Ένας πιγκουίνος εγκαταλείπει την αποικία του και κατευθύνεται μόνος προς το εσωτερικό της Ανταρκτικής. Δεν υπάρχει μουσική υπόκρουση, δεν υπάρχει αφήγηση, δεν υπάρχει καμία εξήγηση. Κι όμως — ή ίσως ακριβώς εξαιτίας αυτής της απουσίας — το βίντεο κατέκλυσε το διαδίκτυο. Στα social media απέκτησε το προσωνύμιο "ο μηδενιστής πιγκουίνος" και εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα και αναπαραγόμενα στιγμιότυπα των τελευταίων μηνών.
Το βίντεο με τον πιγκουίνο που αποφασίζει να απομακρυνθεί
Στο απόσπασμα, ένας πιγκουίνος Adélie φαίνεται να αποχωρίζεται την αποικία του και να προχωρά χωρίς προορισμό στο παγωμένο, άδειο τοπίο. Χρήστες από κάθε γωνιά του κόσμου άρχισαν να "ντύνουν" τη σκηνή με σκέψεις για τη μοναξιά, τη συναισθηματική κόπωση και την αποξένωση. Η τάση πήρε τέτοιες διαστάσεις ώστε ακόμη και ο Λευκός Οίκος συμμετείχε στο meme, δημοσιεύοντας φωτογραφία του Ντόναλντ Τραμπ μαζί με τον πιγκουίνο — ένδειξη ότι το φαινόμενο είχε ξεφύγει από τα όρια του απλού viral.
Η πραγματική προέλευση του πλάνου
Παρά τη διάχυτη εντύπωση ότι πρόκειται για πρόσφατο υλικό, το βίντεο προέρχεται από το ντοκιμαντέρ Encounters at the End of the World του 2007, σε σκηνοθεσία Βέρνερ Χέρτσογκ. Το πλάνο τραβήχτηκε στο New Harbor, περίπου 80 χιλιόμετρα μακριά από το σημείο όπου οι επιστήμονες περίμεναν να βρίσκεται ο συγκεκριμένος πιγκουίνος.
Πριν κινηματογραφήσει τη σκηνή, ο Χέρτσογκ είχε μιλήσει με ειδικούς, οι οποίοι του είχαν εξηγήσει ότι ορισμένοι πιγκουίνοι παρουσιάζουν ασυνήθιστες — και σε ακραίες περιπτώσεις αυτοκαταστροφικές — συμπεριφορές. Στην Ανταρκτική ισχύει ένας αδιαπραγμάτευτος κανόνας: καμία ανθρώπινη παρέμβαση. Ο πιγκουίνος συνέχισε την πορεία του, όσο δύσκολο κι αν ήταν να το παρακολουθήσει κανείς.
Μια πορεία χωρίς επιστροφή
Η κατεύθυνση που ακολουθεί ο πιγκουίνος οδηγεί βαθιά στην ενδοχώρα: χιλιάδες χιλιόμετρα πάγου και χιονιού, χωρίς πρόσβαση σε τροφή, χωρίς καταφύγιο και χωρίς ρεαλιστική πιθανότητα επιβίωσης. Ο Χέρτσογκ το περιγράφει με απόλυτη ψυχραιμία, χωρίς ίχνος ρομαντισμού: αυτή η διαδρομή σχεδόν βέβαια οδηγεί στον θάνατο.
Με αφορμή τη νέα διάδοση του βίντεο, ο σκηνοθέτης κυκλοφόρησε πρόσφατα το βιβλίο The Story of My Solitary Penguin, στο οποίο αναρωτιέται γιατί μια εικόνα τραβηγμένη σχεδόν πριν από είκοσι χρόνια εξακολουθεί να συγκινεί και να προβληματίζει. Ο ίδιος δηλώνει έκπληκτος από το πώς ένα τόσο σύντομο πλάνο συνεχίζει να γεννά ερμηνείες στην εποχή των social media.
Πώς έγινε σύμβολο
Στο διαδίκτυο, ο πιγκουίνος έπαψε να αντιμετωπίζεται ως απλώς ένα ζώο που έχασε τον δρόμο του. Μετατράπηκε σε σύμβολο όσων επιλέγουν να απομακρυνθούν από το σύνολο, ακόμη κι αν γνωρίζουν πως το τέλος δεν προμηνύεται αισιόδοξο και τα κίνητρα παραμένουν αδιευκρίνιστα.
Ο λιτός, σοβαρός τρόπος με τον οποίο ο Χέρτσογκ προσεγγίζει τη σκηνή — σχεδόν σαν αφήγηση αινίγματος — ενισχύει αυτή την ανάγνωση. Ωστόσο, η πραγματική δύναμη του βίντεο κρύβεται στην απόλυτη απλότητά του.
Μια εικόνα που αντέχει στον χρόνο
Η ιστορία του "μηδενιστή πιγκουίνου" αποδεικνύει ότι ορισμένες εικόνες όχι μόνο δεν ξεθωριάζουν, αλλά αποκτούν νέα ζωή με το πέρασμα των χρόνων. Αυτό που κάποτε αποτελούσε μια ανησυχητική στιγμή σε ένα δημιουργικό ντοκιμαντέρ, σήμερα λειτουργεί ως συλλογικό σύμβολο μοναξιάς, εξάντλησης και παραίτησης. Ο πιγκουίνος συνεχίζει να περπατά. Το ίντερνετ συνεχίζει να τον παρακολουθεί. Και καμία απάντηση δεν είναι οριστική.
Τι σημαίνει μηδενισμός
Ο όρος "μηδενισμός" προέρχεται από τη λατινική λέξη nihil, που σημαίνει "τίποτα" ή "απουσία". Σε γενικές γραμμές, η φιλοσοφία του μηδενισμού υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει εγγενές νόημα. Αν και οι ρίζες της βρίσκονται στη Ρωσία, η έννοια έγινε ευρέως γνωστή μέσα από το έργο του Φρίντριχ Νίτσε.
Όπως αναφέρει η Britannica, "τον 20ό αιώνα ο μηδενισμός περιέλαβε ποικίλες φιλοσοφικές και αισθητικές θέσεις που αμφισβήτησαν την ύπαρξη ηθικών αξιών, απέρριψαν τη δυνατότητα γνώσης ή επικοινωνίας και υποστήριξαν την απουσία νοήματος ή ύψιστου σκοπού στη ζωή και στο σύμπαν".
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.