Υπάρχουν άνθρωποι που μεγαλώνουν όμορφα. Και μετά υπάρχει ο Ντέιβιντ Ατένμπορο. Ο θρυλικός Βρετανός παρουσιαστής έκλεισε στις 8 Μαΐου τα 100 του χρόνια και συνεχίζει να εργάζεται με ρυθμούς που θα ζήλευαν άνθρωποι δεκαετίες νεότεροί του. Παραμένει δραστήριος, πνευματικά κοφτερός και αφοσιωμένος στη δημιουργία ντοκιμαντέρ για τον φυσικό κόσμο, χωρίς να δείχνει πως σκέφτεται σοβαρά να αποσυρθεί.
Ο ίδιος πάντως ποτέ δεν αντιμετώπισε τη μακροζωία του σαν κάποιο προσωπικό κατόρθωμα. Σε παλαιότερη συνέντευξή του στη Guardian, λίγο πριν συμπληρώσει τα 90, είχε αποδώσει τη φυσική και πνευματική του κατάσταση κυρίως στην τύχη.
Πώς ο Ντέιβιντ Ατένμπορο έφτασε τα 100
"Δεν το θεωρώ κάτι ιδιαίτερο", είχε πει. "Το μόνο που μπορείς να συμπεράνεις είναι ότι ήσουν τυχερός. Έχω φίλους στην ίδια ηλικία που δεν μπορούν να περπατήσουν ή να θυμηθούν τι μέρα είναι. Δεν πρόκειται για αρετή ή μυστική συνταγή. Είναι καθαρή τύχη".
Και όμως, όσο σημαντικό ρόλο κι αν παίζει η γενετική, δύσκολα μπορεί κανείς να πιστέψει ότι όλα οφείλονται αποκλειστικά σε αυτήν. Τα τελευταία του πρότζεκτ, όπως τα Wild London και A Gorilla Story, αποδεικνύουν ότι η ενέργεια, η περιέργεια και η διάθεσή του για δουλειά παραμένουν αναλλοίωτες. Και αυτό συνήθως δεν συμβαίνει τυχαία.
Δεν σταμάτησε ποτέ να κινείται
Αν υπάρχει μια συνήθεια που χαρακτήρισε ολόκληρη τη ζωή του Ατένμπορο, αυτή είναι η συνεχής κίνηση. Όχι απαραίτητα με τη μορφή οργανωμένης άσκησης ή προπονήσεων στο γυμναστήριο, αλλά μέσα από έναν καθημερινό τρόπο ζωής που τον κρατούσε διαρκώς ενεργό.
Για δεκαετίες ταξίδευε σε κάθε γωνιά του πλανήτη για γυρίσματα, περπατούσε ατελείωτες ώρες σε δάση, ερήμους και βουνά και, όταν δεν εργαζόταν, συνέχιζε να κάνει καθημερινές βόλτες κοντά στο σπίτι του στο Ρίτσμοντ.
Η φυσική του αντοχή είχε εντυπωσιάσει ακόμη και τους συνεργάτες του στα πρόσφατα γυρίσματα του The Green Planet. Ο παραγωγός Rupert Barrington θυμήθηκε πως η ομάδα ανησυχούσε για το εξαντλητικό πρόγραμμα ενός ταξιδιού στις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο περιλάμβανε συνεχείς μετακινήσεις και πολύωρα γυρίσματα μέσα σε μόλις δέκα ημέρες.
Όταν του έδειξαν το πρόγραμμα, εκείνος απλώς το κοίταξε και είπε: "Εντάξει, μπορώ να το κάνω".
Η επιστήμη τα τελευταία χρόνια είναι ξεκάθαρη: η συστηματική κίνηση συνδέεται με μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και καλύτερη ποιότητα καθημερινότητας. Και ο Ατένμπορο μοιάζει να επιβεβαιώνει ακριβώς αυτό.
Άλλαξε σταδιακά τη διατροφή του
Τα τελευταία χρόνια έκανε αλλαγές και στις διατροφικές του συνήθειες. Περιόρισε σημαντικά την κατανάλωση κόκκινου κρέατος, όχι τόσο για λόγους υγείας όσο για περιβαλλοντικούς λόγους.
Ήδη από το 2017 είχε δηλώσει ότι είχε σταματήσει σχεδόν εντελώς να τρώει μοσχάρι, χοιρινό και αρνί. Λίγα χρόνια αργότερα εξήγησε πως ο πλανήτης δύσκολα μπορεί να υποστηρίξει τη μαζική κατανάλωση κρέατος από δισεκατομμύρια ανθρώπους.
Παραδέχτηκε ότι εξακολουθεί να τρώει ψάρι και τυρί, ωστόσο συνολικά η διατροφή του έχει γίνει πολύ πιο κοντά στη χορτοφαγία απ’ όσο φανταζόταν ο ίδιος παλαιότερα.
Παρότι η επιλογή του είχε κυρίως οικολογικό υπόβαθρο, πιθανότατα ωφέλησε και τον οργανισμό του. Αρκετές έρευνες έχουν συνδέσει τη συχνή κατανάλωση κόκκινου κρέατος με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων παθήσεων, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το χαρακτηρίζει πιθανώς καρκινογόνο όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες.
Η φύση έγινε τρόπος ζωής
Ίσως όμως το σημαντικότερο στοιχείο της ζωής του Ατένμπορο να είναι η σχέση του με τη φύση. Δεν την αντιμετώπισε ποτέ σαν απλό επαγγελματικό αντικείμενο, αλλά σαν χώρο ηρεμίας και σύνδεσης.
Σε παλαιότερη συνέντευξή του είχε δώσει μια χαρακτηριστική συμβουλή: να κάθεσαι ήσυχος μέσα στη φύση για λίγα λεπτά χωρίς περισπασμούς.
"Μείνε ακίνητος για δέκα λεπτά και θα εκπλαγείς από όσα μπορούν να συμβούν γύρω σου", είχε πει. "Ειδικά μέσα σε ένα δάσος, η εμπειρία είναι μοναδική. Αρκεί να μην ανυπομονείς".
Η επαφή με το φυσικό περιβάλλον έχει συνδεθεί επανειλημμένα με χαμηλότερα επίπεδα άγχους και καλύτερη ψυχική υγεία. Και δεδομένου ότι το χρόνιο στρες σχετίζεται άμεσα με τη γήρανση και τη φθορά του οργανισμού, ίσως ο Ατένμπορο να πέρασε μια ολόκληρη ζωή εφαρμόζοντας — σχεδόν ασυναίσθητα — μερικές από τις πιο βασικές αρχές μακροζωίας.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.