Ποια είναι τελικά η Elena Ferrante;

Υπάρχει μία ερώτηση που έχει απασχολήσει κάθε πολιτιστικό τμήμα εφημερίδας -κι όχι- μόνο τουλάχιστον από το 2016 και μετά: Ποια είναι επιτέλους αυτή η Elena Ferrante; Για τους συμπατριώτες της Ιταλούς η απορία κρατά ήδη από τη δεκαετία του 1990 και την πρώτη εμφάνιση της συγγραφέως στα γράμματα. Παρόλο το κυνηγητό του τύπου όμως, εδώ κι 26 χρόνια όμως η Ferrante καταφέρνει τρία πολύ σημαντικά πράγματα: εκδίδει σπουδαία βιβλία, χαιρετίζεται από την παγκόσμια κοινότητα ως μία από τις σημαντικότερες πένες του καιρού μας και καταφέρνει να παραμένει ανώνυμη σε πείσμα των ρεπόρτερ.

"Τα βιβλία, αφού γραφτούν, δεν έχουν ανάγκη τον συγγραφέα τους"

Τι γνωρίζουμε πραγματικά για τη ζωή της; Από ελάχιστα έως τίποτα. Ναι, είναι Ναπολιτάνα και στο βιογραφικό της υπάρχουν κλασικές σπουδές. Όμως είναι άραγε γυναίκα ή απλά υπάρχει ένας συγγραφέας πίσω από το ψευδώνυμο που χαμογελά πλατιά με τη φάρσα που έχει στήσει; Πριν έναν χρόνο, μία ομάδα ερευνητών ήταν πεπεισμένη ότι έλυσε το μυστήριο: ο συγγραφέας Domenico Starnone κρύβεται πίσω από εκείνη. Η απορία παραμένει αφού το γεγονός δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ. Άλλωστε το κοινό είχε αρχίσει ήδη να ενοχλείται με την εμμονή των δημοσιογράφων επί του θέματος (ιδιαίτερα μετά την εξυπνακίστικη κι αποτυχημένη προσπάθεια του ρεπόρτερ Claudio Gatti να ξεσκεπάσει την ταυτότητά της το 2016) με αποτέλεσμα να μην είναι και τόσο δεκτικό σε νέες θεωρίες συνωμοσίας.

Ο ρεπόρτερ Claudio Gatti που κατακρίθηκε για την στάση του απέναντι στη Ferrante.

Άλλοι ισχυρίζονται ότι πίσω από το παγκόσμιο λογοτεχνικό φαινόμενο κρύβεται η Anita Raja, μεταφράστρια και σύζυγος του Domenico Starnone, άλλοι η ιστορικός Marcella Marmo, κι άλλοι ο φιλόσοφος Marcello Frixione. Τι σημασία όμως έχει τελικά; Εκείνο που μετρά είναι η ποιότητα των γραπτών. Άλλωστε δεν έκανε αυτήν την επιλογή για να σπάσει πλάκα. Αντίθετα, όπως η ίδια έχει δηλώσει, σε μία από τις ελάχιστες συνεντεύξεις που έχει δώσει, ο λόγος που επέλεξε να κρατήσει την ανωνυμία της με νύχια και με δόντια ήταν επειδή δεν ήθελε να συμβιβαστεί κι εκείνη, όπως τόσοι και τόσοι άλλοι συγγραφείς, με τους κανόνες των media. "Τα βιβλία, αφού γραφτούν, δεν έχουν ανάγκη τον συγγραφέα τους" έχει πει κάποτε, συνοψίζοντας τη φιλοσοφία της γύρω από το θέμα.

Τα βιβλία

Η σχέση της Ferrante με την τηλεόραση και το σινεμά είναι μία σχέση αγάπης. Σχεδόν όλα τα έργα της έχουν μεταφερθεί στη μικρή ή τη μεγάλη οθόνη. Μήπως, λοιπόν, πρόκειται για εύπεπτα αναγνώσματα που λειτουργούν ως ιδανική πρώτη ύλη προσφέροντας έτοιμο σενάριο; Κι όμως δεν είναι αυτός ο λόγος.

Καλύτερα να αναζητήσει κανείς την αιτία αλλού: στον καθηλωτικό τρόπο με τον οποίο περιγράφει τη βαθιά φιλία δύο κοριτσιών στη Νάπολη του '50, στην κοφτερή κοινωνική της ματιά, στο σύγχρονο στυλ που φέρνει στα μυθιστορήματα ενηλικίωσης μέσα από το magnum opus της. Η Τετραλογία της Νάπολης (εκδ. Πατάκη), αποτελούμενη κατά σειρά από τα Η υπέροχη φίλη μου (2012) - Το νέο όνομα (2013) - Αυτοί που φεύγουν και αυτοί που μένουν (2014) - Η ιστορία της χαμένης κόρης (2015) πέτυχε κάτι σπάνιο: πούλησε τρελά, ακόμα και στην Αμερική που τα ευρωπαϊκά βιβλία συνήθως δεν έχουν τύχη, χωρίς όμως να κάνει εκπτώσεις στην ποιότητα της γραφής της.

Αυτόν τον καιρό προβάλλεται η τηλεοπτική μεταφορά του έργου με τίτλο My Brilliant Friend στο HBO, το οποίο ήδη έχει λάβει εγκωμιαστικές κριτικές. Αντίστοιχα παλιότερα είχαν μεταφερθεί στο σινεμά το λογοτεχνικό της ντεμπούτο Βάναυση Αγάπη (εκδ. Perugia) αλλά και το δεύτερο μυθιστόρημά της με τίτλο Μέρες Εγκατάλειψης (εκδ. Πατάκη). Ποιο θα είναι το επόμενο βήμα της; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά. Σίγουρα όμως θα είναι επιτυχημένο εμπορικά ενώ οι πιθανότητες να φτάσει σε σινεμά ή τηλεόραση είναι ήδη μεγάλες.

Σε απλά ελληνικά, ότι αγγίξει το χέρι της Ferrante μοιάζει να γίνεται χρυσός -κι όχι άδικα, αφού έχει αποδείξει ξανά και ξανά την αξία της. Όσο για εσένα που δεν έχεις χρόνο να διαβάσεις τα βιβλία της ή ακόμα και να δεις τη σειρά, μπορείς να διαβάσεις τις απόψεις που γράφει ως columnist της Guardian εδώ και κάποιους μήνες. Γιατί, τελικά, δεν επιπλέει μόνο η μετριότητα σε αυτόν τον κόσμο αλλά, κάποιες φορές, και η ποιότητα.  

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr