Στη μέση ενός ήρεμου ποταμού, μακριά από τουριστικά βλέμματα και χωρίς μόνιμους κατοίκους, υπάρχει ένα νησί για το οποίο ισχύει μια περίεργη συνθήκη. Όχι επειδή συμβαίνει κάτι εντυπωσιακό πάνω του, αλλά γιατί δύο φορές τον χρόνο αλλάζει διοίκηση. Και μαζί της, και σημαία. Η Νήσος των Φασιανών (Isla de los Faisanes / Île des Faisans) βρίσκεται στον ποταμό Bidasoa, ακριβώς πάνω στη συνοριακή γραμμή ανάμεσα σε Ισπανία και Γαλλία.
Το νησί είναι μικρότερο από δύο γήπεδα ποδοσφαίρου και παραμένει ακατοίκητο. Παρ’ όλα αυτά, αποτελεί ένα από τα πιο ιδιαίτερα πολιτικά "παράδοξα" της Ευρώπης.
Έξι μήνες Ισπανία, έξι μήνες Γαλλία
Από την 1η Φεβρουαρίου έως τις 31 Ιουλίου, το νησί διοικείται από την Ισπανία. Από την 1η Αυγούστου έως τις 31 Ιανουαρίου, περνά στη γαλλική πλευρά. Η αλλαγή δεν γίνεται σιωπηλά: συνοδεύεται από τυπικές στρατιωτικές τελετές, όπου εκπρόσωποι των δύο χωρών παραδίδουν και παραλαμβάνουν συμβολικά τη διοίκηση.
Το καθεστώς αυτό ονομάζεται "συγκυριαρχία" (condominium) και σήμερα είναι σχεδόν ανύπαρκτο παγκοσμίως. Η Νήσος των Φασιανών θεωρείται το μικρότερο τέτοιο έδαφος στον κόσμο που εξακολουθεί να λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο.
Από τη διπλωματία του 17ου αιώνα στο σήμερα
Η ιστορία του νησιού ξεκινά ουσιαστικά το 1659, όταν εκεί υπογράφηκε η Συνθήκη των Πυρηναίων, που έβαλε τέλος σε δεκαετίες πολέμων μεταξύ Γαλλίας και Ισπανίας. Το σημείο επιλέχθηκε ως ουδέτερος τόπος, μακριά από στρατεύματα και πολιτικές εντάσεις. Από εκεί προέκυψε και η σημερινή συνοριακή γραμμή, που ακολουθεί τον ποταμό και τα Πυρηναία.
Στο κέντρο του νησιού βρίσκεται ακόμη το λιτό Μνημείο της Ειρήνης των Πυρηναίων. Στη γαλλική πλευρά, το νησί είναι γνωστό και ως "Νήσος της Διάσκεψης", υπενθυμίζοντας τον ρόλο του ως χώρου διαπραγμάτευσης και συμφιλίωσης.
Η Νήσος των Φασιανών υπήρξε επίσης σκηνικό βασιλικών συναντήσεων. Εκεί συναντήθηκαν ο Louis XIV της Γαλλίας και η María Teresa της Ισπανίας πριν από τον γάμο τους, σε μια εποχή που οι δυναστικοί δεσμοί ήταν πολιτικό εργαλείο.
Ένα σύνορο που δεν μοιάζει με σύνορο
Σήμερα το νησί παραμένει κλειστό για το κοινό και θεωρείται στρατιωτική ζώνη. Η ευρύτερη περιοχή, ανάμεσα στις πόλεις Irun και Hendaye, κουβαλά βαριά ιστορία: εμφύλιος, πόλεμος, διαφυγές και λαθρεμπόριο. Παρ’ όλα αυτά, το νησί διατήρησε τον ουδέτερο χαρακτήρα του.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.