Για δεκαετίες, το κινεζικό κράτος προσπάθησε να συγκρατήσει την πληθυσμιακή αύξηση μέσω της πολιτικής του ενός παιδιού — μια στρατηγική που εγκαταλείφθηκε το 2016, όταν έγινε σαφές ότι οι γεννήσεις κατέρρεαν με ανησυχητικούς ρυθμούς.
Η συγκεκριμένη πολιτική, σε συνδυασμό με μια σειρά σκληρών παρεμβάσεων, αποδείχθηκε υπερβολικά αποτελεσματική. Μεταξύ 2024 και 2025, ο αριθμός των γεννήσεων μειώθηκε κατά 17%, φτάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1949. Πλέον, ο πληθυσμός της Κίνας μειώνεται χρόνο με τον χρόνο και κανείς δεν είναι βέβαιος πώς —ή αν— αυτή η πορεία μπορεί να αναστραφεί.
Δημογραφική κατάρρευση στην Κίνα και το αδιέξοδο του Πεκίνου
Η εικόνα είναι τόσο ανησυχητική, ώστε το Πεκίνο προχώρησε στην κατάργηση φορολογικών κινήτρων που αφορούσαν προφυλακτικά, ορμονικά αντισυλληπτικά και άλλα μέσα αντισύλληψης, σύμφωνα με το Fortune. Ουσιαστικά, η Κίνα προσπαθεί εσπευσμένα να ξεφύγει από μια κρίση γονιμότητας που η ίδια δημιούργησε. Ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ έχει φτάσει στο σημείο να απευθύνει ανοιχτές εκκλήσεις προς τις γυναίκες της χώρας, προτρέποντάς τες να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά.
Παρά τις πιέσεις αυτές, όλο και λιγότερες γυναίκες δείχνουν διάθεση να δημιουργήσουν οικογένεια. Η Κίνα βρίσκεται πλέον πολύ κάτω από το λεγόμενο "ποσοστό αναπλήρωσης" των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, γεγονός που καταδεικνύει ότι τα κυβερνητικά μέτρα δεν αποδίδουν. Αντίστοιχα χαμηλά ποσοστά καταγράφονται ήδη σε πολλές περιοχές του κόσμου — από τη Βόρεια και Νότια Αμερική μέχρι την Ευρώπη. Όσα συμβαίνουν σήμερα στην Κίνα μοιάζουν με προειδοποίηση για όσα ενδέχεται να ακολουθήσουν και αλλού.
"Τα στοιχεία από άλλες χώρες δείχνουν ότι τα οικονομικά κίνητρα έχουν ελάχιστη έως μηδενική επίδραση στην αύξηση των γεννήσεων", εξήγησε στους New York Times ο καθηγητής κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, Γουάνγκ Φενγκ.
Παρότι η κινεζική οικονομία κατέγραψε ανάπτυξη 5% την περασμένη χρονιά, περισσότεροι από 11 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν, ενώ γεννήθηκαν μόλις 7,92 εκατομμύρια παιδιά. Την ίδια στιγμή, μια νέα εφαρμογή γνωρίζει μεγάλη απήχηση στη χώρα: πρόκειται για ένα χρονόμετρο αντίστροφης μέτρησης που πρέπει να επαναφέρεται τακτικά από ανύπαντρους χρήστες, ώστε οι φίλοι και οι συγγενείς τους να γνωρίζουν αν κάποιος πεθάνει μόνος.
Παράλληλα, ο πληθυσμός σε ηλικία εργασίας συρρικνώνεται, καθώς η κοινωνία γερνά, ασκώντας ολοένα και μεγαλύτερη πίεση στα συστήματα υγείας και στις συντάξεις. Η κατακόρυφη πτώση της γονιμότητας αναμένεται να έχει μακροχρόνιες και σοβαρές επιπτώσεις, αλλοιώνοντας τη δημογραφική ισορροπία και επιβαρύνοντας την οικονομική προοπτική της χώρας. Το κόστος ανατροφής ενός παιδιού στην Κίνα παραμένει εξαιρετικά υψηλό σε σύγκριση με άλλες χώρες.
"Μέσα σε αυτό το περιβάλλον οικονομικής αβεβαιότητας, πολλοί νέοι προτιμούν να περιμένουν πριν πάρουν αποφάσεις ζωής — και αυτό δεν βοηθά καθόλου τη γονιμότητα", σημείωσε ο Γουάνγκ στους New York Times.
Με λίγα λόγια, παραμένει εξαιρετικά αμφίβολο αν η φορολόγηση των αντισυλληπτικών και οι εκκλήσεις του Σι για μια "νέα κουλτούρα γάμου και τεκνοποίησης" μπορούν να ανακόψουν την ελεύθερη πτώση των γεννήσεων.
Ο πληθυσμός της Κίνας μειώνεται σταθερά από το 2022 και, με βάση τα πιο πρόσφατα δεδομένα, αυτή η τάση φαίνεται πως θα συνεχιστεί. Καθώς η χώρα γερνά, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται σύντομα να αποχωρήσουν από την αγορά εργασίας — δημιουργώντας μια διπλή απειλή: μια βαθιά δημογραφική κρίση και μια ωρολογιακή βόμβα για το μέλλον.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.