Αν με ρωτήσεις ποια είναι μία από τις πρώτες εικόνες που θυμάμαι σαν παιδί από Μουντιάλ, δύο μου έρχονται πρώτες στο μυαλό. Αρχικά, η άνετη επικράτηση των Γάλλων στον τελικό με τη Βραζιλία το 1998 και, έπειτα, το χαμένο πέναλτι του Ρομπέρτο Μπάτζιο το 1994.
Υπάρχουν στιγμές που μοιάζουν μεγαλύτερες από το ίδιο το παιχνίδι. Το αποτέλεσμα συνήθως έχει τη μεγαλύτερη σημασία, αλλά μια δυνατή εικόνα μένει ανεξίτηλη στον χρόνο και μετατρέπεται σε σύμβολο. Το χαμένο πέναλτι του Ρομπέρτο Μπάτζιο απέναντι στη Βραζιλία είναι σίγουρα μία από αυτές. Όχι μόνο γιατί έκρινε τον τίτλο του Παγκόσμιου Πρωταθλητή το 1994, αλλά γιατί σημάδεψε για πάντα — και άδικα — έναν ποδοσφαιριστή που ήταν κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια χαμένη εκτέλεση.
Για να καταλάβουμε τι σημαίνει αυτό το πέναλτι για την Ιταλία, πρέπει να ταξιδέψουμε πίσω στο Μουντιάλ των ΗΠΑ. Η Σκουάντρα Ατζούρα ξεκίνησε το τουρνουά με χαμηλές προσδοκίες. Κανείς δεν σκεφτόταν την κατάκτηση και ελάχιστοι πίστευαν ότι μπορούσε να φτάσει μέχρι το τέλος. Οι Ιταλοί προβλημάτισαν στη φάση των ομίλων και ο Μπάτζιο έπρεπε να κουβαλήσει το βάρος, την ώρα που — όπως έχει παραδεχτεί και ο ίδιος — ένιωθε την πίεση να τον πνίγει. Παρ’ όλα αυτά, ήταν εκείνος που έδωσε τη λύση και κράτησε την ομάδα ζωντανή.
Το χαμένο πέναλτι του Ρόμπερτο Μπάτζιο στο Μουντιάλ 1994 και η αλήθεια
Στους "16", μέσα σε αμφισβήτηση και ένταση, η Ιταλία αντιμετώπισε τη Νιγηρία. Βρέθηκε πίσω στο σκορ μέχρι το 90’, όταν ο Μπάτζιο με ένα συρτό σουτ ισοφάρισε και ξέσπασε. Από εκείνη τη στιγμή και μετά, απλώς κουβαλούσε την Ιταλία. Ακολούθησε το γκολ με την Ισπανία και, στον ημιτελικό, "καθάρισε" μόνος του τη Βουλγαρία, οδηγώντας την ομάδα στον μεγάλο τελικό.
Και μετά ήρθε η Πασαντίνα.
Ένας κακός τελικός, χωρίς ρυθμό και χωρίς μεγάλες φάσεις. Δύο ομάδες εξαντλημένες. Η Ιταλία είχε ταξιδέψει ώρες, ενώ η Βραζιλία ήταν πιο φρέσκια. Ο Μπάτζιο είχε τραυματιστεί στον ημιτελικό και κανονικά δεν θα έπρεπε να παίξει. Όπως είχε πει: "Θα έπαιζα ακόμη κι αν χρειαζόταν να μου κόψουν το πόδι". Το παιχνίδι οδηγήθηκε στα πέναλτι.
Ο ηγέτης της Ιταλίας, η "Θεϊκή Αλογοουρά", παίρνει την μπάλα και τη στήνει στη βούλα. "Μόνο όσοι έχουν το θάρρος να εκτελέσουν πέναλτι, μπορούν να το χάσουν", θα πει χρόνια αργότερα. Σηκώνει το κεφάλι, κοιτάει την εστία και ξέρει ότι ο τερματοφύλακας επιλέγει γωνίες. Εκτελεί ψηλά στο κέντρο. Μια λογική, καθαρή απόφαση.
Και όμως, κάτι πάει στραβά.
Η μπάλα φεύγει ψηλά και περνά πάνω από το δοκάρι. Για λίγα δευτερόλεπτα, όλα παγώνουν. Η εικόνα του με το κεφάλι σκυμμένο γίνεται σύμβολο. Δεν ήταν απλώς ένα χαμένο πέναλτι. Ήταν το τέλος ενός ονείρου για ένα ολόκληρο έθνος. Και μαζί, η αρχή μιας μεγάλης παρεξήγησης.
Ακόμη και σήμερα, για πολλούς, είναι ο άνθρωπος που έχασε εκείνο το πέναλτι. Μια στιγμή που έσβησε ό,τι είχε προηγηθεί. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη.
Πριν από εκείνον είχαν ήδη αστοχήσει δύο συμπαίκτες του. Ακόμη κι αν σκόραρε, τίποτα δεν εγγυόταν ότι η Ιταλία θα κέρδιζε. Το ποδόσφαιρο, όμως, ζει από τις εικόνες. Και αυτή ήταν αρκετή για να μείνει: ο απόλυτος παίκτης της Ιταλίας, ένας από τους πιο ταλαντούχους ποδοσφαιριστές της γενιάς του, να "πεθαίνει" όρθιος.
Ο ίδιος το κουβάλησε για χρόνια. Μετά τον τελικό απομονώθηκε, κλείστηκε στον εαυτό του. "Ακόμη το βλέπω στα όνειρά μου. Αν μπορούσα να σβήσω μια στιγμή, θα ήταν αυτή", έχει παραδεχτεί. Κι όμως, δεν έμεινε εκεί. Γιατί το πιο σημαντικό στην ιστορία του Ρομπέρτο Μπάτζιο δεν είναι το πέναλτι — είναι ό,τι ακολούθησε.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, στο Μουντιάλ της Γαλλίας, πήρε ξανά την ευθύνη. Στη διαδικασία των πέναλτι απέναντι στους διοργανωτές εκτέλεσε και σκόραρε. Μια μικρή προσωπική λύτρωση. Γιατί μια στιγμή δεν μπορεί να ορίζει έναν παίκτη.
Οι δικοί του άνθρωποι ήταν πάντα δίπλα του. Μαζί του όμως ήταν και ο κόσμος. Δέκα χρόνια μετά, το 2004, 80.000 άνθρωποι γέμισαν το Σαν Σίρο σε ένα Μίλαν – Μπρέσια για να τον αποχαιρετήσουν. Ακόμη και οπαδοί αντίπαλων ομάδων βρέθηκαν εκεί για να χειροκροτήσουν έναν θρύλο. Ευτυχώς, κάποιες φορές ο κόσμος καταλαβαίνει.
Στην καριέρα του δεν μπήκε ποτέ σε καλούπια. Συγκρούστηκε με προπονητές, έμεινε ανεξάρτητος, ακολούθησε τον δικό του δρόμο. Ο κόσμος ήταν πάντα μαζί του, γιατί ήταν εκείνος που ομόρφαινε τα κυριακάτικα μεσημέρια.
Ο Ρομπέρτο Μπάτζιο δεν έκρυψε ποτέ την αποτυχία του. Δεν κρύφτηκε πίσω από δικαιολογίες. Πήρε την ευθύνη και είπε απλά: "Απέτυχα". Και αυτό, για τον απλό κόσμο με τα καθημερινά του προβλήματα, που φοβάται την αποτυχία, έχει τεράστια αξία.
Δεν υπάρχει Μουντιάλ που να μην τον σκέφτομαι, ακόμη κι αν δεν τον έζησα όσο θα ήθελα. Η ιστορία του συγκινεί. Από τους σοβαρούς τραυματισμούς στην αρχή της καριέρας του, όταν του είπαν ότι ίσως δεν ξαναπαίξει, μέχρι την επιστροφή του από το πιο δύσκολο σημείο της ζωής του μετά την Πασαντίνα.
Παραμένει μέχρι σήμερα ένας άνθρωπος με πίστη, με αμφιβολίες, με σεβασμό.
Ο Ρομπέρτο Μπάτζιο δεν είναι απλώς η εικόνα ενός χαμένου πέναλτι. Είναι εκείνος που έκανε εκατομμύρια ανθρώπους — ακόμη και μη Ιταλούς — να συγκινηθούν. Όπως ο πατέρας μου.
Είναι εκείνος που στάθηκε όρθιος στη δυσκολότερη στιγμή της καριέρας του.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.