Οι γονείς μας έλεγαν να κλείσουμε την κονσόλα. Τι λέει σήμερα η επιστήμη;

Με αφορμή το GTA VI, εξετάζουμε τι λέει η επιστήμη για το gaming: από την προσοχή και την όραση μέχρι τη διάθεση και τον εγκέφαλο. Ποια είναι τα πιθανά οφέλη και πού χρειάζεται μέτρο;

Πρόσθεσε το esquire ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Η αναμονή για το GTA VI επιτέλους τελείωσε – τουλάχιστον αν βρίσκεσαι στη σωστή ζώνη ώρας. Το παιχνίδι έχει αρχίσει να κυκλοφορεί σε διάφορες χώρες του κόσμου, με τους παίκτες στη Βρετανία να μπορούν να το αποκτήσουν από τα μεσάνυχτα. Έπειτα από χρόνια προσμονής, πολλοί από εμάς ετοιμαζόμαστε να περάσουμε έναν μάλλον υπερβολικό αριθμό ωρών στη Vice City.

Η κυκλοφορία ενός νέου βιντεοπαιχνιδιού, ωστόσο, επαναφέρει και τη γνωστή συζήτηση σχετικά με τις επιπτώσεις του gaming στον εγκέφαλό μας.

Μια μελέτη του 2017 δεν εντόπισε διαφορές σε ορισμένες εγκεφαλικές αντιδράσεις που σχετίζονται με την ενσυναίσθηση ανάμεσα σε ανθρώπους που παίζουν συστηματικά βίαια βιντεοπαιχνίδια και σε εκείνους που δεν παίζουν. Ωστόσο, επρόκειτο για μια μελέτη με μικρό δείγμα, η οποία δεν αρκεί για να δώσει οριστική απάντηση στη γενικότερη συζήτηση.

Τι άλλο μας λέει, λοιπόν, η επιστήμη για την επίδραση των βιντεοπαιχνιδιών στο σώμα και στον εγκέφαλό μας; Από την όραση μέχρι τον ύπνο, ας δούμε τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα και ποιους ισχυρισμούς καλό είναι να αντιμετωπίζουμε με επιφύλαξη.

Διαβάστε Επίσης

Μπορούν τα βιντεοπαιχνίδια να βελτιώσουν την όρασή μας;

Παρά τις προειδοποιήσεις που πιθανότατα ακούγαμε μικροί σχετικά με το πόσο κοντά καθόμαστε στην τηλεόραση, ορισμένες έρευνες υποδεικνύουν ότι τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να βελτιώσουν συγκεκριμένες οπτικές δεξιότητες.

Σε μια μελέτη του Πανεπιστημίου του Ρότσεστερ, οι συμμετέχοντες που εξασκήθηκαν σε παιχνίδια δράσης παρουσίασαν βελτίωση στην ευαισθησία αντίθεσης, δηλαδή στην ικανότητα να διακρίνουν μικρές διαφορές ανάμεσα σε παρόμοιες αποχρώσεις του γκρι.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ένας πολύωρος μαραθώνιος Call of Duty αποτελεί τον συντομότερο δρόμο για τέλεια όραση ή ότι θα σε μετατρέψει σε καλύτερο οδηγό όταν έχει ομίχλη.

Επιπλέον, η παρατεταμένη παραμονή μπροστά σε μια οθόνη μπορεί να προκαλέσει κόπωση ή ξηρότητα στα μάτια. Επομένως, καλό είναι να απομακρύνεις τακτικά το βλέμμα σου από την οθόνη και να κάνεις μικρά διαλείμματα.

Το gaming μπορεί να βελτιώσει την προσοχή και τα αντανακλαστικά

Τα παιχνίδια με γρήγορο ρυθμό απαιτούν υψηλά επίπεδα συγκέντρωσης και διαρκή επεξεργασία πληροφοριών.

Μια επιστημονική μελέτη που συνέκρινε ανθρώπους οι οποίοι παίζουν παιχνίδια δράσης με ανθρώπους που δεν ασχολούνται με αυτά διαπίστωσε ότι οι gamers ανταποκρίνονταν ταχύτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια σε ορισμένα τεστ προσοχής.

Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον εύρημα, το οποίο, ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι κάθε βιντεοπαιχνίδι μπορεί να μας κάνει καλύτερους στο multitasking της καθημερινότητας.

Ούτε υπάρχει κάποιο μαγικό όριο πέντε ωρών gaming την εβδομάδα που εγγυάται καλύτερη εγκεφαλική λειτουργία.

Δυστυχώς, το να προσπαθείς να ολοκληρώσεις τρεις διαφορετικές αποστολές ενώ παράλληλα παρακολουθείς μια ομαδική συνομιλία στο WhatsApp δεν αποτελεί κάποιο μυστικό παραγωγικότητας.

Πόσες ώρες gaming είναι τελικά καλές για εμάς;

Όταν προσπαθούμε να προσδιορίσουμε πόσο gaming μπορεί να είναι ωφέλιμο, δεν υπάρχει μία απάντηση που να ισχύει για όλους.

Μια μελέτη του 2025, στην οποία συμμετείχαν 703 ενήλικοι χρήστες του Nintendo Switch, διαπίστωσε ότι η αξία που οι ίδιοι θεωρούσαν πως αποκόμιζαν από τα παιχνίδια συνδεόταν περισσότερο με την ψυχική τους ευεξία απ' ό,τι ο αριθμός των ωρών που αφιέρωναν στο gaming.

Η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι τα βιντεοπαιχνίδια βελτιώνουν την ευεξία όλων των ανθρώπων, ούτε καθορίζει κάποια ιδανική ημερήσια διάρκεια ενασχόλησης.

Ένας χρήσιμος πρακτικός κανόνας είναι να παρατηρείς πώς επηρεάζει το gaming την υπόλοιπη ημέρα σου.

Αν διαπιστώνεις ότι περιορίζει συστηματικά τον ύπνο, την άσκηση ή τον χρόνο που περνάς με άλλους ανθρώπους, ίσως αξίζει να αφήνεις το χειριστήριο λίγο νωρίτερα.

Και μην ξεχνάς ότι το να πίνεις κρασί ενώ παίζεις βιντεοπαιχνίδια παραμένει ένας σοβαρός κίνδυνος για κάθε ανοιχτόχρωμο χαλί του σπιτιού.

Μπορούν τα βιντεοπαιχνίδια να μειώσουν το άγχος;

Ένα σύντομο παιχνίδι στο κινητό, όσο βρίσκεσαι στο λεωφορείο, μπορεί να αποτελέσει έναν ευχάριστο τρόπο χαλάρωσης.

Ωστόσο, οι ισχυρισμοί ότι 30 λεπτά Candy Crush την ημέρα μπορούν να θεραπεύσουν την κατάθλιψη ή το άγχος ξεπερνούν όσα υποστηρίζονται από τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία.

Υπάρχουν, πάντως, ορισμένες ενθαρρυντικές έρευνες σχετικά με τη σχέση των βιντεοπαιχνιδιών με τη διάθεσή μας.

Σε μια μελέτη του 2024, που πραγματοποιήθηκε στην Ιαπωνία κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι ερευνητές αξιοποίησαν κληρώσεις για την απόκτηση παιχνιδομηχανών, προκειμένου να εξετάσουν τη σχέση ανάμεσα στην πρόσβαση στο gaming και στην ψυχική ευεξία.

Διαπίστωσαν ότι όσοι κέρδισαν στις κληρώσεις παρουσίασαν βελτίωση σε δείκτες ψυχολογικής δυσφορίας και ικανοποίησης από τη ζωή.

Ωστόσο, οι ιδιαίτερες συνθήκες της πανδημίας πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Επιπλέον, τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να υποκαταστήσουν την αντιμετώπιση προβλημάτων ψυχικής υγείας από ειδικούς.

Και αν ένα γρήγορο παιχνίδι στο κινητό καταλήξει να σε κάνει να χάσεις τη στάση σου, δεν είσαι ο μόνος που το έχει πάθει.

Αν ανήκεις σε εκείνους που δυσκολεύονται να αντισταθούν στο "άλλη μία πίστα", ίσως ένα χρονόμετρο να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο.

Πώς επηρεάζουν τα βιντεοπαιχνίδια τον εγκέφαλο;

Δεν απαιτούν όλα τα βιντεοπαιχνίδια τις ίδιες γνωστικές δεξιότητες. Διαφορετικά είδη παιχνιδιών ενεργοποιούν διαφορετικές λειτουργίες του εγκεφάλου.

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Psychiatry εντόπισε αλλαγές σε περιοχές του εγκεφάλου, μεταξύ των οποίων και ο ιππόκαμπος, όταν οι συμμετέχοντες έπαιζαν Super Mario 64 για τουλάχιστον 30 λεπτά καθημερινά επί δύο μήνες, σε σύγκριση με μια ομάδα ελέγχου.

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι ο Mario βελτιώνει σε όλους τους ανθρώπους την ικανότητα προσανατολισμού ή σχεδιασμού, ούτε ότι η αύξηση του μεγέθους μιας εγκεφαλικής περιοχής συνεπάγεται αυτομάτως καλύτερη υγεία του εγκεφάλου.

Υποδεικνύει, όμως, ότι ο εγκέφαλος μπορεί να παρουσιάσει μεταβολές ως αποτέλεσμα της συστηματικής εξάσκησης σε ένα βιντεοπαιχνίδι.

Το Tetris έχει επίσης προσελκύσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας.

Σε μια κλινική δοκιμή του 2026, μια καθοδηγούμενη παρέμβαση που συνδύαζε την ανάκληση μιας τραυματικής ανάμνησης με το Tetris μείωσε τις ανεπιθύμητες, επαναλαμβανόμενες αναμνήσεις σε επαγγελματίες υγείας που είχαν εκτεθεί σε τραυματικά γεγονότα, σε σύγκριση με τις ομάδες ελέγχου.

Είναι σημαντικό, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι οι ερευνητές εξέτασαν μια συγκεκριμένη θεραπευτική τεχνική και όχι το κατά πόσον το να ανοίξεις απλώς το Tetris στο κινητό σου μπορεί να αντιμετωπίσει τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD).

Επομένως, δεν υπάρχει λόγος να αισθάνεσαι ενοχές κάθε φορά που πιάνεις το χειριστήριο και αφιερώνεις λίγο χρόνο στο αγαπημένο σου παιχνίδι.

Τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να αποτελούν μια ευχάριστη δραστηριότητα, με ενδιαφέρουσες επιδράσεις σε ορισμένες γνωστικές λειτουργίες. Το σημαντικό είναι να διατηρείται η ισορροπία με τις υπόλοιπες δραστηριότητες της καθημερινότητας.

Οπότε, απόλαυσε το παιχνίδι σου. Απλώς θυμή