Έκαναν οι άνθρωποι ναρκωτικά πριν από 3000 χρόνια;

Μπορεί να μοιάζει έκπληξη, αλλά η χρήση ψυχοδραστικών ουσιών από τους ανθρώπους δεν είναι κάτι καινούριο. Ακόμη και στην αρχαιότητα, διάφοροι πολιτισμοί είχαν ανακαλύψει τις ιδιότητες ορισμένων φυτών που μπορούσαν να τους αλλάξουν την αντίληψη ή να τους απομακρύνουν προσωρινά από την καθημερινή πραγματικότητα. Μια νέα ανακάλυψη στη Μενόρκα, στις Βαλεαρίδες Νήσους, ενισχύει αυτή την ιδέα: ανθρώπινες τρίχες προϊστορικής εποχής βρέθηκαν και αναλύθηκαν, αποκαλύπτοντας στοιχεία χρήσης ναρκωτικών ουσιών. Πρόκειται για μια επιστημονική "ανάλυση τοξικότητας" που έγινε... με καθυστέρηση αρκετών χιλιετιών.

Ανασκαφή που αποκάλυψε μυστικά για τα ναρκωτικα στην αρχαιότητα

Η αρχαιολογική ανακάλυψη στη Μενόρκα ήρθε να επιβεβαιώσει αυτό που πολλοί ερευνητές υποψιάζονταν: ότι κάποιες αρχαίες κοινότητες έκαναν χρήση ουσιών, πιθανόν σε τελετουργικά ή μυστικιστικά πλαίσια. Το εντυπωσιακό στην προκειμένη περίπτωση είναι πως οι τρίχες ήταν καλά διατηρημένες μέσα σε διακοσμημένα ξύλινα κουτιά, κάτι που κατέστησε δυνατή την εργαστηριακή τους μελέτη.

Οι τρίχες χρονολογούνται από την Εποχή του Χαλκού και φαίνεται να σχετίζονται με ταφικές πρακτικές συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων. Το έθιμο ήθελε να κόβονται τα μαλλιά του νεκρού, να βάφονται με φυσικές κόκκινες βαφές, και στη συνέχεια να τοποθετούνται σε ξύλινες θήκες, τις οποίες έκρυβαν σε σπηλιές, μακριά από τα μάτια των πολλών. Αυτή η πρακτική δεν ήταν συνηθισμένη, κάτι που δείχνει πως πιθανότατα αφορούσε άτομα με ιδιαίτερη σημασία για την κοινότητα.

Με τη βοήθεια σύγχρονων τεχνικών ανάλυσης, οι επιστήμονες κατάφεραν να ανιχνεύσουν συγκεκριμένες ουσίες που προέρχονται από ψυχοτρόπα φυτά. Στη χλωρίδα της Μενόρκα υπάρχουν είδη όπως η Datura και η Ephedra, από τα οποία προέρχονται ισχυρά αλκαλοειδή. Συγκεκριμένα, τα δείγματα περιείχαν:

• Ατροπίνη και σκοπολαμίνη, δύο ουσίες που προκαλούν ισχυρές παραισθήσεις και αλλοιωμένη συνείδηση
• Εφεδρίνη, που λειτουργεί ως διεγερτικό του νευρικού συστήματος, αυξάνοντας την εγρήγορση και την ενέργεια

Η παρουσία αυτών των ουσιών σε υψηλές συγκεντρώσεις ενισχύει την υπόθεση ότι οι τρίχες ανήκαν πιθανότατα σε σαμάνους ή άλλους θρησκευτικούς ηγέτες της εποχής, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν τα φυτά αυτά στο πλαίσιο τελετών—ιδίως σε τελετές που σχετίζονταν με τον θάνατο και την επικοινωνία με το υπερφυσικό.

Αρχαίες ουσίες, διαχρονικά ερωτήματα

Τα ευρήματα προσφέρουν ένα σπάνιο παράθυρο στον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι αντιλαμβάνονταν τη ζωή, τον θάνατο και την πνευματικότητα. Οι ουσίες αυτές δεν χρησιμοποιούνταν για ψυχαγωγικούς σκοπούς, αλλά μάλλον για να οδηγήσουν τον χρήστη σε μια κατάσταση που θεωρούταν "ιερή" ή "μυστικιστική". Ό,τι ξεκίνησε ως μια ανασκαφή, κατέληξε να δώσει αποδείξεις για τη βαθιά σχέση μεταξύ ανθρώπου, φύσης και τελετουργίας.

Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr