Μπορεί το τέλος του κόσμου να έρθει το 2026;

Ανά τακτά χρονικά διαστήματα, το σενάριο του τέλους του κόσμου επιστρέφει στο προσκήνιο και βρίσκει έδαφος στους συλλογικούς μας φόβους. Οι ημερομηνίες αλλάζουν, όπως και οι αιτίες ή οι υποτιθέμενοι "υπαίτιοι" -άλλοτε αστεροειδείς, άλλοτε πανδημίες, τεχνητή νοημοσύνη ή αρχαίες προφητείες. Το μοτίβο όμως παραμένει σταθερό: μια παλιά προειδοποίηση επανέρχεται, αποκόπτεται από το αρχικό της νόημα και παρουσιάζεται ως αναπόφευκτη καταστροφή. Τους τελευταίους μήνες, αυτή η αφήγηση συνοδεύεται από μια συγκεκριμένη ημερομηνία: Παρασκευή, 13 Νοεμβρίου 2026. Και η αφετηρία της δεν είναι άλλη από μια επιστημονική εργασία που δημοσιεύτηκε πριν από περισσότερα από εξήντα χρόνια.

Ο τίτλος αρκεί για να προκαλέσει ανησυχία: "Ημέρα της Καταστροφής: Παρασκευή, 13 Νοεμβρίου 2026 μ.Χ.". Από μόνος του, μοιάζει κομμένος και ραμμένος για θεωρίες συνωμοσίας, alarmist βίντεο και εύκολα clickbait. Αν όμως εξετάσει κανείς το περιεχόμενο της μελέτης, η εικόνα απέχει πολύ από μια αποκαλυπτική πρόβλεψη -και είναι πολύ πιο ουσιαστική απ’ όσο φαίνεται.

Το υπόβαθρο: μαθηματικά, δεδομένα και μια εσκεμμένη πρόκληση για το τέλος του κόσμου

Το άρθρο δημοσιεύτηκε το 1960 στο επιστημονικό περιοδικό Science από τους Heinz von Foerster, Patricia M. Mora και Lawrence W. Amiot. Στόχος των συγγραφέων δεν ήταν να προειδοποιήσουν για το τέλος της ανθρωπότητας, αλλά να μελετήσουν μαθηματικά την εξέλιξη του παγκόσμιου πληθυσμού.

Αναλύοντας δημογραφικά στοιχεία από την αρχαιότητα έως τα μέσα του 20ού αιώνα, παρατήρησαν ότι η αύξηση του ανθρώπινου πληθυσμού ακολουθούσε, σε βάθος χρόνου, μια υπερβολική καμπύλη. Όταν ένα τέτοιο μοντέλο προεκτείνεται χωρίς περιορισμούς, οδηγεί θεωρητικά σε ένα σημείο "μοναδικότητας", όπου οι αριθμοί παύουν να είναι διαχειρίσιμοι.

Η προβολή αυτής της καμπύλης στο μέλλον έδειχνε ένα μαθηματικό όριο γύρω στον Νοέμβριο του 2026. Όχι επειδή ο πλανήτης θα κατέρρεε, αλλά επειδή το ίδιο το μοντέλο σταματούσε να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Με απλά λόγια, αν η πληθυσμιακή αύξηση συνέχιζε ακριβώς με τον ίδιο ρυθμό επ’ άπειρον, τα μαθηματικά θα έπαυαν να λειτουργούν πολύ πριν φτάσει εκεί ο πραγματικός κόσμος.

Από επιστημονικό πείραμα σε διαδικτυακή προφητεία

Σε αυτό το σημείο παρεμβαίνει η δυναμική των θεωριών συνωμοσίας. Ο επίτηδες προκλητικός τίτλος αποσπάστηκε από το επιστημονικό του πλαίσιο και με τα χρόνια η έννοια ενός θεωρητικού "ορίου" μετατράπηκε σε κυριολεκτική ημερομηνία καταστροφής.

Το αφήγημα είχε όλα τα συστατικά για να εξαπλωθεί: ένα υπαρκτό επιστημονικό άρθρο, μια συγκεκριμένη ημερομηνία, την Παρασκευή και 13, και το κύρος του περιοδικού Science. Έτσι δημιουργήθηκε μια σκοτεινή ιστορία που, δεκαετίες αργότερα, ανακυκλώθηκε και ενισχύθηκε από τα social media και τα sensationalist μέσα.

Στην πραγματικότητα, κανένας από τους συγγραφείς δεν ισχυρίστηκε ποτέ ότι ο κόσμος θα τελείωνε το 2026. Η βασική τους θέση ήταν πως καμία μορφή ανάπτυξης -είτε βιολογική, είτε κοινωνική, είτε οικονομική- δεν μπορεί να συνεχίζεται επ’ άπειρον χωρίς να φτάσει σε κάποιο όριο.

Τι υποστηρίζει σήμερα η επιστήμη -και τι όχι

Από το 1960 μέχρι σήμερα, οι συνθήκες έχουν αλλάξει δραστικά. Σε πολλές περιοχές του κόσμου, και κυρίως στις ανεπτυγμένες χώρες, τα ποσοστά γεννήσεων μειώνονται. Η πρόσβαση στην εκπαίδευση, η διάδοση της αντισύλληψης, η γήρανση του πληθυσμού και οι κοινωνικές αλλαγές έχουν ανατρέψει πλήρως την τάση που το αρχικό μαθηματικό μοντέλο θεωρούσε δεδομένη.

Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr