Υπάρχουν ταινίες τρόμου που σε τρομάζουν για δύο ώρες και άλλες που μένουν μαζί σου για χρόνια. Δεν χρειάζονται πάντα αίμα, φαντάσματα ή κάποιον δολοφόνο πίσω από μια μάσκα. Μερικές φορές αρκεί μια σκοτεινή εικόνα, ένας ήχος, μια περίεργη σιωπή ή η αίσθηση ότι κάτι κακό βρίσκεται λίγο έξω από το πλάνο.
Οι άνθρωποι που γυρίζουν horror γνωρίζουν καλά αυτή τη διαφορά. Πριν δημιουργήσουν τους δικούς τους εφιάλτες, έχουν συνήθως μεγαλώσει βλέποντας ταινίες που τους έδειξαν πόσα διαφορετικά πρόσωπα μπορεί να έχει ο φόβος.
Από έναν δεινόσαυρο που κυνηγά παιδιά μέχρι ένα τέρας κρυμμένο στους διαδρόμους ενός διαστημόπλοιου, αυτές είναι έξι ταινίες που έχουν αφήσει έντονο σημάδι σε σύγχρονους σκηνοθέτες του είδους.
Alien (1979) – Η επιλογή του Τζέιμς Γουότκινς
Το Alien θα μπορούσε πολύ εύκολα να είναι απλώς μια ακόμη ταινία με ένα τέρας στο διάστημα. Ο Ρίντλεϊ Σκοτ, όμως, το μετέτρεψε σε κάτι πολύ μεγαλύτερο.
Ο Τζέιμς Γουότκινς ξεχωρίζει κυρίως τον τρόπο με τον οποίο η ταινία χτίζει την αγωνία χωρίς να βιάζεται. Το σκοτάδι, οι στενοί διάδρομοι και όσα δεν βλέπουμε καθαρά είναι συχνά πιο τρομακτικά από το ίδιο το πλάσμα.
Η ταινία αφήνει τον θεατή να περιμένει ότι κάτι θα συμβεί και ακριβώς αυτή η αναμονή κάνει κάθε εμφάνιση του κινδύνου ακόμη πιο δυνατή.
Υπάρχει φυσικά και η εικόνα του facehugger πάνω στον Κέιν, μία από εκείνες τις σκηνές που άλλαξαν για πάντα το horror και παραμένουν αναγνωρίσιμες σχεδόν μισό αιώνα αργότερα.
Jurassic Park (1993) – Η ταινία που τρόμαξε τον Ζακ Λιπόφσκι στα εννέα του
Το Jurassic Park δεν βρίσκεται συνήθως στα ράφια με τις ταινίες τρόμου. Για ένα παιδί εννέα ετών, όμως, ένας T-Rex που κυνηγά ανθρώπους μέσα στη βροχή μπορεί να είναι πιο τρομακτικός από οποιοδήποτε φάντασμα.
Ο Ζακ Λιπόφσκι θυμάται ότι όταν το είδε πρώτη φορά στον κινηματογράφο φοβήθηκε τόσο πολύ ώστε έκλεινε τα μάτια του σε αρκετές σκηνές.
Μεγαλώνοντας, άρχισε να βλέπει την ταινία διαφορετικά και να προσέχει περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο ο Στίβεν Σπίλμπεργκ δημιουργεί ένταση.
Το ποτήρι με το νερό που αρχίζει να τρέμει πριν εμφανιστεί ο T-Rex είναι ίσως το πιο απλό παράδειγμα. Ο κίνδυνος έχει ήδη μπει στη σκηνή πριν ακόμη τον δεις.
Αυτός ο έλεγχος της πληροφορίας και της αγωνίας είναι ένας από τους λόγους που το Jurassic Park εξακολουθεί να λειτουργεί τόσο καλά.
The People Under the Stairs (1991) – Η επιλογή της Λούνα Καρμούν
Ο Γουές Κρέιβεν ήξερε καλύτερα από τους περισσότερους ότι μια ταινία τρόμου μπορεί να μιλά για πολύ περισσότερα από τέρατα.
Στο The People Under the Stairs, ο φόβος συνδέεται με την κοινωνική τάξη, την απληστία και την εκμετάλλευση ανθρώπων που έχουν λιγότερη δύναμη.
Αυτό είναι και το στοιχείο που έκανε την ταινία τόσο σημαντική για τη Λούνα Καρμούν, η οποία την ανακάλυψε όταν ήταν μικρή.
Η γειτονιά της ιστορίας της θύμισε πράγματα από τον κόσμο στον οποίο είχε μεγαλώσει και έτσι τα πραγματικά τέρατα της ταινίας απέκτησαν πολύ πιο ανθρώπινη μορφή.
Περισσότερα από 30 χρόνια μετά, αρκετές από τις ιδέες της παραμένουν εύκολα αναγνωρίσιμες.
Don't Look Now (1973) – Η επιλογή του Έντγκαρ Ράιτ
Το Don't Look Now δεν προσπαθεί να σε τρομάξει κάθε πέντε λεπτά. Σε κάνει πρώτα να αισθανθείς ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά.
Η ταινία του Νίκολας Ρεγκ ακολουθεί ένα ζευγάρι, τους Ντόναλντ Σάδερλαντ και Τζούλι Κρίστι, που ταξιδεύει στη Βενετία μετά τον θάνατο της κόρης του.
Η πόλη γίνεται σταδιακά ένα σκοτεινό και παράξενο μέρος, όπου μικρές εικόνες, χρώματα και ήχοι μοιάζουν να προειδοποιούν για κάτι που έρχεται.
Αυτό είναι που συναρπάζει τον Έντγκαρ Ράιτ. Το μοντάζ του Γκρέιαμ Κλίφορντ συνδέει διαφορετικές στιγμές με τρόπο που κάνει τον θεατή να αισθάνεται πράγματα πριν προλάβει να τα εξηγήσει.
Στο κέντρο της ταινίας βρίσκεται και μια πολύ απλή αλλά τρομακτική ιδέα: τι γίνεται αν όλα τα σημάδια για όσα πρόκειται να συμβούν είναι μπροστά μας, αλλά δεν ξέρουμε πώς να τα διαβάσουμε;
The Innocents (1961) – Η επιλογή του Ρομπ Σάβατζ
Κάποιες παλιές ταινίες χρειάζονται λίγη υπομονή επειδή ανήκουν ξεκάθαρα σε μια άλλη εποχή. Το The Innocents δεν είναι μία από αυτές.
Για τον Ρομπ Σάβατζ, η ταινία του Τζακ Κλέιτον παραμένει τόσο αποτελεσματική σήμερα όσο ήταν το 1961.
Η ασπρόμαυρη φωτογραφία του Φρέντι Φράνσις, το σενάριο του Τρούμαν Καπότε και ο τρόπος με τον οποίο η ιστορία αφήνει πολλά πράγματα ανοιχτά δημιουργούν έναν φόβο που δεν βασίζεται σε εύκολες εκπλήξεις.
Το πιο δυνατό στοιχείο της είναι η αμφιβολία. Δεν είσαι πάντα βέβαιος για το τι συμβαίνει πραγματικά και αυτή η αβεβαιότητα δεν σε αφήνει να χαλαρώσεις.
Γι' αυτό και είναι από εκείνες τις ταινίες που μπορείς να ξαναδείς και να βρεις κάτι διαφορετικό κάθε φορά.
Stranger by the Lake (2013) – Η επιλογή του Ρεμί Γουίκς
Το Stranger by the Lake είναι η πιο διαφορετική ταινία της λίστας, αφού δεν ανήκει καθαρά στο κλασικό horror.
Ο Ρεμί Γουίκς, όμως, τη βλέπει ως μια ιστορία όπου ο φόβος και η επιθυμία βρίσκονται συνεχώς δίπλα δίπλα.
Ο βασικός χαρακτήρας γνωρίζει ότι κάτι μπορεί να είναι επικίνδυνο, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό για να τον κάνει να απομακρυνθεί.
Και εκεί βρίσκεται η πραγματική ένταση της ταινίας.
Δεν υπάρχει μόνο ο φόβος για κάποιον εξωτερικό κίνδυνο. Υπάρχει και ο φόβος ότι μερικές φορές γνωρίζουμε ποια είναι η λάθος επιλογή και παρ' όλα αυτά συνεχίζουμε προς αυτήν.
Τελικά, τι κάνει μια ταινία πραγματικά τρομακτική;
Οι έξι επιλογές δεν μοιάζουν ιδιαίτερα μεταξύ τους. Το Alien έχει ένα τέρας στο διάστημα, το Jurassic Park δεινόσαυρους, το Don't Look Now πένθος και μεταφυσικό μυστήριο, ενώ το The People Under the Stairs χρησιμοποιεί τον τρόμο για να μιλήσει για πραγματικά κοινωνικά προβλήματα.
Αυτό είναι και το ενδιαφέρον με το είδος.
Το horror δεν χρειάζεται να ακολουθεί πάντα την ίδια συνταγή. Ο φόβος μπορεί να έρθει από ένα πλάσμα που κρύβεται στο σκοτάδι, από έναν άνθρωπο που ξέρεις ότι δεν πρέπει να εμπιστευτείς ή απλώς από την αίσθηση ότι κάτι γύρω σου είναι λάθος.
Και οι καλύτερες ταινίες τρόμου είναι συνήθως εκείνες που συνεχίζουν να σου δημιουργούν αυτή την αίσθηση πολύ μετά τους τίτλους τέλους.
