Αν δεν έχεις δει ποτέ το The Sopranos, βρίσκεσαι σε μια παράξενη και, κατά κάποιον τρόπο, προνομιακή θέση. Εδώ και 27 χρόνια ακούς ανθρώπους να το χαρακτηρίζουν αριστούργημα, να το βάζουν στην κορυφή των λιστών με τις καλύτερες σειρές όλων των εποχών και να χρησιμοποιούν τον Tony Soprano ως σημείο αναφοράς κάθε φορά που εμφανίζεται ένας καινούργιος τηλεοπτικός antihero. Κι όμως, εσύ έχεις ακόμα μπροστά σου και τα 86 επεισόδια. Εκμεταλλεύσου το.
Το καλοκαίρι είναι ίσως η καλύτερη εποχή για να το κάνεις. Τα πράγματα κινούνται λίγο πιο αργά, τα βράδια επιτρέπουν ένα επεισόδιο παραπάνω και, αντί να καταναλώσεις άλλη μία καινούργια σειρά που πιθανότατα θα έχεις ξεχάσει μέχρι τον Οκτώβριο, μπορείς να επιστρέψεις στο σημείο όπου άλλαξε για πάντα η τηλεόραση.
Γιατί το The Sopranos δεν είναι απλώς μία εξαιρετική σειρά για τη Μαφία. Για την ακρίβεια, όσο περισσότερο το βλέπεις τόσο περισσότερο συνειδητοποιείς ότι η Μαφία είναι απλώς το όχημα για να μιλήσει για κάτι πολύ μεγαλύτερο: την οικογένεια, την εξουσία, τον φόβο, την κατάθλιψη, τη μοναξιά, την απιστία, τα γηρατειά, τον θάνατο και την αδυναμία μας να αλλάξουμε ακόμη κι όταν γνωρίζουμε πολύ καλά τι δεν πάει καλά μέσα μας.
Ο Tony Soprano άλλαξε τον πρωταγωνιστή της τηλεόρασης
Η πρώτη μεγάλη ιδιοφυΐα του David Chase ήταν να βάλει έναν μαφιόζο σε ψυχοθεραπεία.
Ο Tony Soprano σκοτώνει, απατά τη γυναίκα του, εκβιάζει, κλέβει και καταστρέφει ζωές. Παράλληλα, παθαίνει κρίσεις πανικού. Ανησυχεί για τα παιδιά του. Υποφέρει εξαιτίας της μητέρας του. Φοβάται ότι χάνει τον έλεγχο της "οικογένειάς" του και προσπαθεί να καταλάβει γιατί ένα κοπάδι από πάπιες που εγκατέλειψε την πισίνα του τον έκανε να καταρρεύσει. Και εσύ, απέναντί του, βρίσκεσαι συνεχώς σε μια ηθικά άβολη θέση.
Τον συμπαθείς. Μετά τον σιχαίνεσαι. Τον καταλαβαίνεις. Μετά κάνει κάτι που σου θυμίζει ποιος πραγματικά είναι. Λίγο αργότερα γελάς ξανά μαζί του. Αυτό που σήμερα θεωρούμε σχεδόν αυτονόητο στην prestige television ήταν τότε επανάσταση. Ο Walter White, ο Don Draper και τόσοι άλλοι περίπλοκοι άντρες που ακολούθησαν χρωστούν κάτι στον δρόμο που άνοιξε ο Tony Soprano. Και τίποτα από αυτά δεν θα λειτουργούσε χωρίς τον James Gandolfini.
Η ερμηνεία του είναι τόσο σπουδαία επειδή δεν προσπαθεί ποτέ να κάνει τον Tony "μεγάλο". Μπορεί να είναι τρομακτικός και λίγα δευτερόλεπτα αργότερα να μοιάζει με ένα κουρασμένο παιδί. Η αναπνοή, το βλέμμα, ο τρόπος που τρώει, η έκρηξη θυμού που έρχεται χωρίς προειδοποίηση. Δεν βλέπεις έναν ηθοποιό να παίζει έναν mob boss. Βλέπεις τον Tony.
Και γύρω του υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος
Carmela. Christopher. Paulie. Silvio. Junior. Adriana. Livia. Dr. Melfi. Θα μπορούσες να γράψεις ξεχωριστό κείμενο για τον καθένα από τους χαρακτήρες.
Η Carmela ειδικά είναι απαραίτητη για να καταλάβεις πραγματικά τη σειρά. Γνωρίζει από πού προέρχονται τα χρήματα που πληρώνουν το σπίτι, τα κοσμήματα και τη ζωή της. Καταδικάζει τον Tony και ταυτόχρονα απολαμβάνει όσα της προσφέρει. Τον αγαπά, τον μισεί, τον χρειάζεται και γνωρίζει ότι έχει κάνει τη δική της συμφωνία με τον διάβολο.
Ο Christopher, από την άλλη, θέλει να γίνει κάτι περισσότερο χωρίς ποτέ να καταφέρει να ξεφύγει από αυτό που είναι. Ο Paulie μπορεί να σε κάνει να γελάσεις με μία ματιά. Ο Junior μετακινείται σταδιακά από την απειλή προς κάτι πολύ πιο ανθρώπινο και θλιβερό. Η Adriana αποτελεί ίσως μία από τις πιο τραγικές παρουσίες ολόκληρης της σειράς.
Κανείς δεν υπάρχει απλώς για να προχωρήσει την πλοκή.
Το Sopranos είναι επίσης ξεκαρδιστικό
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πράγμα που δεν μπορεί να καταλάβει κάποιος πριν το δει. Το The Sopranos είναι απίστευτα αστείο.
Όχι επειδή σταματάει περιστασιακά το δράμα για να πετάξει ένα αστείο, αλλά επειδή οι χαρακτήρες του είναι βαθιά, αυθεντικά γελοίοι. Είναι επικίνδυνοι εγκληματίες που μπορούν να συζητούν για φόνο και λίγα λεπτά αργότερα να τσακώνονται για το φαγητό, μια παρεξήγηση ή κάτι εντελώς ασήμαντο.
Το θρυλικό Pine Barrens είναι ίσως το καλύτερο παράδειγμα. Χωρίς να χαλάσουμε τίποτα για τον πρωτάρη, δύο επαγγελματίες εγκληματίες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια κατάσταση που μετατρέπεται σταδιακά σε μια από τις καλύτερες μαύρες κωμωδίες που έχει γυρίσει ποτέ η αμερικανική τηλεόραση. Και όσο περνούν τα χρόνια, το χιούμορ του Sopranos γίνεται ακόμα καλύτερο.
Ένας κόσμος στον οποίο θέλεις παράξενα να επιστρέφεις
Το New Jersey είναι χαρακτήρας της σειράς. Το Satriale's. Το Bada Bing!. Τα ιταλοαμερικανικά εστιατόρια. Οι τεράστιες μερίδες φαγητού. Τα οικογενειακά τραπέζια. Οι φόρμες, τα χρυσά κοσμήματα, τα πούρα, τα αυτοκίνητα, οι αυλές των προαστίων.
Το The Sopranos έχει δημιουργήσει έναν τόσο ολοκληρωμένο κόσμο ώστε, παρά τη βία και τη σκοτεινιά του, αποκτά μια περίεργη θαλπωρή. Μπορείς να επιστρέψεις σε αυτόν χρόνια αργότερα και να αισθανθείς ότι γνωρίζεις αυτούς τους ανθρώπους. Και μετά υπάρχει η μουσική.
Ο David Chase χρησιμοποιεί τα τραγούδια όχι ως διακόσμηση αλλά ως μέρος της αφήγησης. Οι επιλογές στα credits, οι αντιθέσεις ανάμεσα στη μουσική και σε αυτό που μόλις συνέβη, οι στιγμές όπου ένα τραγούδι λέει περισσότερα από έναν διάλογο. Μέχρι φυσικά να φτάσουμε στο τελευταίο επεισόδιο και σε ένα συγκεκριμένο jukebox. Μέχρι εκεί. Καμία άλλη πληροφορία.
Δεν είναι άλλη μια σειρά για τη Μαφία
Αυτό ίσως είναι τελικά το μεγαλύτερο επίτευγμά της. Αν αφαιρέσεις τα όπλα, τις δολοφονίες και τις παράνομες επιχειρήσεις, πολλά από όσα βασανίζουν τον Tony είναι τρομακτικά συνηθισμένα.
Αισθάνεται ότι η καλύτερη εποχή έχει ήδη περάσει. Δεν επικοινωνεί πραγματικά με τη γυναίκα του. Δεν καταλαβαίνει τα παιδιά του. Έχει μια δύσκολη σχέση με τους γονείς του. Ανησυχεί για τα χρήματα και τη δουλειά. Βλέπει ανθρώπους γύρω του να μεγαλώνουν και να πεθαίνουν. Προσπαθεί να βρει κάποιο νόημα σε όλα αυτά.
"It's good to be in something from the ground floor", λέει στην Dr. Melfi στην αρχή της σειράς. "I came too late for that." Αυτή η αίσθηση ότι έφτασες όταν τα καλύτερα έχουν ήδη τελειώσει διαπερνά ολόκληρο το Sopranos. Και ίσως γι' αυτό, περισσότερο από δύο δεκαετίες αργότερα, μοιάζει ακόμα τόσο σύγχρονο.
86 επεισόδια αργότερα θα καταλάβεις
Το The Sopranos δεν χρειάζεται σήμερα να αποδείξει τίποτα. Η θέση του στην ιστορία της τηλεόρασης έχει κριθεί εδώ και χρόνια.Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί εσύ δεν το έχεις δει ακόμη.
Οπότε αυτό το καλοκαίρι, κάνε μια μικρή συμφωνία με τον εαυτό σου. Μην ψάξεις ποια καινούργια σειρά "αξίζει". Μην διαβάσεις τι γίνεται στο τέλος. Μην ψάξεις ποιος πεθαίνει. Και, κυρίως, μην αφήσεις κανέναν να σου εξηγήσει το φινάλε πριν το δεις.Βάλε απλώς το πρώτο επεισόδιο.
Αν δεν έχεις δει ποτέ το The Sopranos, μην αισθάνεσαι ότι άργησες. Να χαίρεσαι. Γιατί έχεις ακόμη μπροστά σου την πολυτέλεια να δεις για πρώτη φορά τον Tony Soprano να μπαίνει στο γραφείο της Dr. Melfi.
Εμείς οι υπόλοιποι δεν μπορούμε να το ξανακάνουμε. Και αυτό είναι το πραγματικό κρίμα.
