Το άγχος δεν μοιάζει πάντα με αυτό που φανταζόμαστε. Δεν είναι απαραίτητα κρίσεις πανικού, αδυναμία λειτουργίας ή κάποιος που καταρρέει ψυχολογικά. Υπάρχει μια πολύ πιο ύπουλη μορφή στρες, εκείνη που κρύβεται πίσω από ανθρώπους που δείχνουν απολύτως επιτυχημένοι, οργανωμένοι και παραγωγικοί. Αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν high-functioning anxiety, δηλαδή άγχος υψηλής λειτουργικότητας.
Πρόκειται για ανθρώπους που εξωτερικά τα κάνουν όλα σωστά. Είναι συνεπείς στη δουλειά, αποδοτικοί, κοινωνικοί, συχνά τελειομανείς και αξιόπιστοι. Είναι εκείνοι που παραδίδουν πρώτοι, απαντούν άμεσα στα emails και φαίνονται πάντα "υπό έλεγχο". Όμως εσωτερικά λειτουργούν σε μόνιμη κατάσταση έντασης. Το μυαλό τους δεν σταματά ποτέ να ανησυχεί.
Η βασική διαφορά από μια κλασική αγχώδη διαταραχή είναι ότι το άτομο συνεχίζει να λειτουργεί κανονικά στην καθημερινότητά του. Μπορεί να εργάζεται, να διατηρεί σχέσεις και να πετυχαίνει στόχους, παρότι βιώνει τα ίδια εσωτερικά συμπτώματα άγχους: αίσθηση επικείμενου κινδύνου, ταχυκαρδία, πονοκεφάλους, στομαχικές ενοχλήσεις και συνεχή ψυχική ένταση. Επειδή όμως δεν "μπλοκάρει" λειτουργικά, συχνά δεν λαμβάνει ποτέ επίσημη διάγνωση.
Το παράδοξο είναι πως το ίδιο το άγχος συχνά τροφοδοτεί την επιτυχία. Πολλοί άνθρωποι με υψηλής λειτουργικότητας στρες γίνονται υπερπαραγωγικοί επειδή φοβούνται την αποτυχία. Σκέφτονται συνεχώς το χειρότερο πιθανό σενάριο, προετοιμάζονται υπερβολικά και πιέζουν τον εαυτό τους περισσότερο από όσο χρειάζεται. Από έξω μοιάζει με πειθαρχία. Από μέσα είναι εξάντληση.
Ένα βασικό χαρακτηριστικό είναι ότι η ανησυχία δεν σταματά ποτέ. Ακόμη και μετά το τέλος της ημέρας, όταν θεωρητικά όλα έχουν ολοκληρωθεί, το μυαλό συνεχίζει να "τρέχει". Το άτομο επιστρέφει σπίτι κουρασμένο αλλά αδυνατεί να χαλαρώσει ή να κοιμηθεί, επειδή σκέφτεται τι θα μπορούσε να πάει στραβά την επόμενη μέρα.
Σε αντίθεση με το πιο έντονο άγχος, όπου η συγκέντρωση καταρρέει πλήρως, εδώ το άτομο συνεχίζει να αποδίδει, αλλά με τεράστιο ψυχικό κόστος. Η σκέψη διασπάται από υποθετικούς κινδύνους και σενάρια που συχνά δεν σχετίζονται καν με την πραγματικότητα. Το σώμα παραμένει σε διαρκή "mode επιβίωσης", κάτι που μπορεί να εκδηλωθεί με σφίξιμο στο σαγόνι, νευρικότητα ή εσωτερική υπερένταση.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η μορφή στρες συχνά επιβραβεύεται κοινωνικά. Ο αγχωμένος άνθρωπος θεωρείται απλώς φιλόδοξος. Η αδυναμία να χαλαρώσει εκλαμβάνεται ως επαγγελματισμός. Και έτσι, πολλοί δεν συνειδητοποιούν ότι ζουν με υπερβολική πίεση μέχρι να εμφανιστεί burnout, αϋπνία ή χρόνια κόπωση.
Η συζήτηση με επαγγελματία ψυχικής υγείας αποτελεί βασικό εργαλείο διαχείρισης. Μέσα από θεραπεία μπορούν να αναγνωριστούν μοτίβα σκέψης, οικογενειακές ή κοινωνικές πηγές στρες και πρακτικές αντιμετώπισης τόσο των ψυχικών όσο και των σωματικών συμπτωμάτων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν το άγχος παραμένει έντονο για μεγάλο διάστημα, μπορεί να χρειαστεί και φαρμακευτική υποστήριξη.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.