Κάποιες ποδοσφαιρικές βραδιές μένουν μέσα σου χωρίς να έχεις αποφασίσει ποτέ συνειδητά να τις θυμάσαι. Δεν χρειάζεται να αφορούν την ομάδα σου, να συνοδεύονται από κάποιο τρόπαιο ή να έχουν αλλάξει την ιστορία του αθλήματος. Αρκεί να σε βρουν στη σωστή ηλικία, μπροστά στη σωστή τηλεόραση, με εκείνη την αθωότητα που σου επιτρέπει να πιστεύεις ότι για 90 λεπτά μπορούν να συμβούν τα πάντα.
Για μένα, μία από αυτές τις βραδιές ήταν η 2α Οκτωβρίου 2002. Ήμουν εννέα χρονών, Ολυμπιακός μέχρι εκεί που μπορεί να είναι Ολυμπιακός ένα παιδί εννέα ετών, και έβλεπα την ΑΕΚ να προηγείται με 3-1 της Ρεάλ Μαδρίτης στο "Νίκος Γκούμας". Όχι μιας οποιασδήποτε Ρεάλ. Της πρωταθλήτριας Ευρώπης, της ομάδας του Ζιντάν, του Φίγκο, του Ραούλ, του Ρομπέρτο Κάρλος και του Κασίγιας. Εκείνη τη στιγμή δεν είχε ιδιαίτερη σημασία τι χρώμα φανέλα φορούσα εγώ. Έβλεπα μια ελληνική ομάδα να κοιτάζει στα μάτια κάτι που στα παιδικά μου μάτια έμοιαζε σχεδόν ανίκητο.
ΑΕΚ - Ρεάλ Μαδρίτης: Το αξέχαστο 3-3 του 2002
Σήμερα, 24 χρόνια μετά, η ΑΕΚ και η Ρεάλ Μαδρίτης συναντιούνται ξανά στο Champions League. Εκείνα τα δύο παιχνίδια του 2002-03 παραμένουν οι τελευταίες συναντήσεις τους στη διοργάνωση: 3-3 στην Αθήνα και 2-2 στη Μαδρίτη. Η ΑΕΚ, μάλιστα, παραμένει αήττητη στα δύο εντός έδρας παιχνίδια που έχει δώσει απέναντι στη Ρεάλ.
Αλλά η στατιστική, όσο ωραία κι αν είναι, δεν εξηγεί γιατί θυμάμαι ακόμη εκείνο το βράδυ.
Η Ρεάλ των Galácticos δεν έμοιαζε με κανονική ομάδα
Για ένα παιδί που μεγάλωνε στις αρχές των 2000s, η συγκεκριμένη Ρεάλ είχε κάτι σχεδόν εξωπραγματικό. Δεν ήταν απλώς μια μεγάλη ευρωπαϊκή ομάδα. Ήταν εκείνο το σύνολο που έβλεπες στο Champions League, στα videogames, στα περιοδικά και στις διαφημίσεις και δυσκολευόσουν να πιστέψεις ότι όλοι αυτοί οι παίκτες μπορούσαν να βρίσκονται ταυτόχρονα στην ίδια ενδεκάδα.
Διαβάστε Επίσης
Ο Ζινεντίν Ζιντάν ήταν ήδη ένας από τους μεγαλύτερους ποδοσφαιριστές που είχαμε δει. Ο Λουίς Φίγκο είχε πάρει τη Χρυσή Μπάλα. Ο Ρομπέρτο Κάρλος έκανε ένα αριστερό πόδι να μοιάζει με διαφορετικό άθλημα. Ο Ραούλ είχε γίνει η ίδια η εικόνα της Ρεάλ και ο Ίκερ Κασίγιας, στα 21 του, είχε ήδη κατακτήσει δύο Champions League.
Και απέναντι σε αυτούς, η ΑΕΚ δεν μπήκε για να προστατεύσει το μηδέν και να ελπίζει ότι κάποια στιγμή θα βρει μια αντεπίθεση. Στο έκτο λεπτό, ο Βασίλης Τσιάρτας εκτέλεσε φάουλ για το 1-0. Ο Ζιντάν ισοφάρισε στο 15', αλλά αντί η ισοφάριση να λειτουργήσει σαν υπενθύμιση της διαφοράς ποιότητας, η ΑΕΚ συνέχισε να παίζει.
Ο Χρήστος Μαλαδένης έκανε το 2-1 στο 25'. Τρία λεπτά αργότερα ήρθε το 3-1 από τον Ντέμη Νικολαΐδη. Η UEFA θυμάται ακόμη εκείνο το βράδυ ως τη στιγμή που η ΑΕΚ "τρόμαξε" την πρωταθλήτρια Ευρώπης, πριν ο δεύτερος προσωπικός γκολ του Ζιντάν και το τέρμα του Γκούτι στο δεύτερο μέρος διαμορφώσουν το τελικό 3-3.
Το σκορ λέει ότι η Ρεάλ επέστρεψε. Η μνήμη, όμως, κρατά κυρίως εκείνο το 3-1.
Γιατί στα εννέα σου δεν σκέφτεσαι ακόμη το game management, την ποιότητα του αντιπάλου στις δεύτερες κατοχές ή το αν μια ομάδα μπορεί να υπερασπιστεί για μία ώρα το προβάδισμά της. Βλέπεις τον πίνακα να γράφει ΑΕΚ 3, Ρεάλ Μαδρίτης 1 και σκέφτεσαι απλώς: "Γίνεται".
Και μετά ήταν ο Ντέμης
Από εκείνο το παιχνίδι θυμάμαι περισσότερο από όλους τον Ντέμη Νικολαΐδη. Όχι επειδή δεν ήξερα ποιος ήταν προηγουμένως. Ήταν ήδη ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες επιθετικούς της εποχής. Αλλά άλλο να γνωρίζεις ότι κάποιος είναι καλός και άλλο να βλέπεις για πρώτη φορά κάτι πάνω του που σε κάνει να ζηλεύεις την ομάδα που τον έχει.
Ο Ντέμης δεν είχε το σώμα του κλασικού σέντερ φορ και δεν προσπαθούσε να παίξει σαν να το είχε. Το παιχνίδι του βασιζόταν περισσότερο στην αντίληψη του χώρου παρά στη δύναμη. Ήξερε να απομακρύνεται από τον στόπερ πριν επιτεθεί ξανά στη ζώνη του, να αλλάζει κατεύθυνση τη στιγμή που ο αμυντικός έχανε οπτική επαφή και, κυρίως, να βρίσκεται στην περιοχή πριν καταλάβουν οι υπόλοιποι γιατί έπρεπε να βρίσκεται εκεί.
Αυτό ακριβώς έκανε και στο τρίτο γκολ. Η σέντρα του Τσιάρτα ήταν εξαιρετική, αλλά η κεφαλιά δεν προέκυψε επειδή ο Ντέμης νίκησε κάποιον σε μια μάχη δύναμης. Προέκυψε επειδή διάβασε σωστά την τροχιά, βρήκε τη στιγμή και επιτέθηκε στον χώρο. Αυτή ήταν σε μεγάλο βαθμό και η καριέρα του: ένας επιθετικός που μπορούσε να μετατρέψει μια μικρή καθυστέρηση του αμυντικού σε καθαρή ευκαιρία.
Σήμερα μπορούμε να το περιγράψουμε με περισσότερους ποδοσφαιρικούς όρους. Να μιλήσουμε για κίνηση στην τυφλή πλευρά, για timing στην περιοχή, για αλλαγή κατεύθυνσης πριν από την τελική ενέργεια. Στα εννέα μου δεν ήξερα τίποτα από αυτά.
Ήξερα μόνο ότι τον ήθελα στον Ολυμπιακό.
Αυτό ήταν κάποτε το μεγαλύτερο κομπλιμέντο που μπορούσα να κάνω σε αντίπαλο
Δεν χρειάζεται να ωραιοποιήσω εκ των υστέρων την παιδική μου σχέση με το ποδόσφαιρο. Δεν ήμουν ο ουδέτερος πιτσιρικάς που εκτιμούσε πάνω απ' όλα το fair play και την ομορφιά του αθλήματος. Ήμουν Ολυμπιακός. Ήθελα να κερδίζει ο Ολυμπιακός και κατά προτίμηση να μην κερδίζει κανείς από τους υπόλοιπους.
Γι' αυτό και το ότι ζήλευα τον Ντέμη είχε μεγαλύτερη αξία. Στην παιδική λογική της εξέδρας, αυτό ήταν περίπου η μεγαλύτερη παραχώρηση που μπορούσες να κάνεις σε έναν αντίπαλο: "Αυτόν, εντάξει, θα τον έπαιρνα".
Και όσο περνούν τα χρόνια, καταλαβαίνω ότι αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο όμορφα πράγματα που μπορεί να σου προσφέρει ο αθλητισμός. Σε μαθαίνει πρώτα να αγαπάς τη δική σου ομάδα σχεδόν παράλογα και, αν είσαι τυχερός, αργότερα σε μαθαίνει να αναγνωρίζεις και κάτι που είναι μεγαλύτερο από αυτήν.
Έναν σπουδαίο παίκτη. Μια εκπληκτική ομάδα. Μια στιγμή που ανήκει σε άλλους αλλά σε κερδίζει κι εσένα.
Δεν σημαίνει ότι γίνεσαι λιγότερο οπαδός. Σημαίνει μάλλον ότι έχεις αρχίσει να αγαπάς περισσότερο το ίδιο το παιχνίδι.
Η ΑΕΚ εκείνης της βραδιάς δεν χρειάζεται να γίνει μύθος για να είναι σπουδαία
Μετά από τόσα χρόνια είναι εύκολο να παρασυρθούμε και να μετατρέψουμε κάθε μεγάλη ποδοσφαιρική ανάμνηση σε θρύλο. Δεν χρειάζεται. Η Ρεάλ είχε τεράστια ποιότητα, επέστρεψε από το 3-1 και πήρε τον βαθμό. Η ΑΕΚ δεν νίκησε. Δεν κατέκτησε εκείνο το Champions League ούτε άλλαξε την ισορροπία δυνάμεων του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου.
Αλλά για 90 λεπτά απέδειξε κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο όμορφο: ότι το χάσμα ποιότητας δεν ακυρώνει την πιθανότητα ενός πραγματικού αγώνα.
Αυτό ήταν άλλωστε το εντυπωσιακό. Η ΑΕΚ δεν αντιμετώπισε τη Ρεάλ σαν να της είχε δοθεί τιμητική πρόσκληση να βρεθεί στο ίδιο γήπεδο με τους Galácticos. Προσπάθησε να παίξει. Ο Τσιάρτας ζήτησε την μπάλα. Ο Ντέμης επιτέθηκε στην περιοχή. Οι παίκτες της δεν πέρασαν όλο το βράδυ με την ιδέα ότι απέναντί τους βρίσκονταν μεγαλύτερα ονόματα.
Και για ένα παιδί μπροστά στην τηλεόραση, αυτό αρκούσε.
Το ποδόσφαιρο είναι το μοναδικό πράγμα που μπορεί να σου κάνει τη Ρεάλ Μαδρίτης να φαίνεται για λίγο ανθρώπινη.
Είκοσι τέσσερα χρόνια μετά, όλα έχουν αλλάξει
Η σημερινή ΑΕΚ δεν παίζει πια στο παλιό "Νίκος Γκούμας". Η Ρεάλ δεν έχει Ζιντάν, Φίγκο ή Ραούλ και το Champions League δεν έχει καν την ίδια μορφή διοργάνωσης. Απόψε, η ΑΕΚ υποδέχεται τη Ρεάλ στη League Phase, με τους Μαδριλένους να έχουν τρεις νίκες στις πρώτες τρεις αγωνιστικές και την ελληνική ομάδα να επιστρέφει σε αυτή τη σκηνή για πρώτη φορά από το 2018-19.
Έχει αλλάξει και ο τρόπος που εγώ βλέπω το παιχνίδι. Σήμερα θα προσέξω πώς αμύνεται η ΑΕΚ όταν η Ρεάλ καταφέρει να βρει παίκτη ανάμεσα στις γραμμές. Θα κοιτάξω τις αποστάσεις της τελευταίας γραμμής, πώς προστατεύει τις μεταβάσεις της και αν μπορεί να μεταφέρει την κατοχή χωρίς να εγκλωβιστεί από την πρώτη πίεση. Πράγματα που στα εννέα μου φυσικά δεν υπήρχαν καν στο λεξιλόγιό μου.
Μερικές φορές αναρωτιέμαι αν όλη αυτή η γνώση κάνει το ποδόσφαιρο καλύτερο ή απλώς διαφορετικό. Όσο περισσότερο καταλαβαίνεις τι συμβαίνει, τόσο περισσότερα πράγματα βλέπεις. Ταυτόχρονα όμως χάνεις λίγο από εκείνη την παιδική ικανότητα να κοιτάς ένα 3-1 απέναντι στη Ρεάλ και να μη χρειάζεσαι καμία άλλη εξήγηση.
Ίσως γι' αυτό επιστρέφουμε τόσο συχνά στα παιχνίδια των παιδικών μας χρόνων. Δεν προσπαθούμε μόνο να θυμηθούμε τη φάση ή το αποτέλεσμα. Προσπαθούμε να ξαναβρούμε για λίγο τον τρόπο με τον οποίο αισθανόμασταν τότε όταν βλέπαμε ποδόσφαιρο.
Απόψε θα δω δύο ομάδες. Κάπου όμως θα υπάρχει ακόμη εκείνο το παιδί
Δεν ξέρω τι θα συμβεί όταν η ΑΕΚ και η Ρεάλ βγουν ξανά στο ίδιο γήπεδο. Και αυτό, ευτυχώς, παραμένει το βασικότερο πράγμα που αγαπώ στο ποδόσφαιρο. Μπορείς να διαβάσεις όλα τα δεδομένα, να αναλύσεις τις τακτικές, να γνωρίζεις τη διαφορά ποιότητας και να έχεις μια αρκετά καλή ιδέα για το πώς θα εξελιχθεί το παιχνίδι. Μετά κυλά η μπάλα και το άθλημα αποκτά πάλι τη δική του λογική.
Εγώ θα δω το ματς ως Ολυμπιακός, όπως ήμουν και το 2002. Με περισσότερα χρόνια, περισσότερη γνώση και πιθανότατα περισσότερη διάθεση να εξηγήσω γιατί έγινε κάθε φάση.
Αλλά όταν δω τις κιτρινόμαυρες φανέλες απέναντι στις λευκές, για λίγα δευτερόλεπτα θα επιστρέψω αναπόφευκτα στο παλιό "Νίκος Γκούμας". Στον Τσιάρτα πάνω από την μπάλα. Στον Ντέμη να επιτίθεται στη σέντρα. Στον Κασίγιας να βλέπει την μπάλα στα δίχτυα. Στο ταμπλό να γράφει 3-1 απέναντι στη Ρεάλ Μαδρίτης και σε ένα εννιάχρονο παιδί να μην ενδιαφέρεται καθόλου για το γεγονός ότι αυτή δεν ήταν η ομάδα του.
Γιατί τελικά αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες χάρες που μας κάνει ο αθλητισμός.
Μας δίνει αναμνήσεις που ξεπερνούν τις φανέλες που φορούσαμε όταν τις αποκτήσαμε.
Και ο Ντέμης Νικολαΐδης, ακόμη κι αν για μένα φορούσε τη λάθος, θα βρίσκεται πάντα μέσα σε μία από τις δικές μου.
