Η υπερθέρμανση του πλανήτη αναμένεται πλέον να ξεπεράσει το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Δεν πρόκειται πια για πρόβλεψη, αλλά για βεβαιότητα, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Προγράμματος Περιβάλλοντος του ΟΗΕ. Στη μελέτη Limiting Overshoot ("Περιορίζοντας την υπέρβαση του ορίου"), οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα επόμενα χρόνια η θερμοκρασία του πλανήτη θα ξεπεράσει το όριο που είχε τεθεί με τη Συμφωνία του Παρισιού.
Όταν υπογράφηκε η διεθνής συμφωνία, το 2015, πριν τεθεί σε ισχύ την επόμενη χρονιά, ο συγκεκριμένος στόχος θεωρούνταν δύσκολος αλλά εφικτός. Σήμερα, αντίθετα, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα αποτύχει αυτή η προσπάθεια, αλλά πότε ακριβώς οι αριθμοί θα επιβεβαιώσουν την αποτυχία της.
Υπερθέρμανση του πλανήτη: Η Γη θα ξεπεράσει το όριο του 1,5°C
Στο καλύτερο δυνατό σενάριο, η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας θα φτάσει σε κορύφωση τους 1,8°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Αν, όμως, οι εξελίξεις κινηθούν διαφορετικά από αυτή την πρόβλεψη, η άνοδος μπορεί να αποδειχθεί ακόμη μεγαλύτερη, με αναπόφευκτες συνέπειες τόσο για τη Γη όσο και για όσους ζουν πάνω σε αυτή. Στο συγκεκριμένο ζήτημα, η επιστημονική κοινότητα δεν αφήνει πολλά περιθώρια αμφισβήτησης.
"Θα γίνουν συχνότερα τα ακραία καιρικά φαινόμενα, το λιώσιμο των παγετώνων, η απώλεια οικοσυστημάτων και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας", αναφέρεται στην έκθεση. "Ορισμένα μικρά αναπτυσσόμενα νησιωτικά κράτη και παράκτιες πόλεις σε χαμηλό υψόμετρο ενδέχεται να βρεθούν εν μέρει ή και ολοκληρωτικά κάτω από το νερό".
Διαβάστε Επίσης
Και συνεχίζει: "Οι κίνδυνοι να φτάσουμε σε σημεία χωρίς επιστροφή θα αυξηθούν. Η ανθρώπινη υγεία, η ασφάλεια των τροφίμων και του νερού, οι πόλεις και οι υποδομές θα βρεθούν υπό ολοένα μεγαλύτερη πίεση".
Δεν θα πρέπει, επομένως, να προκαλούν πλέον έκπληξη καταστροφές όπως εκείνη που σημειώθηκε στο Νεπάλ, καθώς, παρότι οι επιπτώσεις "δεν θα κατανέμονται ομοιόμορφα", αποτελούν συνέπεια ενός οικοσυστήματος που έχει μπει σε μια αλληλουχία αιτίων και αποτελεσμάτων. Μια διαδικασία που, σύμφωνα με την έκθεση, θα προκαλέσει "ορισμένες μη αναστρέψιμες απώλειες", ακόμη και στην περίπτωση που οι παγκόσμιες θερμοκρασίες αρχίσουν αργότερα να μειώνονται.
Τι αναφέρει η έκθεση των Ηνωμένων Εθνών
Η εκτεταμένη επιστημονική έρευνα γύρω από το θέμα έχει δείξει ότι οι κίνδυνοι αυξάνονται με κάθε επιπλέον άνοδο της θερμοκρασίας. Αυτό σημαίνει ότι ο στόχος πλέον πρέπει να είναι ο περιορισμός των επιπτώσεων, ώστε να αποφευχθούν τα χειρότερα δυνατά σενάρια.
"Κάθε χρόνος κατά τον οποίο μειώνεται η διάρκεια της υπέρβασης των ορίων εκπομπών περιορίζει και την έκθεση στους κινδύνους. Κάθε επένδυση στην ανθεκτικότητα διατηρεί ανοιχτές περισσότερες επιλογές για το μέλλον", γράφουν οι επιστήμονες στην έκθεση των Ηνωμένων Εθνών.
Εκείνο που επιβραδύνει, ωστόσο, την προσπάθεια ανάκαμψης είναι η ίδια η πραγματικότητα και, πιο συγκεκριμένα, η μυωπική στάση ηγετών που περιορίζουν την πολιτική δράση στο άμεσο όφελος αντί να υιοθετούν μια πιο μακροπρόθεσμη προοπτική. Μια προσέγγιση που δεν επιτρέπει να διορθωθούν οι επαναλαμβανόμενες αποκλίσεις από την απαιτούμενη πορεία των τελευταίων 50 ετών.
Αρκεί να κοιτάξει κανείς τη λίστα των κρατών που έχουν υπογράψει τη Συμφωνία του Παρισιού για να διαπιστώσει ότι καμία χώρα δεν βρίσκεται κοντά στην επίτευξη των επιθυμητών στόχων για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα.
Στην πρώτη γραμμή αυτής της πορείας προς το αδιέξοδο βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες. Τον Ιανουάριο του 2025, ο Donald Trump αποκήρυξε τη συμφωνία, βάζοντας φρένο στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και προωθώντας ξανά την εκμετάλλευση πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Αν διευρύνει κανείς τη γεωπολιτική εικόνα, από την Κίνα και τη Ρωσία μέχρι την ταχύτατα αναπτυσσόμενη Ινδία, γίνεται δύσκολο να φανταστεί μια άμεση και συλλογική αλλαγή πορείας απέναντι στην κλιματική κρίση. Αν συνεχιστεί η σημερινή τάση, οι επιστήμονες προβλέπουν ότι η μέση παγκόσμια θερμοκρασία θα μπορούσε να αυξηθεί περισσότερο από 2,6 βαθμούς Κελσίου έως το 2100.
Παρόλα αυτά, η ελπίδα δεν έχει χαθεί εντελώς, αρκεί να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια πορεία "υπέρβασης, κορύφωσης και πτώσης". Πρόκειται για τη διατύπωση που συνοψίζει την καλύτερη επιλογή που εξακολουθεί να βρίσκεται στα χέρια μας: μια μακροπρόθεσμη διαδικασία τεσσάρων φάσεων.
Την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας θα ακολουθήσει η σταθεροποίησή της στο υψηλότερο επίπεδο που θα έχει φτάσει. Για να αντιστραφεί στη συνέχεια η πορεία και να επιστρέψουμε το συντομότερο δυνατό κάτω από το όριο των 1,5 βαθμών Κελσίου, απαιτείται μια σειρά κοινών ενεργειών σε διεθνή κλίμακα για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής.
Από την άμεση και συνεχή μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέχρι την απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα και την αποθήκευσή του μέσω της αναδάσωσης.
Αν, όμως, κοιτάξουμε κατάματα τη σημερινή πραγματικότητα, τα δεδομένα δείχνουν ότι οι εκπομπές άνθρακα εξακολουθούν να αυξάνονται, ενώ οι τεχνολογίες που θα μπορούσαν να κάνουν αποτελεσματικότερη τη μείωσή τους βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.
Τεχνικά, διευκρινίζουν οι επιστήμονες, υπάρχει ακόμη χρόνος για να αποφευχθούν τα χειρότερα σενάρια, με την προϋπόθεση ότι η αύξηση των φυσικών καταστροφών —με θύματα και ολόκληρες περιοχές να καταστρέφονται— θα αναγκάσει τους ηγέτες του κόσμου να επανεξετάσουν τις προτεραιότητές τους και να τοποθετήσουν τη σωτηρία του πλανήτη στην κορυφή της ατζέντας.
Για να υπάρχει, πάντως, ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον, θα πρέπει πρώτα να προετοιμαστούμε για ένα δύσκολο παρόν. Το 2026 οδεύει προς το να γίνει η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ, πριν ενδεχομένως ξεπεραστεί από το 2027.
"Η ακραία ζέστη, οι καταστροφικές πυρκαγιές και οι θανατηφόρες πλημμύρες αυτού του καλοκαιριού αποτελούν προειδοποίηση για όσα μας περιμένουν", δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, António Guterres.
Και αν ούτε οι επαναλαμβανόμενες τραγωδίες καταφέρουν να σημάνουν συναγερμό, τότε η συνέχεια της ιστορίας μοιάζει ήδη προβλέψιμη — και εξαιρετικά ανησυχητική.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
