Ο Κρίστοφερ Νόλαν απέδειξε για ακόμη μία φορά ότι οι σπουδαίες ιστορίες δεν παλιώνουν ποτέ. Η κινηματογραφική του μεταφορά της "Οδύσσειας" σημείωσε το καλύτερο άνοιγμα Σαββατοκύριακου στην καριέρα του, ξεπερνώντας ακόμη και ορισμένες από τις πιο επιτυχημένες παραγωγές του.
Πίσω, όμως, από αυτό το κινηματογραφικό φαινόμενο κρύβεται ένας πολύ βαθύτερος λόγος: το έπος του Ομήρου εξακολουθεί να μιλά για τις ίδιες συγκρούσεις που αντιμετωπίζουμε καθημερινά.
Γιατί η "Οδύσσεια" παραμένει τόσο επίκαιρη
Περισσότερο από μια περιπέτεια με θεούς, τέρατα και αδύνατα ταξίδια, η "Οδύσσεια" είναι ένα πορτρέτο της πίεσης, της αβεβαιότητας, του εγωισμού, του πειρασμού και της αναζήτησης σκοπού. Τα διδάγματά της παραμένουν επίκαιρα, επειδή περιγράφουν με ακρίβεια τις προκλήσεις της σύγχρονης ζωής.
Η αβεβαιότητα δεν εξαφανίζεται, αλλά μπορείς να μάθεις να ζεις μαζί της
Ο Οδυσσέας περνά μεγάλο μέρος του ταξιδιού του χωρίς να γνωρίζει τι θα συμβεί την επόμενη ημέρα. Δεν ξέρει αν θα επιστρέψει ποτέ στο σπίτι του, αν η οικογένειά του εξακολουθεί να τον περιμένει ή αν θα καταφέρει να ξεπεράσει τα εμπόδια που εμφανίζονται μπροστά του. Αυτή η απουσία βεβαιότητας τροφοδοτεί το άγχος και την αγωνία του.
Το βασικό δίδαγμα είναι ότι η αναμονή για την τέλεια στιγμή σπάνια λειτουργεί. Στην επαγγελματική ζωή, στις επιχειρήσεις, στον αθλητισμό ή στις προσωπικές σχέσεις, πολλές αποφάσεις χρειάζεται να ληφθούν χωρίς να διαθέτουμε όλες τις απαραίτητες πληροφορίες.
Το να συνεχίζεις παρά την αβεβαιότητα είναι συχνά ο μοναδικός τρόπος να πλησιάσεις τον στόχο σου.
Και η άνεση μπορεί να μετατραπεί σε εχθρό
Ένα από τα πιο συμβολικά επεισόδια της ιστορίας συμβαίνει όταν το πλήρωμα δοκιμάζει τον λωτό. Όσοι τον καταναλώνουν χάνουν την επιθυμία να συνεχίσουν το ταξίδι και ξεχνούν εντελώς την αποστολή τους.
Η μεταφορά μοιάζει εντυπωσιακά επίκαιρη. Οι διαρκείς περισπασμοί, η ατελείωτη ψυχαγωγία και η εμμονική αναζήτηση της άνεσης μπορούν να μας απομακρύνουν από όσα έχουν πραγματική σημασία. Είναι εύκολο να περάσουμε ώρες καταναλώνοντας περιεχόμενο, χωρίς να πλησιάσουμε ούτε λίγο τους προσωπικούς μας στόχους.
Οι εμπειρίες που απαιτούν προσπάθεια, μάθηση ή πειθαρχία είναι συνήθως εκείνες που προσφέρουν τη μεγαλύτερη ικανοποίηση σε βάθος χρόνου.
Η πειθαρχία χρειάζεται βοήθεια για να λειτουργήσει
Η ιστορία των Σειρήνων είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια αξιομνημόνευτη σκηνή. Ο Οδυσσέας γνωρίζει ότι δεν θα μπορέσει να αντισταθεί στο τραγούδι που προσπαθεί να τον παρασύρει μακριά από τον δρόμο του.
Γι’ αυτό καταστρώνει ένα σχέδιο προτού τις αντιμετωπίσει: διατάζει τους συντρόφους του να τον δέσουν στο κατάρτι και τους ζητά να αγνοήσουν οποιαδήποτε παράκλησή του.
Το δίδαγμα είναι απλό: η δύναμη της θέλησης έχει όρια. Η δημιουργία καλών συνηθειών, η απομάκρυνση των πειρασμών από το περιβάλλον σου και η παρουσία ανθρώπων που μπορούν να σου πουν "όχι" όταν χρειάζεται είναι πολύ πιο αποτελεσματικά από το να βασίζεσαι αποκλειστικά στο κίνητρο.
Το εγώ μπορεί να καταστρέψει προσπάθειες χρόνων
Αφού ξεγελά τον Κύκλωπα Πολύφημο χρησιμοποιώντας το όνομα "Κανένας", ο Οδυσσέας καταφέρνει να δραπετεύσει χάρη στην ευφυΐα του. Μόλις, όμως, αισθάνεται ασφαλής, δεν μπορεί να αντισταθεί στην ανάγκη να αποκαλύψει ποιος ήταν πραγματικά υπεύθυνος για την ήττα του.
Εκείνη η στιγμή υπερηφάνειας αλλάζει ολόκληρη τη μοίρα του. Η αντίδραση του Πολύφημου προκαλεί την οργή του Ποσειδώνα και παρατείνει το ταξίδι του κατά δέκα χρόνια.
Η ιστορία μάς θυμίζει ότι η αποτυχία συχνά δεν προκύπτει από έλλειψη ταλέντου, αλλά από τη στιγμή που αφήνουμε το εγώ να καθορίζει τις αποφάσεις μας. Η ανάγκη για αναγνώριση με κάθε κόστος μπορεί να ακυρώσει χρόνια σκληρής δουλειάς.
Ένας καλός μέντορας επιταχύνει την προσωπική εξέλιξη
Δεν είναι τυχαίο ότι η λέξη "μέντορας" προέρχεται από την "Οδύσσεια". Όσο ο Οδυσσέας βρίσκεται μακριά από την πατρίδα του, ο Μέντωρ καθοδηγεί τον Τηλέμαχο ώστε να γίνει ένας άνδρας ικανός να αναλάβει ευθύνες.
Το δίδαγμα παραμένει το ίδιο. Οι καλύτεροι ηγέτες, προπονητές και δάσκαλοι δεν κάνουν τη δουλειά για τους άλλους. Διδάσκουν, καθοδηγούν και χτίζουν την αυτοπεποίθησή τους, μέχρι ο καθένας να αποκτήσει την ικανότητα να συνεχίσει μόνος του.
Το να βρεις κάποιον που αμφισβητεί δημιουργικά τις ιδέες σου και μοιράζεται την εμπειρία του μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά σε οποιοδήποτε στάδιο της ζωής.
Η πραγματική επιτυχία χρειάζεται προσωπικό ορισμό
Μία από τις ισχυρότερες στιγμές του έπους συμβαίνει όταν ο Οδυσσέας συναντά τον Αχιλλέα στον Κάτω Κόσμο. Ο θρυλικός πολεμιστής, ο οποίος θυσίασε μια μακρά ζωή για να κερδίσει αιώνια δόξα, παραδέχεται ότι θα αντάλλασσε όλη τη φήμη του για να μπορούσε να παραμείνει ζωντανός.
Ο προβληματισμός παραμένει επίκαιρος. Το κύρος, τα χρήματα και η αναγνώριση μπορεί να μοιάζουν με τον υπέρτατο στόχο, όμως σπάνια εγγυώνται διαρκή ικανοποίηση.
Η ιστορία μάς καλεί να αναρωτηθούμε τι σημαίνει πραγματικά επιτυχία για εμάς, προτού αφιερώσουμε χρόνια στην προσπάθεια να την κατακτήσουμε.
Η επίτευξη του στόχου δεν λύνει πάντα τα πάντα
Ύστερα από δέκα χρόνια πολέμου και άλλα τόσα περιπλάνησης, ο Οδυσσέας επιστρέφει τελικά στην Ιθάκη. Η πραγματική δυσκολία, όμως, μόλις ξεκινά. Ο ίδιος έχει αλλάξει, όπως έχει αλλάξει και το σπίτι του.
Αυτή η διαδικασία συμβαίνει συχνά και έξω από τη μυθοπλασία. Αθλητές που αποσύρονται, στελέχη που κατακτούν τη θέση των ονείρων τους ή άνθρωποι που πετυχαίνουν έναν μεγάλο προσωπικό στόχο ανακαλύπτουν ότι το κενό μπορεί να εμφανιστεί ακριβώς μετά τη μεγαλύτερη επιτυχία τους.
Η άφιξη στον προορισμό δεν εξαφανίζει αυτομάτως τις εσωτερικές συγκρούσεις. Η προσαρμογή σε μια νέα πραγματικότητα μπορεί να απαιτεί την ίδια δύναμη με το ταξίδι που χρειάστηκε για να φτάσεις εκεί.
Η "Οδύσσεια" και τα βαθιά ανθρώπινα διδάγματά της
Το μεγαλείο του έργου του Ομήρου δεν βρίσκεται μόνο στα τέρατα, στους ήρωες και στις επικές μάχες του. Η πραγματική του αξία βρίσκεται στο γεγονός ότι δείχνει πως τα μεγαλύτερα εμπόδια σχεδόν ποτέ δεν εμφανίζονται στον εξωτερικό κόσμο, αλλά μέσα μας.
Η αβεβαιότητα, το εγώ, οι περισπασμοί, η ανάγκη για αναγνώριση και η δυσκολία να βρούμε έναν ουσιαστικό σκοπό παραμένουν καθημερινές προκλήσεις.
Η "Οδύσσεια" εξακολουθεί να βρίσκει νέους αναγνώστες και θεατές, οι οποίοι ανακαλύπτουν ότι το σημαντικότερο ταξίδι παραμένει εκείνο της επιστροφής στον ίδιο μας τον εαυτό.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
