Κάποια στιγμή μέσα στο 2023 βρέθηκα άστεγος. Για προσωπικούς λόγους, η επιστροφή στο πατρικό μου δεν ήταν ούτε επιλογή ούτε δυνατότητα. Η τροπή που είχε πάρει η ζωή μου εκείνη την περίοδο με οδήγησε, με μια βαλίτσα στο χέρι και ένα αυτοκίνητο γεμάτο πράγματα, να αναζητώ την επόμενη κατοικία μου. Όσοι ζουν στο νοίκι γνωρίζουν καλά το άγχος του "να βρω κάπου να μείνω" και, ει δυνατόν, να φροντίσω ώστε ο χώρος να μη θυμίζει αποχέτευση.
Αποδείχτηκε δυσκολότερο απ' ό,τι φανταζόμουν. Δεν ήταν μόνο ότι δεν υπήρχαν χρήματα στην άκρη για να μπορέσω να δώσω μπροστά κάποια ενοίκια. Κυρίως, δεν υπήρχε χρόνος. Οι υποχρεώσεις έτρεχαν, η δουλειά συνεχιζόταν και μέσα στις επόμενες ημέρες έπρεπε οπωσδήποτε να βρω μια στέγη. Όταν εξαντλήθηκαν οι καναπέδες των φίλων, μπήκε στο πλάνο μέχρι και το ξενοδοχείο ημιδιαμονής, με κάποια συμφωνία για μεγαλύτερη παραμονή. Ευτυχώς, για καλή μου τύχη, δεν χρειάστηκε να προχωρήσει αυτή η λύση.
Ήταν τότε που εμφανίστηκαν στη ζωή μου δύο παλιοί φίλοι με το καλύτερο δώρο που θα μπορούσαν να μου κάνουν. Ένα δωμάτιο στο σπίτι τους, πολύ κοντά στην τότε εργασία μου, για όσο χρονικό διάστημα χρειαζόταν.
Έχοντας λύσει, έστω και προσωρινά, το βασικότερο πρόβλημα, το μυαλό μου άρχισε να βομβαρδίζεται από όλα όσα είχαν απομείνει. Ανασφάλειες για τη ζωή μου, τις σχέσεις μου, τη δουλειά μου, την υγεία της μητέρας μου που είχε αρχίσει να εμφανίζει συμπτώματα άνοιας, λογαριασμοί, η αναζήτηση νέου σπιτιού. Ένας κατάλογος που έμοιαζε να μην έχει τέλος. Ήταν εκείνη η περίοδος που ένιωσα το νευρικό μου σύστημα να κλονίζεται με έναν καινούργιο, τρομακτικό τρόπο.
Γιατί, παρότι είχα λύσει το πρόβλημα της διαμονής, έστω και για λίγο, αδυνατούσα να το δω από αυτή την οπτική. Η μία κακή σκέψη καβαλούσε την άλλη, δημιουργώντας ένα ντόμινο καταστροφολογίας. Κάτι στο οποίο, άλλωστε, είχα εξασκηθεί αρκετά για σχεδόν τη μισή μου ζωή.
Βρισκόμουν σε ένα παλιό γραφείο που είχε μετατραπεί σε υπνοδωμάτιο και η βασική μου παρέα ήταν μια ταρταρούγα 12 ετών. Οι γάτες, και ιδιαίτερα η συγκεκριμένη, είναι εξαιρετική συντροφιά. Όμως, ακόμη και εκεί, σε ένα περιβάλλον όπου ήμουν ασφαλής και ανάμεσα σε ανθρώπους που με αγαπούσαν, συνέχιζα να αναρωτιέμαι πού θα οδηγούσε όλη αυτή η κατάσταση.
Η σκέψη ότι ένα δωμάτιο είχε γίνει το σπίτι μου, την ώρα που τα ενοίκια συνέχιζαν την ξέφρενη ανοδική πορεία που μας έφερε στη σημερινή πραγματικότητα, με άγχωνε περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, που συχνά παραμελούσα ακόμη και σοβαρότερα ζητήματα υγείας τα οποία έπρεπε να αντιμετωπίσω.
Ήταν κάπου εκεί που παραιτήθηκα.
Η στιγμή που σταματάς να ελέγχεις τα πάντα
Όταν ο κόσμος ακούει κάποιον να λέει ότι παραιτείται από τα πάντα, συνήθως θεωρεί πως έχει πάψει να ενδιαφέρεται. Πως σηκώνει τα χέρια ψηλά και αφήνει τη ζωή του στην τύχη της. Αυτή, όμως, είναι μόνο η μισή αλήθεια. Γιατί όταν παραιτείσαι, μερικές φορές απλώς τραβάς μια γραμμή στις αντοχές σου. Αναγνωρίζεις ότι μέχρι εδώ μπορούσες να φτάσεις. Και δεν υπάρχει απολύτως τίποτα κακό σε αυτό.
Μέσα από την ψυχοθεραπεία που έκανα εκείνη την περίοδο, προσπαθούσα να ανακαλύψω αυτό το περίφημο let go, την ιδέα της αποδέσμευσης από την ψευδαίσθηση του απόλυτου ελέγχου, για την οποία μιλούν εδώ και αιώνες οι Ταοϊστές. Να καταλάβω, δηλαδή, πως δεν είναι δυνατόν να ελέγχω τα πάντα και, κυρίως, πως δεν είναι υποχρεωτικό να προσπαθώ διαρκώς να το κάνω.
Στη δική μου περίπτωση, με βοήθησε με θεαματικό τρόπο η προσευχή. Ξέρω ότι στις μέρες μας μια τέτοια παραδοχή μπορεί εύκολα να προκαλέσει ειρωνικά χαμόγελα ή να συνοδευτεί από διάφορες ταμπέλες. Δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Η προσευχή με βοήθησε. Έφερε ηρεμία και η ηρεμία έφερε καθαρότερη σκέψη. Και αυτή, με τη σειρά της, με οδήγησε στο σημείο να παραδοθώ. Όχι στις δυσκολίες, αλλά στην πραγματικότητα ότι δεν μπορούσα να τις ελέγξω όλες.
Άρχισα να παίρνω τον χρόνο μου σε όλα. Πρώτα στον τρόπο με τον οποίο έκανα τη δουλειά μου. Όχι για να κωλοβαρέσω, αλλά για να κάνω πιο ποιοτική και ουσιαστική δουλειά, χωρίς να εξαντλώ τον εαυτό μου στην προσπάθεια να προλάβω τα πάντα. Πήρα τον χρόνο μου και στις σχέσεις μου, τόσο στις φιλικές όσο και στις ερωτικές. Άλλωστε, όταν περνάς μια τέτοια περίοδο, το τοπίο σχετικά με το ποιος πραγματικά στέκεται δίπλα σου στα δύσκολα γίνεται πολύ πιο ξεκάθαρο.
Όλα τα υπόλοιπα είχαν να κάνουν με την καθημερινότητά μου. Σταμάτησα να κυνηγάω κάθε αρνητική σκέψη και επέστρεψα στις εργοστασιακές ρυθμίσεις. Τι σημαίνει αυτό; Φαγητό, διάβασμα, γυμναστική, repeat.
Στον προσωπικό μου χρόνο, αυτά ήταν που με βοήθησαν περισσότερο απ' οτιδήποτε άλλο. Όχι απλώς για να απασχολώ το μυαλό μου, αλλά για να αποκτήσει ξανά η καθημερινότητά μου έναν ρυθμό που μπορούσα να διαχειριστώ. Μαγείρευα μόνος μου και δοκίμαζα καινούργια πράγματα, ακόμη κι αν δεν είχαν πάντα επιτυχία. Ακολούθησα ένα σταθερό πρόγραμμα γυμναστικής, που σύντομα με βοήθησε να χάσω κάποια περιττά κιλά και, μαζί με αυτά, να ανακτήσω ένα μέρος της αυτοπεποίθησής μου. Το σημαντικότερο, όμως, ήταν το διάβασμα.
Στους επτά μήνες που έμεινα φιλοξενούμενος, διάβασα 17 βιβλία. Είναι μέχρι σήμερα ο μεγαλύτερος αριθμός που έχω καταφέρει σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, αν αναλογιστεί κανείς ότι διαβάζω κατά μέσο όρο εννέα βιβλία τον χρόνο. Όχι όσα θα ήθελα, αλλά αρκετά για να ξέρω πόσο σημαντικό είναι για μένα να χάνομαι στις σελίδες τους.
Παραίτηση δεν σημαίνει ήττα
Κάπως έτσι, χωρίς μεγάλες αποφάσεις, χωρίς θεαματικές αλλαγές και χωρίς να ξυπνήσω ένα πρωί έχοντας λύσει όλα μου τα προβλήματα, άρχισα σιγά σιγά να αισθάνομαι καλύτερα. Οι δυσκολίες δεν είχαν εξαφανιστεί. Τα ενοίκια δεν είχαν μειωθεί, οι υποχρεώσεις δεν είχαν λιγοστέψει και το μέλλον εξακολουθούσε να είναι αβέβαιο. Είχε αλλάξει, όμως, ο τρόπος με τον οποίο τα αντιμετώπιζα.
Τελικά, χρειάστηκε να περάσω από όλα αυτά για να καταλάβω κάτι που σήμερα μου φαίνεται σχεδόν αυτονόητο. Ότι το να παραδίνεσαι δεν σημαίνει απαραίτητα πως έχεις χάσει. Ούτε πως εγκαταλείπεις όσα αγαπάς, όσα θέλεις να πετύχεις ή όσα ονειρεύεσαι για τον εαυτό σου.
Σημαίνει πως αποδέχεσαι ότι δεν μπορείς να ελέγξεις τα πάντα. Ότι δεν χρειάζεται να δίνεις καθημερινά μια μάχη με το μυαλό σου, με τους άλλους, με το αύριο και με όλα εκείνα τα υποθετικά σενάρια που τις περισσότερες φορές δεν θα συμβούν ποτέ. Κάποιες φορές, λοιπόν, το να παραδίνεσαι είναι όχι μόνο αναγκαίο, αλλά και εξαιρετικά χρήσιμο.
Γιατί σου επιτρέπει να ξεχωρίσεις όσα πραγματικά έχουν σημασία από εκείνα που απλώς σου καταναλώνουν τη ζωή. Και ίσως η μεγαλύτερη νίκη απέναντι στις δυσκολίες να μην είναι πάντοτε να τις ξεπερνάς με το ζόρι, αλλά να μαθαίνεις να ζεις χωρίς να χρειάζεται να τις νικήσεις όλες.
Δεν ξέρω αν αυτό λέγεται παραίτηση, αποδοχή ή ωριμότητα. Ξέρω μόνο ότι εκείνη την περίοδο, όταν σταμάτησα να προσπαθώ να ελέγξω τα πάντα, άρχισα επιτέλους να ζω ξανά.
