Μια αγελάδα 13 ετών, σε ένα αγρόκτημα στην Αυστρία, έκανε κάτι που μέχρι πρόσφατα θα περνούσε απαρατήρητο. Πήρε μια σκούπα με το στόμα της και τη χρησιμοποίησε για να ξυστεί. Όχι τυχαία, όχι άτσαλα, αλλά με τρόπο που δείχνει πρόθεση και προσαρμογή.
Το όνομά της είναι Veronika και η συμπεριφορά της καταγράφηκε και μελετήθηκε από ερευνητές του University of Veterinary Medicine Vienna, με τη σχετική έρευνα να δημοσιεύεται στο Current Biology.
Όπως εξηγεί η Alice Auersperg, γνωστική βιολόγος και συν-συγγραφέας της μελέτης, "τα ευρήματα δείχνουν ότι οι υποθέσεις μας για τη νοημοσύνη των ζώων εκτροφής ίσως οφείλονται περισσότερο σε έλλειψη παρατήρησης παρά σε πραγματικούς γνωστικούς περιορισμούς".
Γιατί η χρήση εργαλείων έχει σημασία
Στη βιολογία, χρήση εργαλείου σημαίνει ότι ένα ζώο αξιοποιεί ένα εξωτερικό αντικείμενο για να πετύχει έναν στόχο με μηχανικό τρόπο. Είναι ένας από τους βασικούς δείκτες γνωστικής ανάπτυξης. Στους ανθρώπους, τα πρώτα λίθινα εργαλεία εμφανίζονται πριν από περίπου 2,9 εκατομμύρια χρόνια. Στο ζωικό βασίλειο, χιμπατζήδες, κοράκια και δελφίνια έχουν ήδη δώσει αντίστοιχα παραδείγματα.
Οι αγελάδες, μέχρι σήμερα, δεν βρίσκονταν σε αυτή τη συζήτηση.
Η Veronika και το πείραμα
Η Veronika είναι μια Swiss Brown αγελάδα που δεν εκτρέφεται για γάλα ή κρέας. Ζει ως ζώο συντροφιάς με τον βιολογικό αγρότη και αρτοποιό Witgar Wiegele. Εκείνος παρατήρησε εδώ και χρόνια ότι η αγελάδα έπιανε ξύλα για να ξυστεί, αρχικά άτσαλα, αλλά με σαφή βελτίωση με τον χρόνο.
Όταν η Auersperg είδε το βίντεο, όπως λέει η ίδια, "ήταν αμέσως ξεκάθαρο ότι δεν πρόκειται για τυχαία κίνηση, αλλά για ουσιαστική χρήση εργαλείου σε ένα είδος που σπάνια εξετάζουμε γνωστικά".
Στα ελεγχόμενα τεστ που ακολούθησαν, οι ερευνητές τοποθέτησαν μια σκούπα στο έδαφος σε διαφορετικές θέσεις. Η Veronika επέλεγε σταθερά το κατάλληλο άκρο, ανάλογα με το σημείο του σώματός της. Για την πλάτη χρησιμοποιούσε το σκληρό μέρος με τις τρίχες, ενώ για πιο ευαίσθητες περιοχές προτιμούσε το λείο ξύλο. Άλλαζε και την ένταση των κινήσεων, από δυναμικές σε προσεκτικές, ανάλογα με την ανάγκη.
Τι αλλάζει
Ο Antonio Osuna-Mascaró, ερευνητής ζωικής νόησης, σημειώνει ότι "δείχνουμε πως μια αγελάδα μπορεί να χρησιμοποιεί ένα εργαλείο με ευελιξία, προσαρμόζοντας τεχνική και στόχο". Η συγκεκριμένη συμπεριφορά θεωρείται πολλαπλής χρήσης, κάτι εξαιρετικά σπάνιο εκτός ανθρώπου και μέχρι σήμερα τεκμηριωμένο κυρίως σε χιμπατζήδες.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι το περιβάλλον έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Η Veronika έζησε πολλά χρόνια, είχε καθημερινή επαφή με ανθρώπους και πρόσβαση σε αντικείμενα. Συνθήκες που οι περισσότερες αγελάδες δεν έχουν ποτέ.
Η ερευνητική ομάδα σκοπεύει να εξετάσει πόσες παρόμοιες συμπεριφορές μπορεί να έχουν περάσει απαρατήρητες, απλώς επειδή κανείς δεν κοίταζε. Όπως λέει ο Osuna-Mascaró, "αν κάποιος έχει δει αγελάδες ή ταύρους να χρησιμοποιούν αντικείμενα με σκοπό, θέλουμε να το μάθουμε".
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.