημα και πρέπει να το φοβηθείς". Το Close Encounters of the Third Kind ανέτρεψε αυτή τη λογική.
Οι εξωγήινοι δεν εμφανίζονται ως εχθροί. Δεν καταστρέφουν πόλεις, δεν εξαπολύουν επιθέσεις και δεν ζητούν υποταγή. Είναι ένα μυστήριο που προκαλεί θαυμασμό. Μια ανώτερη μορφή ζωής που προσπαθεί να επικοινωνήσει.
Η περίφημη μουσική ακολουθία των πέντε νοτών έχει μείνει στην ιστορία του κινηματογράφου ακριβώς επειδή παρουσιάζει την πρώτη επαφή ως διάλογο και όχι ως σύγκρουση.
Η επιρροή της ταινίας είναι τεράστια. Χωρίς το Close Encounters, δύσκολα θα είχαμε το E.T., το Arrival, το Contact ή ακόμη και πολλές από τις πιο φιλοσοφημένες εκδοχές της επιστημονικής φαντασίας που ακολούθησαν. Ο Spielberg έδειξε ότι το sci-fi μπορούσε να μιλήσει για την ανθρώπινη φύση χωρίς να χρειάζεται πόλεμο στο διάστημα.
Γιατί μοιάζει σχεδόν σαν prequel του Disclosure Day
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο όταν ξαναβλέπεις την ταινία σήμερα είναι το πόσο κοντά βρίσκεται στη σύγχρονη συζήτηση γύρω από τα UFO.
Στο φιλμ υπάρχουν κυβερνητικές υπηρεσίες που γνωρίζουν περισσότερα από όσα αποκαλύπτουν. Υπάρχουν στρατιωτικές επιχειρήσεις συγκάλυψης. Υπάρχουν πιλότοι και μάρτυρες που έχουν δει πράγματα τα οποία δεν μπορούν να εξηγήσουν. Υπάρχει η διαρκής αίσθηση ότι η επίσημη εκδοχή της πραγματικότητας δεν περιλαμβάνει ολόκληρη την αλήθεια.
Αν όλα αυτά ακούγονται γνώριμα, είναι επειδή αποτελούν βασικά στοιχεία της σύγχρονης συζήτησης γύρω από τα UAPs.
Φυσικά, η ταινία παραμένει έργο μυθοπλασίας. Δεν είναι ντοκιμαντέρ ούτε προφητεία. Ωστόσο, η ατμόσφαιρά της μοιάζει παράξενα συμβατή με όσα παρακολουθούμε σήμερα στις ειδήσεις, στις ακροάσεις κυβερνητικών επιτροπών και στις δημόσιες συζητήσεις για το ενδεχόμενο εξωγήινης ζωής. Αν κάποιος ήθελε να φανταστεί ένα κινηματογραφικό "πρόλογο" πριν από το Disclosure Day, δύσκολα θα έβρισκε καλύτερο παράδειγμα.
Το μεγαλείο του Spielberg βρίσκεται στους ανθρώπους
Το πραγματικό μυστικό της ταινίας δεν είναι τα UFO. Είναι οι άνθρωποι. Ο Roy Neary, τον οποίο υποδύεται ο Richard Dreyfuss, δεν είναι ήρωας δράσης. Είναι ένας συνηθισμένος άνθρωπος που έρχεται αντιμέτωπος με κάτι που ξεπερνά κάθε λογική εξήγηση. Η εμμονή του να καταλάβει τι είδε αρχίζει σταδιακά να διαλύει την καθημερινότητά του, τις σχέσεις του και την αίσθηση της κανονικότητας.
Ο Spielberg δεν ενδιαφέρεται να εξηγήσει τα πάντα. Τον ενδιαφέρει η ψυχολογία του ανθρώπου που βρίσκεται μπροστά σε ένα γεγονός τόσο μεγάλο ώστε να αλλάζει ολοκληρωτικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον κόσμο.
Αυτός είναι και ο λόγος που το Close Encounters of the Third Kind παραμένει διαχρονικό. Δεν βασίζεται στα ειδικά εφέ του, παρότι για την εποχή τους ήταν εντυπωσιακά. Δεν βασίζεται στις θεωρίες για εξωγήινους. Βασίζεται στο συναίσθημα της ανακάλυψης.
Σε μια εποχή όπου η λέξη "Disclosure" ακούγεται όλο και πιο συχνά, η ταινία του Spielberg αποκτά νέα ζωή. Ίσως γιατί μας θυμίζει κάτι που συχνά ξεχνάμε: ότι η μεγαλύτερη ιστορία δεν είναι αν υπάρχουν εξωγήινοι εκεί έξω. Είναι πώς θα αντιδράσουμε εμείς αν κάποτε τους συναντήσουμε.
Και σχεδόν μισό αιώνα μετά την πρεμιέρα της, καμία άλλη ταινία δεν έχει αποτυπώσει αυτό το ερώτημα καλύτερα από το Close Encounters of the Third Kind.