Υπάρχουν άνθρωποι που με τον πρώτο πονοκέφαλο θα πιουν ένα παυσίπονο και θα συνεχίσουν τη μέρα τους. Υπάρχουν όμως κι εκείνοι που μέσα σε λίγα λεπτά έχουν διαβάσει δεκάδες άρθρα στο διαδίκτυο, έχουν πειστεί ότι πάσχουν από κάποια σπάνια ασθένεια και έχουν ήδη προγραμματίσει την επόμενη επίσκεψη στον γιατρό.
Ο υποχονδριασμός δεν είναι καινούργιο φαινόμενο, όμως στην εποχή της αδιάκοπης πληροφόρησης μοιάζει πιο επίκαιρος από ποτέ. Και πάνω σε αυτή τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στον φόβο, την υπερβολή και την πραγματική αγωνία πατά ο Στέλιος Παπαγρηγορίου στο νέο του βιβλίο, "Υποχόνδριος".
Με τη γνωστή του ικανότητα να παρατηρεί τους ανθρώπους χωρίς να τους κρίνει, ο Παπαγρηγορίου δεν γράφει απλώς μια ιστορία γύρω από έναν άντρα που φοβάται για την υγεία του. Γράφει για κάτι πολύ μεγαλύτερο: για την ανάγκη του ανθρώπου να ελέγξει το ανεξέλεγκτο. Για εκείνη τη μόνιμη ανησυχία ότι κάτι κακό μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή, ακόμη κι όταν όλα μοιάζουν φυσιολογικά.
Ο φόβος ως καθημερινός συγκάτοικος
Ο ήρωας του βιβλίου βλέπει το σώμα του σαν έναν γρίφο που πρέπει συνεχώς να αποκρυπτογραφήσει. Κάθε ενόχληση μετατρέπεται σε πιθανή διάγνωση, κάθε σύμπτωμα αποκτά δυσανάλογες διαστάσεις και κάθε επίσκεψη στον γιατρό προσφέρει μόνο προσωρινή ανακούφιση. Πρόκειται για έναν χαρακτήρα που δύσκολα μπορεί κανείς να αντιμετωπίσει μόνο ως κωμικό.
Αυτό είναι και το μεγαλύτερο προτέρημα του βιβλίου. Αντί να γελοιοποιεί τον υποχονδριασμό, τον αντιμετωπίζει ως αυτό που συχνά είναι στην πραγματική ζωή: μια μορφή άγχους που μπορεί να καταπιεί την καθημερινότητα. Ο αναγνώστης θα χαμογελάσει πολλές φορές, αλλά θα αναγνωρίσει και δικές του σκέψεις. Ποιος δεν έχει ψάξει κάποτε ένα σύμπτωμα στο Google; Ποιος δεν έχει φοβηθεί ότι ένας πόνος σημαίνει κάτι περισσότερο από έναν απλό μυϊκό τραυματισμό;
Ο Παπαγρηγορίου αξιοποιεί αυτό το κοινό βίωμα για να δημιουργήσει έναν ήρωα που δεν είναι ούτε τραγικός ούτε καρικατούρα. Είναι ένας άνθρωπος που προσπαθεί να ζήσει φυσιολογικά, ενώ το ίδιο του το μυαλό τον σαμποτάρει καθημερινά - και όχι ηθελημένα.
Ένα βιβλίο που μιλά για όλους μας
Ο "Υποχόνδριος" λειτουργεί τελικά ως κάτι περισσότερο από μια ιστορία γύρω από το άγχος για την υγεία. Είναι ένα μυθιστόρημα για τη σύγχρονη ανασφάλεια. Για μια εποχή όπου έχουμε πρόσβαση σε ατελείωτες πληροφορίες αλλά αισθανόμαστε λιγότερο ασφαλείς από ποτέ. Για τη σχέση μας με το σώμα, την ηλικία, τον χρόνο και, τελικά, με τη θνητότητα.
Η γραφή του Παπαγρηγορίου παραμένει άμεση, κινηματογραφική και γεμάτη μικρές παρατηρήσεις που κάνουν τους χαρακτήρες να μοιάζουν αληθινοί. Δεν επιδιώκει μεγάλες φιλοσοφικές αναλύσεις ούτε δραματικές κορυφώσεις μόνο για εντυπωσιασμό. Αφήνει τους ανθρώπους του να μιλήσουν μέσα από τις καθημερινές τους συνήθειες, τις εμμονές και τις μικρές τους ήττες.
Ίσως γι' αυτό ο "Υποχόνδριος" διαβάζεται τόσο εύκολα. Επειδή, κάτω από το χιούμορ και τις νευρώσεις του πρωταγωνιστή, κρύβεται μια ιστορία για όλους όσοι έχουν νιώσει κάποια στιγμή ότι ο μεγαλύτερος αντίπαλός τους δεν βρίσκεται έξω από αυτούς, αλλά μέσα στο ίδιο τους το μυαλό.
Σε μια περίοδο όπου η ψυχική υγεία συζητιέται περισσότερο από ποτέ, το νέο βιβλίο του Στέλιου Παπαγρηγορίου έρχεται να θυμίσει ότι ο φόβος δεν χρειάζεται πάντα έναν πραγματικό κίνδυνο για να γίνει εξαντλητικός. Μέσα από έναν υποχόνδριο ήρωα μιλά τελικά για κάτι πολύ πιο οικουμενικό. Για την ανθρώπινη ανάγκη να αισθανόμαστε ασφαλείς σε έναν κόσμο που σπάνια προσφέρει βεβαιότητες.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κυψέλη.
