Τον Φεβρουάριο του 1955, ο James Dean δεν ήταν ακόμη ο James Dean που γνωρίζουμε σήμερα. Το East of Eden δεν είχε βγει στις κινηματογραφικές αίθουσες, το Rebel Without a Cause δεν είχε ακόμη γυριστεί και οι αφίσες με το πρόσωπό του δεν κρέμονταν στα δωμάτια εκατομμυρίων εφήβων. Ήταν 24 ετών, βρισκόταν ένα βήμα πριν από τη διασημότητα και αποφάσισε να επιστρέψει εκεί απ’ όπου είχε ξεκινήσει. Στο Fairmount της Indiana.
Μαζί του ταξίδευε ο φωτογράφος Dennis Stock. Οι δυο τους είχαν γνωριστεί μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα, στο Hollywood. Ο Stock είχε παρακολουθήσει ένα preview του East of Eden και είχε εντυπωσιαστεί τόσο από τον άγνωστο ακόμη ηθοποιό, ώστε θέλησε να καταλάβει από πού είχε έρθει αυτό το παράξενο, εσωστρεφές αγόρι. Η ιδέα του ήταν ασυνήθιστη για την εποχή. Aντί να φωτογραφίσει τον Dean ως σταρ, θα τον φωτογράφιζε στους τόπους που τον είχαν διαμορφώσει.
Το Life δέχτηκε να χρηματοδοτήσει το φωτογραφικό essay. Και κάπως έτσι δημιουργήθηκε όχι μόνο ένα από τα σημαντικότερα φωτογραφικά αρχεία του James Dean, αλλά και μια παράξενη καταγραφή ενός ανθρώπου τη στιγμή ακριβώς που η παλιά ζωή του τελείωνε και μια άλλη ετοιμαζόταν να αρχίσει.
Το αγόρι που επέστρεψε στη φάρμα
Ο Dean είχε γεννηθεί το 1931 στην Indiana, αλλά η οικογένειά του μετακόμισε στην Καλιφόρνια όταν ήταν μικρός. Η καθοριστική στιγμή της παιδικής του ηλικίας ήρθε όταν πέθανε η μητέρα του. Ήταν μόλις εννέα ετών. Ο πατέρας του παρέμεινε στην Καλιφόρνια και ο James στάλθηκε πίσω στην Indiana, όπου μεγάλωσε με τη θεία και τον θείο του, Ortense και Marcus Winslow, στη φάρμα τους στο Fairmount.
Εκεί πέρασε την εφηβεία του. Πριν από το Actors Studio, πριν από το Hollywood και πριν από τον μύθο, υπήρχαν χωράφια, ζώα, σχολικές παραστάσεις και η ζωή μιας μικρής αμερικανικής πόλης. Όταν επέστρεψε το 1955 με τον Stock, δεν συμπεριφέρθηκε σαν κινηματογραφικός αστέρας που επισκέπτεται θριαμβευτικά την πατρίδα του. Οι φωτογραφίες δείχνουν σχεδόν το αντίθετο.
Ο Dean ξαναμπήκε στα παλιά του ρούχα. Πέρασε χρόνο με τον μικρό ξάδελφό του Markie, διάβασε ποίηση του James Whitcomb Riley στο οικογενειακό τραπέζι, πήγε στη φάρμα και βρέθηκε ξανά ανάμεσα στα ζώα. Ο Stock τον φωτογράφισε ακόμη και να παίζει bongos μπροστά στις αγελάδες. Σε άλλες λήψεις βρίσκεται στο υπόγειο του σπιτιού ή συμμετέχει στο Sweethearts Ball του παλιού του σχολείου.
Για λίγες ημέρες, ο άνθρωπος που επρόκειτο να γίνει το απόλυτο σύμβολο της νεανικής εξέγερσης ήταν ξανά απλώς ο Jimmy από το Fairmount. Υπάρχει όμως μία σειρά φωτογραφιών που σήμερα μοιάζει σχεδόν ανατριχιαστική.
Σε ένα τοπικό κατάστημα ο Dean βρήκε φέρετρα και άρχισε να μπαίνει μέσα σε αυτά, ζητώντας από τον Stock να τον φωτογραφίσει. Σε μία από τις εικόνες ποζάρει ξαπλωμένος μέσα σε ένα φέρετρο. Ήταν ένα παιχνίδι, μια ακόμη εκδήλωση του μαύρου χιούμορ και της θεατρικότητάς του. Κοιτάζοντας όμως τη φωτογραφία γνωρίζοντας τι ακολούθησε, είναι σχεδόν αδύνατο να τη δεις με τον ίδιο τρόπο.
Επτά μήνες αργότερα ο James Dean θα ήταν νεκρός.
Ανάμεσα σε δύο κόσμους
Αυτό ακριβώς είχε αντιληφθεί ο Dennis Stock για τον Dean. Ότι φωτογράφιζε έναν νέο άνθρωπο παγιδευμένο ανάμεσα σε δύο διαφορετικές ζωές. Από τη μία ήταν η φάρμα της Indiana, η οικογένεια και το αγόρι που είχε μεγαλώσει μακριά από τον πατέρα του μετά τον θάνατο της μητέρας του. Από την άλλη ήταν η Νέα Υόρκη, το Actors Studio, το Hollywood και μια καριέρα που ετοιμαζόταν να εκραγεί.
Ο ίδιος ο Dean είχε καταλάβει από νωρίς πόσο σημαντική ήταν γι' αυτόν η υποκριτική. Σε γράμμα προς την οικογένειά του το 1952, πανηγύριζε την είσοδό του στο Actors Studio και έγραφε ότι, αν κατάφερνε να συνεχίσει την πορεία του, ίσως μια μέρα μπορούσε να "προσφέρει κάτι στον κόσμο". Τρία χρόνια αργότερα, αυτή η στιγμή είχε σχεδόν φτάσει.
Μετά την Indiana, ο Stock συνέχισε να φωτογραφίζει τον Dean στη Νέα Υόρκη. Εκεί γεννήθηκε και η εικόνα που ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη καθόρισε την υστεροφημία του. Ο James Dean περπατά στην Times Square μέσα στη βροχή, με ένα μακρύ παλτό, τα χέρια στις τσέπες και ένα τσιγάρο στο στόμα.
Η φωτογραφία μοιάζει σήμερα σχεδόν υπερβολικά τέλεια. Μοναχικός, βρεγμένος, ελαφρώς σκυφτός, ο Dean δείχνει σαν να γνωρίζει ήδη τον μύθο που πρόκειται να δημιουργηθεί γύρω του. Στην πραγματικότητα, φυσικά, δεν γνώριζε τίποτα.
Το Life δημοσίευσε μέρος των φωτογραφιών στις 7 Μαρτίου 1955 με τον τίτλο "Moody New Star". Το East of Eden θα τον έκανε λίγο αργότερα γνωστό σε ολόκληρη την Αμερική. Ακολούθησαν το Rebel Without a Cause και τα γυρίσματα του Giant. Μέσα σε ελάχιστους μήνες ο Dean πέρασε από την ανωνυμία στην κορυφή του Hollywood. Στις 30 Σεπτεμβρίου 1955, οδηγώντας προς έναν αγώνα στο Salinas της Καλιφόρνιας, σκοτώθηκε σε τροχαίο. Ήταν 24 ετών.
Οι φωτογραφίες δεν ήταν πλέον η καταγραφή ενός πολλά υποσχόμενου νεαρού ηθοποιού πριν από την επιτυχία, αλλά έγιναν το πορτρέτο ενός ανθρώπου λίγο πριν μετατραπεί σε φάντασμα της αμερικανικής κουλτούρας. Πίσω από τον James Dean του δερμάτινου μπουφάν, των Porsche και της αιώνιας νεότητας εμφανίζεται για λίγο κάποιος πολύ πιο συνηθισμένος. 'Ενας πιτσιρίκος που επιστρέφει στο σπίτι όπου μεγάλωσε, κάθεται στο οικογενειακό τραπέζι, παίζει με τον μικρό του ξάδελρφο και περπατά ξανά στη φάρμα.
Δεν γνωρίζει ότι σύντομα ολόκληρος ο κόσμος θα μάθει το όνομά του. Κυρίως, δεν γνωρίζει ότι αυτή θα είναι μία από τις τελευταίες φορές που θα μπορέσει να επιστρέψει εκεί ως απλώς "Jimmy Dean".
