Φωτογραφίες που φέρονται να καταγράφουν τη στιγμή της εκτέλεσης των 200 Ελλήνων αγωνιστών της Αντίστασης στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την 1η Μαΐου 1944, δημοσιοποιήθηκε για πρώτη φορά έπειτα από 82 ολόκληρα χρόνια. Πρόκειται για εικόνες των οποίων η ύπαρξη δεν ήταν μέχρι σήμερα γνωστή και οι οποίες, εφόσον επιβεβαιωθεί η γνησιότητά τους, συνιστούν ένα ιδιαίτερα σημαντικό οπτικό τεκμήριο από μία από τις πιο ζοφερές στιγμές της γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα.
Οι 200 της Καισαριανής σε σπάνιες φωτογραφίες
Όπως προκύπτει από περιγραφές και σχετικές αναρτήσεις γύρω από την αγγελία πώλησης, οι φωτογραφίες εντοπίστηκαν σε άλμπουμ που αποδίδεται σε Γερμανό αξιωματικό, ο οποίος κατά την περίοδο της Κατοχής υπηρετούσε σε μονάδα με έδρα τη Μαλακάσα. Το υλικό εμφανίστηκε προς διάθεση μέσω διαδικτυακής δημοπρασίας στην πλατφόρμα eBay από πωλητή με έδρα το Βέλγιο, χωρίς να υπάρχουν στοιχεία για την ταυτότητα του φωτογράφου.
Οι εικόνες, που φέρονται να απεικονίζουν τα πρόσωπα των 200 εκτελεσθέντων στην Καισαριανή, έγιναν γνωστές στο ευρύ κοινό μέσα από τη συγκεκριμένη δημοπρασία. Κάποιες από αυτές φαίνεται να έχουν ληφθεί λίγο πριν από την εκτέλεση, καταγράφοντας τις τελευταίες στιγμές των μελλοθανάτων.
Η ύπαρξη της αγγελίας αποκαλύφθηκε μέσω ανάρτησης της σελίδας "Greece at WWII Archives" στο Facebook, η οποία δημοσίευσε τις φωτογραφίες και άνοιξε έναν ευρύτερο διάλογο, τόσο σχετικά με την αυθεντικότητα του υλικού όσο και για το ηθικό ζήτημα της εμπορικής εκμετάλλευσης ιστορικών τεκμηρίων που συνδέονται με εγκλήματα πολέμου.
Σε ορισμένα από τα στιγμιότυπα διακρίνονται Έλληνες κρατούμενοι την ώρα που οδηγούνται προς το σκοπευτήριο της Καισαριανής, εκεί όπου επρόκειτο να εκτελεστούν. Άλλη φωτογραφία παρουσιάζει φορτηγά με Γερμανούς στρατιώτες στο Χαϊδάρι, εικόνα που εκτιμάται ότι σχετίζεται με τη μεταφορά και την εκτέλεση των 200 αντιστασιακών την ίδια ημέρα.
Μέχρι αυτή τη στιγμή, καμία επίσημη αρχή ή αναγνωρισμένο ιστορικό αρχείο δεν έχει πιστοποιήσει την αυθεντικότητα των φωτογραφιών. Παρ’ όλα αυτά, το ενδεχόμενο να πρόκειται για γνήσιο υλικό έχει ήδη προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον σε ιστορικούς, ερευνητές και μελετητές της περιόδου.
Η εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή συγκαταλέγεται στα σοβαρότερα εγκλήματα που διέπραξαν τα ναζιστικά στρατεύματα στην κατεχόμενη Ελλάδα. Η πλειονότητα των θυμάτων ήταν πολιτικοί κρατούμενοι, αρκετοί από τους οποίους είχαν μεταφερθεί από το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Χαϊδαρίου.
Η μαζική αυτή δολοφονία πραγματοποιήθηκε ανήμερα της Πρωτομαγιάς του 1944, ως πράξη αντιποίνων για τη δολοφονία Γερμανού στρατηγού, τριών αξιωματικών που τον συνόδευαν, καθώς και τον τραυματισμό στρατιωτών σε επίθεση στους Μολάους Λακωνίας, στις 27 Απριλίου του ίδιου έτους.
Εφόσον αποδειχθεί ότι οι φωτογραφίες είναι αυθεντικές, ενδέχεται να εμπλουτίσουν την ιστορική τεκμηρίωση της εκτέλεσης, αλλά και να συμβάλουν στην πιθανή αναγνώριση προσώπων από συγγενείς ή ερευνητές. Ταυτόχρονα, επανέρχεται στο προσκήνιο η συζήτηση γύρω από τη διαχείριση, την προστασία και τα όρια της ηθικής αξιοποίησης ιστορικών τεκμηρίων που αφορούν εγκλήματα πολέμου και αγγίζουν τη συλλογική μνήμη.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.