Το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν είναι προς πώληση

Ο Τζάνι Ινφαντίνο έχει μάθει να παρουσιάζει κάθε νέα εμπορική επέκταση της FIFA ως πράξη δημοκρατίας. Περισσότερες ομάδες, περισσότεροι αγώνες, περισσότερες διοργανώσεις και, φυσικά, περισσότερα έσοδα. Το επιχείρημά του παραμένει σταθερό: όσο αυξάνονται τα χρήματα που παράγει το ποδόσφαιρο, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το μερίδιο που θα καταλήγει στις 211 ομοσπονδίες-μέλη της FIFA και, θεωρητικά, στην ανάπτυξη του αθλήματος σε ολόκληρο τον κόσμο.

Μόνο που αυτή τη φορά η FIFA δεν σχεδιάζει απλώς να δημιουργήσει ακόμη μία διοργάνωση ή να μεγαλώσει κάποια από τις υπάρχουσες. Προτείνει να ιδρύσει μια νέα εταιρεία, τη FIFA Forward Enterprises, η οποία θα αναλάβει τις εμπορικές δραστηριότητες των σημαντικότερων διοργανώσεών της, μεταξύ των οποίων το Παγκόσμιο Κύπελλο και το Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων.

Η FIFA πουλά το Παγκόσμιο Κύπελλο;

Στη συνέχεια, σκοπεύει να πουλήσει έως και το 21% αυτής της εταιρείας σε ιδιώτες επενδυτές, προσδοκώντας να αντλήσει περίπου 3,65 δισεκατομμύρια ευρώ. Η FIFA θα εξακολουθήσει να διατηρεί την πλειοψηφία και να αποτελεί την παγκόσμια διοικητική αρχή του ποδοσφαίρου. Τουλάχιστον αυτό διαβεβαιώνει.

Η πρόταση παρουσιάζεται ως ένας τρόπος να ξεπεράσει η συνολική αναπτυξιακή χρηματοδότηση τα 8,7 δισεκατομμύρια ευρώ μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια. Κάθε ομοσπονδία θα μπορεί να λάβει σημαντικά υψηλότερες επιχορηγήσεις, καθώς και έκτακτη χρηματοδότηση για ειδικά έργα.

Στα χαρτιά, ακούγεται σχεδόν αδύνατο να διαφωνήσει κανείς. Ποιος θα μπορούσε να είναι εναντίον της δημιουργίας γηπέδων, ακαδημιών και αθλητικών εγκαταστάσεων σε χώρες που δεν διαθέτουν τους πόρους των μεγάλων ποδοσφαιρικών δυνάμεων;

Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο πού θα πάνε τα χρήματα. Είναι τι ακριβώς θα αποκτήσουν εκείνοι που θα τα προσφέρουν.

Η FIFA υποστηρίζει ότι οι επενδυτές δεν θα έχουν λόγο στη διοίκηση του αθλήματος. Παρ’ όλα αυτά, κανένας ιδιώτης δεν επενδύει δισεκατομμύρια από αγάπη για το ποδόσφαιρο ή από ενδιαφέρον για τα γήπεδα του Μπουτάν και του Γκουάμ. Αγοράζει μερίδιο επειδή περιμένει απόδοση. Και όταν η απόδοση συνδέεται με το Παγκόσμιο Κύπελλο, η πίεση για περισσότερους αγώνες, περισσότερες ομάδες, ακριβότερα εισιτήρια και ακόμη μεγαλύτερη εμπορική εκμετάλλευση γίνεται σχεδόν αναπόφευκτη.

Το γεγονός ότι η Thrive Eternal του Joshua Kushner αναμένεται να ηγηθεί της επενδυτικής ομάδας προσθέτει μία ακόμη πολιτική διάσταση. Ο Kushner μπορεί να δραστηριοποιείται ανεξάρτητα ως επιχειρηματίας, όμως είναι αδελφός του Jared Kushner, γαμπρού του Donald Trump, ενώ ο πατέρας του υπηρετεί ως πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γαλλία και το Μονακό.

Σε έναν οργανισμό που έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα για αδιαφάνεια και για υπερβολικά στενές σχέσεις με πολιτικές και οικονομικές ελίτ, οι συμβολισμοί δεν μπορούν να αγνοηθούν.

Ίσως γι’ αυτό η UEFA αντέδρασε τόσο έντονα, υποστηρίζοντας ότι η FIFA ξεπερνά μια γραμμή που κανένας ποδοσφαιρικός θεσμός δεν θα έπρεπε να περάσει. Το Παγκόσμιο Κύπελλο, σύμφωνα με τη θέση της, δεν αποτελεί περιουσιακό στοιχείο που ανήκει στον πρόεδρο της FIFA ή στη διοίκησή της, ώστε να μπορούν να πουλήσουν ένα κομμάτι του.

Ανήκει, στον βαθμό που μπορεί να ανήκει κάπου, στις ομάδες, στους ποδοσφαιριστές, στους φιλάθλους και στις γενιές που του έδωσαν την αξία του.

Υπάρχει βέβαια και η αντίθετη άποψη. Οι γαλλικές και ισπανικές λίγκες έχουν ήδη δημιουργήσει εμπορικές εταιρείες και έχουν πουλήσει μερίδια σε επενδυτικά funds. Αντίστοιχα μοντέλα έχουν χρησιμοποιηθεί στη Formula 1, στο γκολφ και σε άλλα αθλήματα. Γιατί, λοιπόν, να μην κάνει το ίδιο και η FIFA;

Επειδή το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν είναι μια συνηθισμένη εμπορική διοργάνωση. Δεν είναι ένα πρωτάθλημα που διεξάγεται κάθε χρόνο ούτε ένα τηλεοπτικό προϊόν που μπορεί να ανασχεδιαστεί αποκλειστικά με βάση την απόδοσή του. Είναι ένας θεσμός με πολιτική, κοινωνική και πολιτιστική βαρύτητα. Η σπανιότητά του αποτελεί μέρος της αξίας του.

Ο Ινφαντίνο, ωστόσο, έχει αποδείξει ότι θεωρεί κάθε όριο προσωρινό. Το Παγκόσμιο Κύπελλο αυξήθηκε από 32 σε 48 ομάδες και ήδη συζητείται η επέκτασή του στις 64. Το Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων μετατράπηκε σε μια γιγαντιαία διοργάνωση 32 ομάδων και δεν αποκλείεται στο μέλλον να διεξάγεται συχνότερα.

Κάθε αλλαγή παρουσιάζεται ως ανάπτυξη. Κάθε αντίδραση αντιμετωπίζεται ως φόβος απέναντι στην πρόοδο. Και κάθε νέο δισεκατομμύριο λειτουργεί ως επιχείρημα από μόνο του.

Το παράδοξο είναι ότι η FIFA δεν αντιμετωπίζει οικονομική κρίση. Καταγράφει έσοδα-ρεκόρ και διαθέτει αποθεματικά δισεκατομμυρίων. Επομένως, η πώληση ενός μεριδίου δεν φαίνεται να προκύπτει από ανάγκη, αλλά από μια διαρκή επιθυμία για μεγέθυνση. Από την πεποίθηση ότι, εφόσον υπάρχει ακόμη χρήμα στο τραπέζι, κάποιος οφείλει να το πάρει.

Ο Ινφαντίνο μπορεί να εμφανίζεται ως ο άνθρωπος που εκδημοκρατίζει τα έσοδα του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Ταυτόχρονα, όμως, χτίζει έναν οργανισμό όλο και πιο μεγάλο, πλούσιο και εξαρτημένο από ανθρώπους για τους οποίους το άθλημα αποτελεί πρωτίστως επενδυτική ευκαιρία.

Οι ομοσπονδίες καλούνται ουσιαστικά να επιλέξουν ανάμεσα στο νέο πακέτο των 8,7 δισεκατομμυρίων ευρώ και στη διατήρηση της σημερινής χρηματοδότησης, η οποία αντιστοιχεί περίπου σε 2,35 δισεκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για μια επιλογή που δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί εντελώς ελεύθερη, ειδικά για χώρες των οποίων η ποδοσφαιρική ανάπτυξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα χρήματα της FIFA.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η FIFA μπορεί να πουλήσει το 21% μιας εταιρείας. Προφανώς και μπορεί, εφόσον εξασφαλίσει τις απαιτούμενες ψήφους. Το ερώτημα είναι τι θα έχει απομείνει όταν κάθε διοργάνωση, κάθε παράδοση και κάθε κομμάτι της ιστορίας του ποδοσφαίρου αποκτήσει χρηματιστηριακή αξία.

Γιατί από τη στιγμή που πουλάς ένα μέρος του Παγκοσμίου Κυπέλλου, δεν πουλάς απλώς μετοχές. Πουλάς ένα μέρος από αυτό που το έκανε ξεχωριστό.

Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.