Μπροστά στο νέο μοντέλο διατροφικής πυραμίδας που παρουσίασαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικοί στην κλινική διατροφή, την εφαρμοσμένη διατροφή και τη δημόσια υγεία αναλύουν την πρόταση και παρουσιάζουν τη δική τους εκδοχή, βασισμένη σε επιστημονικά τεκμηριωμένα δεδομένα, με έναν βασικό στόχο: να βοηθήσουν τους άνδρες να ζουν περισσότερο και με καλύτερη ποιότητα ζωής.
Οι βιοχημικοί Elena Pérez και María Hernández-Alcalá, ιδρύτριες του Futurlife21, ενός project εκπαίδευσης γύρω από την υγεία, μελέτησαν το νέο μοντέλο και, όπως εξηγούν, η προσέγγιση αυτή αποτελεί σημαντική αλλαγή σε σχέση με προηγούμενες διατροφικές οδηγίες.
Πώς αλλάζουν οι σύγχρονες διατροφικές οδηγίες
Υπάρχει μεγαλύτερη παρουσία φρέσκων και ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων, περιορισμός των υπερεπεξεργασμένων προϊόντων και των πρόσθετων σακχάρων, καθώς και μεγαλύτερη έμφαση στις πρωτεΐνες και στα υγιεινά λιπαρά.
"Νομίζω ότι το πιο ενδιαφέρον είναι πως το μήνυμα εξελίσσεται προς μια διατροφή περισσότερο βασισμένη σε πραγματικές τροφές, με μεγαλύτερη προσοχή σε βασικά ζητήματα όπως η πρωτεΐνη, οι φυτικές ίνες, η υγεία του πεπτικού συστήματος και η συνολική ποιότητα της διατροφής", συμφωνεί η Toscana Viar, διατροφολόγος της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου της Ισπανίας και της Athletic Club de Bilbao.
Ωστόσο, η Elena και η María επισημαίνουν ότι δεν έχουν όλα τα τρόφιμα μέσα στην ίδια κατηγορία την ίδια επίδραση στην υγεία και ότι το βασικό δεν είναι μόνο η ποσότητα, αλλά και η ποιότητα, το είδος της τροφής και το ατομικό πλαίσιο.
Υπενθυμίζουν επίσης ότι δεν έχει νόημα να δαιμονοποιούνται ή να εξιδανικεύονται ολόκληρες ομάδες τροφίμων. Σημασία έχει να κατανοούμε πώς συνδυάζονται μέσα σε ένα ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο.
Διαβάστε Επίσης
"Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι αυτού του είδους τα εργαλεία αποτελούν μια γενική κατεύθυνση και όχι κάτι που πρέπει να ακολουθείται κατά γράμμα. Αυτό που πραγματικά έχει σημασία είναι να κατανοούμε σωστά τις προτεραιότητες που θέτουν. Οι βάσεις είναι ξεκάθαρες: να προτιμάμε ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, να εξασφαλίζουμε επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, να δίνουμε κεντρικό ρόλο στα λαχανικά, στα φρούτα και στις φυτικές ίνες, να εντάσσουμε υγιεινά λιπαρά και να προσαρμόζουμε τη διατροφή στο κάθε άτομο", τονίζει η Toscana.
Με αφετηρία το επίσημο μοντέλο των ΗΠΑ, η Elena και η María δημιούργησαν μια σύγκριση με τη δική τους πρόταση, την "FuturPirámide", αναδεικνύοντας τις ομοιότητες, τις διαφορές και ορισμένες σημαντικές λεπτομέρειες από επιστημονική και ενημερωτική σκοπιά.
Λαχανικά και φρούτα, το κοινό σημείο εκκίνησης
Και τα δύο μοντέλα συμφωνούν σε ένα βασικό σημείο: τα λαχανικά και τα φρούτα πρέπει να βρίσκονται στη βάση της καθημερινής διατροφής.
Στην πυραμίδα που προτείνουν οι ειδικοί, αυτή η κατηγορία καταλαμβάνει το πρώτο επίπεδο και τονίζεται ο καθοριστικός της ρόλος στη φροντίδα του μικροβιώματος, στην πρόσληψη φυτικών ινών, θρεπτικών συστατικών και αντιοξειδωτικών, αλλά και στη συμβολή της σε μεγαλύτερο προσδόκιμο και καλύτερη ποιότητα ζωής, καθώς και στη μείωση του κινδύνου χρόνιων νοσημάτων.
Μία από τις βασικές διαφορές εμφανίζεται στο δεύτερο επίπεδο.
Ενώ στην αμερικανική πυραμίδα τα δημητριακά ολικής άλεσης και τα όσπρια βρίσκονται σε πιο δευτερεύουσα θέση, οι διατροφολόγοι του Futurlife21 τους δίνουν μεγαλύτερη σημασία.
Αυτή η κατηγορία τροφίμων, πλούσια σε φυτικές ίνες, θρεπτικά συστατικά και αντιοξειδωτικά, έχει —όπως επισημαίνουν— ιδιαίτερα θετική επίδραση στην υγεία του πεπτικού και του καρδιαγγειακού συστήματος και συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο χρόνιων παθήσεων.
Σύμφωνα με την πρότασή τους, θα πρέπει να καταλαμβάνει περίπου το ένα τέταρτο του πιάτου, με τα λαχανικά να έχουν πάντως προτεραιότητα στο μεσημεριανό και το βραδινό γεύμα.
"Πρόκειται για πολύ ενδιαφέρουσες τροφές χάρη στην περιεκτικότητά τους σε φυτικές ίνες, στην πιο σταθερή παροχή ενέργειας, στη συμβολή τους στην υγεία του πεπτικού, στον κορεσμό και στα μεταβολικά οφέλη", συμφωνεί η Toscana.
"Οι ποσότητες πρέπει να προσαρμόζονται στο κάθε άτομο: ένας περισσότερο καθιστικός άνθρωπος χρειάζεται μικρότερη ποσότητα, ενώ κάποιος που είναι σωματικά δραστήριος ή έχει αυξημένες ενεργειακές ανάγκες μπορεί να επωφεληθεί από πολύ μεγαλύτερη παρουσία αυτών των τροφών στη διατροφή του".
Φυσικές και μη επεξεργασμένες πρωτεΐνες
Στο τρίτο επίπεδο, και οι δύο πυραμίδες περιλαμβάνουν τις πρωτεΐνες, όμως η Elena και η María δίνουν προτεραιότητα στις φυσικές, άπαχες και μη επεξεργασμένες πηγές πρωτεΐνης.
Λευκό κρέας, φρέσκο κρέας, ψάρια, θαλασσινά, αυγά και φυσικά γαλακτοκομικά —κατά προτίμηση προϊόντα ζύμωσης— αποτελούν αυτή την κατηγορία, με έμφαση στον ουσιαστικό ρόλο τους στη λειτουργία των κυττάρων και στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, αλλά και στη σημασία της ποιότητας και της προέλευσης των τροφίμων.
Η μεγάλη διαφορά είναι ότι ορισμένες από τις πηγές πρωτεΐνης που προτείνονται στην αμερικανική πυραμίδα είναι πλούσιες σε κορεσμένα λιπαρά, όπως το τυρί ή το κόκκινο κρέας, ενώ, σύμφωνα με τις ιδρύτριες του Futurlife21, τα κορεσμένα λιπαρά δεν θα πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα σε μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή.
Η Toscana από την πλευρά της επισημαίνει ότι "το βασικό είναι να προσαρμόζεται κυρίως η ποσότητα της πρωτεΐνης και των υδατανθράκων ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και το επίπεδο φυσικής δραστηριότητας κάθε ανθρώπου".
Για παράδειγμα:
Ένας άνδρας 35-45 ετών που κάνει προπόνηση δύναμης ή έχει υψηλό επίπεδο δραστηριότητας θα χρειαστεί περισσότερη πρωτεΐνη και πιθανότατα περισσότερους υδατάνθρακες.
Ένα πιο καθιστικό άτομο θα πρέπει να ελέγχει περισσότερο τη συνολική ενεργειακή πρόσληψη, ιδιαίτερα από υδατάνθρακες.
"Το θετικό είναι ότι οι σημερινές συστάσεις φαίνεται να εξελίσσονται προς μια καλύτερη κατανόηση αυτών των αναγκών, δίνοντας μεγαλύτερη σημασία στην πρωτεΐνη σε σχέση με παλαιότερα μοντέλα, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό μετά τα 35-45, όταν η διατήρηση της μυϊκής μάζας αρχίζει να αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία", προσθέτει.
Τα υγιεινά λιπαρά ως στρατηγικό στοιχείο
Μία ακόμη σημαντική διαφορά εμφανίζεται στο τελευταίο επίπεδο.
Σε αντίθεση με την πιο γενική προσέγγιση της αμερικανικής πυραμίδας, οι διατροφολόγοι ξεχωρίζουν και δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στα υγιεινά ακόρεστα λιπαρά, όπως το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο, το αβοκάντο, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι.
Τονίζουν ότι αυτά τα λιπαρά είναι σημαντικά για τη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας, για την επιβράδυνση της απορρόφησης των σακχάρων και για την καλύτερη απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταμινών.
"Αυτό που έχει σημασία είναι να κατανοούμε από ποιο τρόφιμο προέρχεται το λίπος, ποια είναι η ποιότητά του και μέσα σε ποιο διατροφικό πλαίσιο καταναλώνεται", προειδοποιεί η Toscana.
"Δεν είναι το ίδιο να καταναλώνεις λιπαρά μέσα από πραγματικές, ποιοτικές τροφές στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής και το να τα λαμβάνεις μέσα από υπερεπεξεργασμένα ή βιομηχανικά προϊόντα. Τρόφιμα όπως ποιοτικό κόκκινο κρέας, αυγά ή πλήρη γαλακτοκομικά μπορούν να αποτελούν μέρος μιας υγιεινής διατροφής. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η καθημερινή διατροφή βασίζεται συστηματικά σε αλλαντικά, γλυκά αρτοσκευάσματα, επεξεργασμένα snacks ή fast food".
Αυτού του είδους οι οδηγοί μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο διατροφικής εκπαίδευσης, εφόσον ερμηνεύονται σωστά.
Πρέπει, όμως, να θυμόμαστε ότι η υγεία δεν χτίζεται πάνω σε ένα διάγραμμα, αλλά μέσα από ενημερωμένες, βιώσιμες επιλογές που προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε ανθρώπου.
"Για έναν υγιή άνδρα, το σημαντικότερο μάθημα είναι ακριβώς αυτό: να καταλάβει ότι η διατροφή δεν αφορά μόνο το "να τρώω υγιεινά”, αλλά το να μάθει να τη χρησιμοποιεί στρατηγικά για να βελτιώσει την ενέργεια, τη συγκέντρωση, τη σύσταση του σώματος, την αποκατάσταση και τη μελλοντική του υγεία", καταλήγει η Toscana.
Με πληροφορίες του Esquire ES
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
