H Δύση πάντα γοητευόταν από τις πολεμικές τέχνες. Αν εξαιρέσεις το παγκράτιο και κάποιες άλλες μορφές πάλης, τέχνες όπως είναι το γαλλικό savate έχουν πάρει το στήσιμο και τις μορφές μάχης από την Ανατολή. Για την Δύση και ειδικά την Αμερική, η πιο σημαντική στιγμή ήταν εκείνη του καράτε, όταν οι πρώτοι στρατιώτες που υπηρέτησαν στην Οκινάουα, άρχισαν να μαθαίνουν την τέχνη. Η μεγάλη επανάσταση ήρθε στη συνέχεια με το "παιδί" του Bruce Lee, το Jeet Kune Do, σε μια περίοδο που οι Καυκάσιοι απαγορευόταν να μαθαίνουν το μυστικό όπλο των Ασιατών. Το περίφημο κινέζικο wu shu.
Σήμερα όλα αυτά είναι παρελθόν και οι πολεμικές τέχνες είναι κανονικότητα σε όλα τα μέρη του κόσμου. Και σε έναν κόσμο που τρέχει με διαφορετικές ταχύτητες, που οι απειλές τριγύρω μας κοινωνικά κορυφώνονται σε όλα τα επίπεδα, το να γνωρίζεις κάτι το οποίο μπορεί να σε ωφελήσει άμεσα και αποτελεσματικά, είναι το νούμερο ένα ζητούμενο.
Και πόσο μάλλον όταν η ζωή ενός ανθρώπου συνεχίζει να απειλείται εκεί έξω και τα νούμερα παγκοσμίως δείχνουν μια τρομαχτική έξαρση του bullying-το οποίο ξέρουμε όλοι ότι έχει πολλές μορφές και δεν περιορίζεται σε ηλικίες. Κάπου εδώ έρχεται το Krav Maga και για τον πιο απλό λόγο ότι δεν πρόκειται για πολεμική τέχνη. Είναι πολεμικό σύστημα και έχει κερδίσει εκατομμύρια ακολούθους παγκοσμίως για την αποτελεσματικότητά του.
Krav Maga: όχι τέχνη, αλλά επιβίωση
"Το Krav Maga ξεκίνησε να διαμορφώνεται παράλληλα με την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948, όταν η IDF (Israeli Defense Force) προσέλαβε τον ιδρυτή του, Imi Lichtenfeld, ως εκπαιδευτή στη σχολή της. Λόγω της μεγάλης του εμπειρίας σε διάφορες πολεμικές τέχνες αλλά πάνω απ' όλα σε μάχες δρόμου, του ανατέθηκε να δημιουργήσει ένα σύστημα μάχης σώμα με σώμα, τόσο για την IDF όσο και για την Ισραηλινή αστυνομία. Χάρη στην απλότητα και αποτελεσματικότητά του, σύντομα έγινε το επίσημο μαχητικό σύστημα για στρατό, αστυνομία και ειδικές δυνάμεις".
Τα παραπάνω λόγια είναι του Τζανέτου Πλαγιαννάκου, εκπαιδευτή της IKMF από το 2013 με βαθμό Expert 2 (σ.σ.: πιστοποιημένος για πολίτες, παιδιά και ως combat fighting instructor ), ο οποίος με την πολυετή του πείρα έχει εκπαιδεύσει από σώματα ασφαλείας και πολίτες μέχρι μικρά παιδιά που θέλουν να μπουν στο δρόμο του ισραηλίτικου συστήματος με σκοπό να χτίσουν αυτοπεποίθηση και να καλλιεργήσουν την αυτοπροστασία. Ο δρόμος των τεχνών δεν είναι ποτέ εύκολος. Χρειάζεται αφοσίωση και πίστη εις εαυτόν.
Όμως το Krav Maga κερδίζει στην άμεση εφαρμογή. Αυτό σημαίνει πως ένας άνθρωπος ο οποίος θα ξεκινήσει να εκπαιδεύεται, θα δει πολύ γρήγορα αποτελέσματα. Για τον απλούστατο λόγο πως το Κrav Maga ακολουθεί αυτό που λέμε "οικονομία κινήσεων". Δεν υπάρχουν χολιγουντιανά εφέ στις κινήσεις και μαθήματα που θα έβλεπε κάποιος στο Karate Kid. Ένα άνοιγμα για χτύπημα είναι αρκετό, είτε αφορά το πρόσωπο είτε τα γεννητικά όργανα. Δεν υπάρχουν διαγωνισμοί, κανόνες και πόντοι. Το Krav Maga αποσκοπεί στην επιβίωση και αυτό είναι που διδάσκεται ο κάθε μαθητής.
"Μαζί με την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, μειώνονται οι φόβοι. Πολλοί βλέπουν ότι αλλάζει άμεσα η στάση του σώματός τους. Το Krav Maga θα σε μάθει να προσέχεις περισσότερες λεπτομέρειες τριγύρω του, να διαβάζει καλύτερα καταστάσεις αλλά και ανθρώπους. Έχοντας αποκτήσει κάποια εργαλεία που γνωρίζει ότι θα τον βοηθήσουν να αντιδράσει πιο ψύχραιμα και πιο αποτελεσματικά σε κάποιο πρόβλημα. Περιορίζει εξ αρχής τις πιθανότητες να του συμβεί κάτι".
Αυτοάμυνα σημαίνει να γυρίσεις σπίτι
Η αλήθεια με τις πολεμικές τέχνες, είναι ότι ο περισσότερος κόσμος στρέφεται προς αυτές μόνο αφού του συμβεί κάτι. Μέχρι και σήμερα υπάρχει μια αντίληψη, δυστυχώς λανθασμένη και πολύ οπισθοδρομική, πως η ενασχόληση με οποιαδήποτε πολεμική τέχνη δημιουργεί επιθετικούς ανθρώπους. Εκατοντάδες άνθρωποι των πολεμικών τεχνών, από εκπαιδευτές μέχρι αθλητές που κάνουν πρωταθλητισμό, έχουν εναντιωθεί σε αυτή την θέση και ο Τζανέτος Πλαγιαννάκος δεν αποτελεί εξαίρεση.
"Αυτοάμυνα δεν σημαίνει είμαι έτοιμος να παίξω ξύλο με όποιον με ενοχλήσει. Αυτοάμυνα σημαίνει γυρνάω σπίτι μου ασφαλής. Σε κάθε περίπτωση, σε κάθε κατάσταση, η διαφυγή στην πρώτη ευκαιρία είναι η πιο αποτελεσματική αυτοάμυνα. Σχεδόν κάθε επικίνδυνη κατάσταση κλιμακώνεται σταδιακά, δεν προκύπτει ξαφνικά από το πουθενά με μαγικό τρόπο. Και δεν μιλάμε μόνο για επίθεση από άλλο άτομο, αλλά ουσιαστικά για οτιδήποτε μπορεί να καταστεί απειλητικό για τη σωματική μας ακεραιότητα. Έτσι, και με αυτό το δεδομένο, το σημαντικότερο λάθος που κάνει συνήθως ο κόσμος, δεν είναι μια πράξη ή μία επιλογή, αλλά μια παράλειψη: η έλλειψη επίγνωσης του περιβάλλοντος".
Ο περισσότερος κόσμος σήμερα αντιμετωπίζει ένα μια ανασφάλεια όταν το μυαλό του πηγαίνει στις πολεμικές τέχνες. Μπορεί να ξεκινήσει; Αν ξεκινήσει, θα μπορέσει να τα καταφέρει. Η αμφιβολία βρίσκεται πάντα στο δρόμο ενός πολεμιστή και δεν είναι κάτι καινούργιο. Όμως με τους απαιτητικούς ρυθμούς της ζωής, οι άνθρωποι σήμερα λόγω διαφόρων σκέψεων που ξεκινούν από φοβίες, μέχρι τα κιλά τους και τη ηλικία τους, κάνουν δεύτερες και τρίτες για το αν πρέπει να ξεκινήσουν μια πολεμική τέχνη. Για ένα στρατιωτικά "στημένο" σύστημα σαν το Κrav Maga, είναι λογικό να σκεφτεί κάποιος αν μπορεί να τα βγάλει πέρα. Και όχι μόνο σε σημείο να μάθει, αλλά αν μπορέσει να βγάλει τις προπονήσεις.
"Τέτοιους προβληματισμούς ακούω στα μισά τηλεφωνήματα που λαμβάνω", λέει ο Τζανέτος. "Αφού διαβεβαιώσω οποιονδήποτε ενδιαφέρεται ότι τα μαθήματα απευθύνονται σε όλους και κανένας από τους παραπάνω παράγοντες δεν είναι αποτρεπτικός, λέω πάντα ένα πράγμα: ελάτε στη σχολή για ένα δοκιμαστικό μάθημα. Κανένας δεν θα σου πάρει χρήματα για μια προπόνηση, κανένας δεν θα σε πιέσει να εγγραφείς, και σίγουρα δεν θα σου συμβεί κάτι κακό. Μετά ο καθένας μπορεί να κρίνει αν του αρέσει, αν του ταιριάζει, αν θέλει να συνεχίσει ή όχι".
Όταν η αυτοπεποίθηση γίνεται ασπίδα
Αν ωστόσο υπάρχουν άνθρωποι που θα το σκεφτούν δύο και τρεις φορές για τους ίδιους, δεν ισχύει το ίδιο για τα παιδιά τους. Οι γονείς γνωρίζουν για την αύξηση του bullying και οι περισσότεροι από αυτούς δεν μένουν αμέτοχοι, όταν τα στατιστικά στη χώρα μας είναι απογοητευτικά – και στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης.
Όσον αφορά την Ελλάδα, ο οργανισμός Eurochild έχει αναφέρει σε έρευνά του πως 1 στα 3 παιδιά (32,4%) στην Ελλάδα βιώνει κάποια μορφή εκφοβισμού, ενώ 1 στα 6 παιδιά στη χώρα δηλώνει ότι αισθάνεται πως το σχολείο του δεν το διδάσκει να μην εκφοβίζει τους συμμαθητές του. Καταγράφηκε αύξηση 174% στις παρεμβάσεις πρόληψης για τη σχολική βία και τον εκφοβισμό, που αφορούν 22.340 μαθητές, 3.467 εκπαιδευτικούς και 1.848 γονείς. Για τις σχολές εκπαίδευσης Krav Maga ωστόσο, το bullying ήταν πάντα ένα πρόβλημα προς επίλυση, ανεξαρτήτως ποσοστών και ερευνών.
"Τα τελευταία χρόνια μας έρχονται στις σχολές όλο και περισσότερα παιδιά και έφηβοι. Κάποιοι από αυτούς έρχονται όντως μετά από κάποιο άσχημο περιστατικό και μου έχουν διηγηθεί, συνήθως οι γονείς τους, διάφορες ιστορίες. Η αυτοπεποίθηση, η γλώσσα του σώματος, ο τρόπος με τον οποίο κινείται κάποιος, η επίγνωση του περιβάλλοντος όπως είπαμε νωρίτερα, είναι χαρακτηριστικά που θα βοηθήσουν στο να επιλεγεί ως στόχος ή αντίθετα θα αποτρέψουν τέτοιες σκέψεις.
Ο οποιοσδήποτε θύτης, είτε μιλάμε για bullying, είτε για ληστεία ή επίθεση στον δρόμο, είτε για σεξουαλική επίθεση, αναζητά κατά κύριο λόγο κάποιο θύμα που κρίνει ότι δεν αποτελεί σοβαρό κίνδυνο και δεν θα αντισταθεί ιδιαίτερα. Αν δείχνεις διάθεση να υψώσεις ανάστημα και να μην αποδεχτείς τον ρόλο του θύματος, πολλές φορές αυτό από μόνο του θα είναι αρκετό.
Φυσικά, δεν μπορούν όλα να αποφευχθούν με αυτόν τον τρόπο. Μπορούν όμως να λαμβάνονται κάποια μέτρα. Να κινούνται μαζί με άλλους και όχι μόνοι για παράδειγμα, να αποφεύγουν συγκεκριμένα σημεία, αλλά πάνω απ' όλα να μιλήσουν για αυτό, να ζητήσουν βοήθεια. Μερικές φορές ο φόβος να μην θεωρηθεί κάποιος "καρφί" οδηγεί σε πολύ χειρότερες συνέπειες".
Και συνεχίζει. "Τα παιδιά πρέπει να αποκτούν γνώσεις μαχητικότητας και αυτοάμυνας. Τα οφέλη είναι μεγάλα και αδιαμφισβήτητα. Είναι ευθύνη μας να τα καθοδηγήσουμε εκεί - όπως και στον αθλητισμό γενικότερα. Το Krav Maga της IKMF (International Krav Maga Federation) στην οποία ανήκουμε έχει εξειδικευμένη ύλη, προγράμματα και τρόπο διδασκαλίας για παιδιά, διαφοροποιημένα ανάλογα με την ηλικιακή κατηγορία και από εκπαιδευτές που έχουν περάσει ειδική μετεκπαίδευση, μετά τη βασική για τη διδασκαλία πολιτών, ώστε να πιστοποιηθούν για αυτόν τον σκοπό".
Για τον Τζανέτο Πλαγιαννάκο, όλο το παραπάνω ήταν ένα στοίχημα που το κέρδισε όχι μόνο ο ίδιος, αλλά ολόκληρη η κοινότητα της IKMF. Οι μαθητές συμμετέχουν και σε μια σειρά δραστηριοτήτων πέρα από τις σχολές, τα περίφημα camps, όπου δοκιμάζουν τις ικανότητές τους, αλλά μαθαίνουν και την έννοια του συνόλου και της ομαδικότητας. Το γεγονός και μόνο ότι είδε ανθρώπους που άλλαξαν την ζωή τους χάρη στο Krav Maga, είναι μια τεράστια επιβράβευση για τον Τζανέτο.
Το δικαίωμα της αυτοπροστασίας
H κοινότητα του Krav Maga κέρδισε πιστούς χάρη στην αποτελεσματικότητά της. Αυτή είναι η μόνη αλήθεια που μετράει. Μια στρατιωτική γνώση που δίδεται απλόχερα μέσα από προσεχτική καθοδήγηση και πρόγραμμα, όχι για να γεννήσει πολεμιστές, αλλά για να εισάγει στον κόσμο πολεμικό πνεύμα. Η διαφορά είναι τεράστια και είναι κάτι που ο Τζανέτος τονίζει και από μόνος του.
"Με την ευκαιρία θα μου επιτρέψεις να διευκρινίσω κάτι. Πολλοί, ειδικά στις τρέχουσες συνθήκες, ακούνε ότι προέρχεται από το Ισραήλ και δεν θέλουν να έχουν καμία σχέση. Το Krav Maga μπορεί να ξεκίνησε στο Ισραήλ, αλλά ως σύστημα αυτοάμυνας και ειδικά όπως διδάσκεται στην Ελλάδα από την IKMF Ελλάδος και την πλειοψηφία των Ελλήνων εκπαιδευτών, είναι ουδέτερο και δεν εκφράζει σε καμία περίπτωση πολιτικές ή στρατιωτικές θέσεις. Το να το μαθαίνει κάποιος δεν σημαίνει ότι ταυτίζεται ούτε με το κράτος του Ισραήλ ούτε με οποιαδήποτε μορφή βίας - σημαίνει μόνο ότι κάνει μια επιλογή ζωής. Επιλέγει να μάθει κάτι με το οποίο θα μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό του και τους γύρω του".
Υπάρχει άραγε μέλλον για έναν κόσμο χωρίς βία; Ίσως. Ίσως όχι. Το μόνο σίγουρο είναι πως το δικαίωμα του να αυτοπροστατευτείς, είναι ένα αρχέγονο δικαίωμα που έχει δοθεί στον άνθρωπο από τότε που βγαίνει από τις σπηλιές. Σε μια κοινωνία που φωνάζει να σταματήσουν οι βιασμοί, οι εκφοβισμοί και οι απειλές, δεν μπορούμε να πάρουμε το νόμο στα χέρια μας και δεν μπορούμε να γίνουμε δικαστές και εκτελεστές.
Μπορούμε όμως να κάνουμε αυτό. Να δώσουμε μια ευκαιρία στον εαυτό μας να σταθεί στο ύψος του. Αν δεν το έχουμε, να το βρούμε μέσα από την εκπαίδευση και την πολεμική τέχνη.
Και, τελικά, να αποφασίσουμε αν θέλουμε να είμαστε το πρόβατο ή ο λύκος...