Το "Psycho Killer" είναι από εκείνα τα τραγούδια που μοιάζουν να έχουν γεννηθεί ακριβώς τη στιγμή που τα χρειαζόταν η εποχή τους. Οι Talking Heads το κυκλοφόρησαν το 1977, όταν η Νέα Υόρκη προσπαθούσε ακόμη να συνέλθει από τον τρόμο που είχε προκαλέσει ο Ντέιβιντ Μπερκόβιτς, ο διαβόητος "Son of Sam". Ένα κομμάτι που μπαίνει στο μυαλό ενός νευρικού, διαταραγμένου αφηγητή εμφανίστηκε την ίδια περίοδο που ένας πραγματικός serial killer είχε μετατραπεί σε εμμονή των αμερικανικών media. Η σύνδεση σχεδόν γράφτηκε μόνη της.
Μόνο που ήταν λάθος.
Η αλήθεια πίσω από το "Psycho Killer" των Talking Heads
Το "Psycho Killer" υπήρχε χρόνια πριν ο Μπερκόβιτς αρχίσει τις επιθέσεις του. Ο Ντέιβιντ Μπερν, ο Κρις Φραντζ και αργότερα η Τίνα Γουέιμουθ είχαν δουλέψει πάνω στο τραγούδι από τις αρχές της δεκαετίας του '70, ενώ μια πρώιμη εκδοχή του αποτελούσε ήδη μέρος του ρεπερτορίου τους πριν οι Talking Heads γίνουν καν οι Talking Heads που γνωρίζουμε. Τον Δεκέμβριο του 1975 το έπαιζαν ήδη ζωντανά στο CBGB, αρκετούς μήνες πριν από την πρώτη επίθεση του Son of Sam.
Κάπως έτσι γεννήθηκε ένας από τους πιο επίμονους μουσικούς μύθους της εποχής: όχι επειδή υπήρχε πραγματική σύνδεση, αλλά επειδή η σύμπτωση ήταν υπερβολικά καλή για να την αφήσει ήσυχη ο κόσμος.
Ο Μπερν δεν ήθελε να γράψει για έναν δολοφόνο. Ήθελε να γράψει σαν αυτόν
Η ιδέα πίσω από το "Psycho Killer" ήταν εξαρχής πιο ενδιαφέρουσα από ένα τραγούδι βασισμένο σε πραγματικό έγκλημα. Ο Μπερν είχε εξηγήσει αργότερα ότι φανταζόταν κάτι σαν τον Άλις Κούπερ να γράφει μια μπαλάντα του Ράντι Νιούμαν: το σκοτάδι και το horror στοιχείο του πρώτου, αλλά μέσα από την αφηγηματική τεχνική του δεύτερου, όπου το τραγούδι μπορεί να μιλά σε πρώτο πρόσωπο χωρίς ο δημιουργός να ταυτίζεται με τον χαρακτήρα.
Αυτό είναι το κόλπο που κάνει το τραγούδι ακόμη να λειτουργεί. Δεν ακούμε κάποιον να μας εξηγεί ότι ένας άνθρωπος είναι επικίνδυνος. Βρισκόμαστε ήδη μέσα στο κεφάλι του. Η ένταση, η αϋπνία, η δυσκολία στην επικοινωνία και η αίσθηση ότι η σκέψη του αρχίζει να ξεφεύγει δεν παρουσιάζονται σαν εξωτερική περιγραφή ενός "τρελού", αλλά σαν εσωτερικός μονόλογος.
Διαβάστε Επίσης
Ο Μπερν έχει χρησιμοποιήσει αργότερα χαρακτήρες όπως ο Τζόκερ και ο Χάνιμπαλ Λέκτερ για να εξηγήσει αυτή τη γοητεία προς τους κινηματογραφικούς και λογοτεχνικούς villains. Ο Λέκτερ, φυσικά, εμφανίστηκε στη λογοτεχνία αρκετά χρόνια μετά τη δημιουργία του "Psycho Killer", οπότε δεν μπορεί να θεωρηθεί πραγματική αρχική επιρροή. Το σημείο του Μπερν ήταν διαφορετικό: οι σκοτεινοί χαρακτήρες πολλές φορές έχουν μεγαλύτερο αφηγηματικό ενδιαφέρον από τους "καλούς".
Μετά μπήκε η Τίνα Γουέιμουθ και το σκοτάδι απέκτησε groove
Αν οι στίχοι έκαναν το "Psycho Killer" παράξενο, το μπάσο της Τίνα Γουέιμουθ το έκανε Talking Heads. Η μπασογραμμή δεν αντιμετωπίζει το θέμα σαν horror soundtrack. Είναι λιτή, επαναλαμβανόμενη και σχεδόν χορευτική, δημιουργώντας αυτή την αντίθεση που θα γινόταν αργότερα βασικό στοιχείο του συγκροτήματος: μουσική που κάνει το σώμα να θέλει να κινηθεί ενώ το μυαλό ακούει κάτι πολύ πιο άβολο.
Ο ίδιος ο Φραντζ έχει πιστώσει στη Γουέιμουθ τη χαρακτηριστική μπασογραμμή, ενώ εκείνη έγραψε και το γαλλικό μέρος του τραγουδιού. Δεν ήταν κάποιο διακοσμητικό gimmick για να ακούγεται πιο arty. Η χρήση μιας άλλης γλώσσας έκανε τον χαρακτήρα ακόμη πιο αλλόκοτο, σαν μέσα στη δική του παραίσθηση να φαντάζεται τον εαυτό του περισσότερο εκλεπτυσμένο απ' όσο πραγματικά είναι.
Αυτός ο συνδυασμός ήταν ουσιαστικά μια μικρή προεπισκόπηση όσων θα έκαναν οι Talking Heads τα επόμενα χρόνια. Punk χωρίς να ακούγονται πραγματικά punk, funk χωρίς να γίνονται funk μπάντα και art-school ιδέες που, παράξενα, μπορούσαν να καταλήξουν σε τραγούδια που θυμάσαι μετά από ένα άκουσμα.
Το CBGB το ήξερε πριν το μάθει η υπόλοιπη Αμερική
Πολύ πριν γίνει ένα από τα signature κομμάτια τους, το "Psycho Killer" ήταν μέρος των εμφανίσεων των Talking Heads στο CBGB. Μια πρώιμη εκτέλεση από τον Δεκέμβριο του 1975 δείχνει ήδη αρκετά από τα στοιχεία που θα χαρακτήριζαν αργότερα το συγκρότημα: τον Μπερν σφιγμένο σχεδόν μέσα στο ίδιο του το σώμα, ελάχιστο περιττό θέαμα και μια μπάντα που δεν έμοιαζε ιδιαίτερα με κανέναν άλλο μέσα στην ίδια σκηνή.
Το κομμάτι συνέχισε να εξελίσσεται μέχρι να καταλήξει στο ντεμπούτο άλμπουμ Talking Heads: 77. Όταν κυκλοφόρησε ως single τον Δεκέμβριο του 1977, κατάφερε τελικά να φτάσει μέχρι το Νο 92 του Billboard Hot 100 στις αρχές του 1978. Δεν ήταν κάποιο τεράστιο αμερικανικό hit με τα δεδομένα των charts, αλλά έγινε το πρώτο τραγούδι των Talking Heads που μπήκε στο Hot 100 και πολύ γρήγορα απέκτησε πολιτισμική ζωή πολύ μεγαλύτερη από τη θέση του στην κατάταξη.
Και φυσικά, μέχρι τότε ολόκληρη η Αμερική γνώριζε ήδη το όνομα Son of Sam.
Η Νέα Υόρκη του 1977 έκανε τη σύνδεση αναπόφευκτη
Ο Μπερκόβιτς είχε τρομοκρατήσει τη Νέα Υόρκη από το καλοκαίρι του 1976 μέχρι τη σύλληψή του στις 10 Αυγούστου 1977. Είχε δολοφονήσει έξι ανθρώπους και τραυματίσει αρκετούς ακόμη, ενώ οι επιστολές του προς την αστυνομία και τον Τύπο είχαν μετατρέψει την υπόθεση σε τεράστιο media spectacle. Το "Son of Sam" δεν ήταν απλώς ένας εγκληματίας· είχε γίνει ένας από τους σκοτεινούς χαρακτήρες της ίδιας της πόλης.
Λίγους μήνες αργότερα κυκλοφορεί ευρύτερα ένα τραγούδι που λέγεται "Psycho Killer", με έναν αφηγητή νευρικό, ασταθή και προφανώς επικίνδυνο. Δεν χρειαζόταν ιδιαίτερη φαντασία για να ενώσει κάποιος τις δύο ιστορίες. Ακόμη κι αν οι ημερομηνίες αποδείκνυαν το αντίθετο, η πραγματικότητα είχε προλάβει να κολλήσει πάνω στο τραγούδι μια ερμηνεία που θα το ακολουθούσε για δεκαετίες.
Ο Φραντζ το έχει ξεκαθαρίσει χωρίς πολλά περιθώρια παρερμηνείας: ο Son of Sam δεν αποτέλεσε την έμπνευση. Ο πραγματικός δημιουργικός σπινθήρας βρισκόταν περισσότερο στον θεατρικό τρόμο του Άλις Κούπερ και ειδικότερα στην περίοδο του Billion Dollar Babies.
Το πραγματικά έξυπνο σημείο του "Psycho Killer" είναι ότι δεν χρειάζεται τον Son of Sam
Αν το κομμάτι είχε γραφτεί συγκεκριμένα για τον Μπερκόβιτς, σήμερα πιθανότατα θα το ακούγαμε κυρίως ως μουσικό ντοκουμέντο μιας υπόθεσης του 1977. Το γεγονός ότι δεν αφορά εκείνον είναι ένας από τους λόγους που άντεξε τόσο καλά.
Ο χαρακτήρας του Μπερν δεν έχει όνομα, συγκεκριμένο παρελθόν ή ξεκάθαρο έγκλημα. Αυτό που παίρνουμε είναι νευρικότητα, αποσύνδεση και μια φωνή που φαίνεται να χάνει σταδιακά τον έλεγχο, πάνω σε μια μπασογραμμή που παραμένει παράλογα catchy. Το τραγούδι δεν χρειάζεται να μας εξηγήσει τι ακριβώς συνέβη επειδή ενδιαφέρεται περισσότερο για την αίσθηση του να βρίσκεσαι μέσα σε αυτό το μυαλό.
Ακριβώς γι' αυτό λειτουργεί τόσο καλά και στην περίφημη εκτέλεση του Stop Making Sense. Ο Μπερν εμφανίζεται μόνος στη σκηνή με μια ακουστική κιθάρα και ένα boombox, ξεκινώντας ολόκληρη τη συναυλία με το τραγούδι σε σχεδόν γυμνή μορφή. Δεν χρειάζεται serial killer mythology, σκηνικά ή theatrical horror. Ένας άνθρωπος, ένας άκαμπτος ρυθμός και αυτή η νευρικότητα είναι αρκετά.
Κάπου εκεί βρίσκεται και η ειρωνεία της ιστορίας. Για δεκαετίες ένα μεγάλο μέρος του κοινού πίστευε ότι οι Talking Heads είχαν γράψει ένα από τα πιο γνωστά τους τραγούδια για έναν από τους πιο διαβόητους δολοφόνους της Νέας Υόρκης. Στην πραγματικότητα, το "Psycho Killer" είχε φτάσει πρώτο.
Ο Son of Sam απλώς εμφανίστηκε την πιο ανατριχιαστικά κατάλληλη στιγμή.
