Ο ΛΕΞ επέστρεψε με τον πέμπτο προσωπικό του δίσκο, αφήνοντας για λίγο στην άκρη τη γνώριμη ηχητική συνταγή που τον καθιέρωσε. Ο "MPASTARD0S" έχει περισσότερη μελωδία, διαφορετικό delivery και έναν καλλιτέχνη που δείχνει πρόθυμος να δοκιμάσει πράγματα έξω από τα συνηθισμένα του. Το αποτέλεσμα, όμως, δεν είναι απαραίτητα καλύτερο. Και κάπου εδώ αρχίζει μια συζήτηση που η ελληνική rap σκηνή έχει ανάγκη να κάνει.
Υπάρχει μια παράξενη αντίφαση στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τους αγαπημένους μας ράπερ. Τους αποθεώνουμε επειδή δεν ακολουθούν τις τάσεις, επειδή έχουν δικό τους ήχο και επειδή δεν προσπαθούν να ικανοποιήσουν κανέναν πέρα από τον εαυτό τους. Μέχρι τη στιγμή που αποφασίζουν να αλλάξουν. Τότε, ξαφνικά, η καλλιτεχνική εξέλιξη μπορεί να εκληφθεί ως προδοσία και κάθε απόκλιση από τον γνώριμο ήχο τους γίνεται αφορμή για αμφισβήτηση. Στην περίπτωση του ΛΕΞ, αυτή η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον, επειδή μιλάμε για έναν καλλιτέχνη που έχει χτίσει μία από τις πιο αναγνωρίσιμες ταυτότητες στην ιστορία του ελληνικού hip-hop.
Την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026, σχεδόν δύο χρόνια μετά το "Γ.Τ.Κ.", ο Θεσσαλονικιός ράπερ κυκλοφόρησε τον πέμπτο προσωπικό του δίσκο, με τίτλο "MPASTARD0S". Δέκα κομμάτια, κανένα φωνητικό featuring και τον Dof Twogee στην παραγωγή, με μια προσέγγιση αρκετά διαφορετική από εκείνη που έχουμε συνδέσει με τη δισκογραφία του. Το άλμπουμ ξεκινά με το "Genesis" και ολοκληρώνεται με το "Skia", ενώ ήδη από τις πρώτες ώρες της κυκλοφορίας του έχει προκαλέσει αντικρουόμενες αντιδράσεις. Κάποιοι βλέπουν έναν καλλιτέχνη που εξελίσσεται, άλλοι θεωρούν ότι απομακρύνεται από όσα τον έκαναν ξεχωριστό. Προσωπικά, βρίσκομαι κάπου στη μέση. Αναγνωρίζω την ανάγκη του να δοκιμάσει έναν διαφορετικό ήχο, αλλά ο "MPASTARD0S" δεν με κερδίζει όσο οι προηγούμενες δουλειές του.
Ο ΛΕΞ αλλάζει τον ήχο του, όχι απαραίτητα προς το καλύτερο
Το πρώτο πράγμα που ξεχωρίζει στον "MPASTARD0S" είναι η αλλαγή στην παραγωγή. Ο Dof Twogee δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις μελωδικές γραμμές, δημιουργώντας περισσότερο χώρο για διαφορετικές φωνητικές προσεγγίσεις. Ο ΛΕΞ δοκιμάζει να κινηθεί πέρα από το γνώριμο, σχεδόν αφηγηματικό του flow, με στιγμές στις οποίες η φωνή αποκτά πιο τραγουδιστό χαρακτήρα. Η επιλογή αυτή δεν αποτελεί κάποια επανάσταση για τη σύγχρονη rap. Το melodic rap, οι εναλλαγές ανάμεσα σε ραπάρισμα και τραγούδι και η χρήση της φωνής ως μελωδικού οργάνου αποτελούν εδώ και χρόνια βασικά στοιχεία του είδους. Έχει, όμως, ενδιαφέρον να τα ακούς από έναν MC που έχτισε την καριέρα του με εντελώς διαφορετικές προτεραιότητες.
Γιατί η δύναμη του ΛΕΞ δεν βρισκόταν ποτέ αποκλειστικά στις βαριές μπάρες ή στα σκοτεινά beats. Βρισκόταν στον τρόπο με τον οποίο μπορούσε να μετατρέψει μια φαινομενικά ασήμαντη καθημερινή εικόνα σε ολόκληρη ιστορία. Δεν χρειαζόταν περίπλοκες πολυσύλλαβες ομοιοκαταληξίες ή συνεχείς αλλαγές flow για να κρατήσει το ενδιαφέρον. Είχε την ικανότητα να βάζει τις λέξεις ακριβώς εκεί που έπρεπε, να αφήνει χώρο στην παραγωγή και να χρησιμοποιεί τη χαρακτηριστική χροιά του σαν ένα ακόμη στοιχείο της αφήγησης. Αυτή η οικονομία στον στίχο και στο delivery είναι πολύ δυσκολότερη απ' όσο ακούγεται. Ειδικά σε μια σκηνή όπου αρκετοί ράπερ εξακολουθούν να μπερδεύουν την τεχνική επίδειξη με το ουσιαστικό γράψιμο.
Στον νέο δίσκο, η αλλαγή στην ηχητική προσέγγιση διαφοροποιεί και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η φωνή του. Όταν ένας MC που έχει μάθει να στηρίζεται στο βάρος της απαγγελίας του επιχειρεί να κινηθεί σε περισσότερο μελωδικά μονοπάτια, αλλάζει αναπόφευκτα και η σχέση του με το beat. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο αν μπορεί να τραγουδήσει ή να προσαρμόσει το flow του. Είναι αν αυτές οι επιλογές προσφέρουν κάτι περισσότερο στο τραγούδι. Και εδώ θεωρώ ότι ο "MPASTARD0S" παρουσιάζει τις μεγαλύτερες αδυναμίες του.
Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη σκληρών bars, αλλά η έλλειψη λόγων να πατήσεις replay
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Δεν θεωρώ ότι ο ΛΕΞ πρέπει να επιστρέψει υποχρεωτικά στο ύφος των "Ταπεινοί και Πεινασμένοι" ή του "2ΧΧΧ". Ούτε περιμένω από κάθε καινούργιο του κομμάτι να έχει την ίδια σκοτεινή ατμόσφαιρα, τις ίδιες θεματικές και τον ίδιο τρόπο ραπαρίσματος. Το ζήτημα είναι διαφορετικό. Στον "MPASTARD0S", τουλάχιστον με βάση την πρώτη μου εντύπωση, λείπουν εκείνες οι στιγμές που σε κάνουν να επιστρέψεις αμέσως σε ένα τραγούδι. Το hook που θα σου κολλήσει, η μπάρα που θα θυμάσαι την επόμενη ημέρα, η αλλαγή στην παραγωγή που θα σου δώσει λόγο να πατήσεις ξανά το play.
Και αυτό έχει σημασία, επειδή ο ΛΕΞ έχει δημιουργήσει δίσκους που δεν στηρίζονταν αποκλειστικά σε μεμονωμένα singles. Το "Μετρό", για παράδειγμα, λειτουργούσε ως μια ολοκληρωμένη ακρόαση, με συγκεκριμένη ατμόσφαιρα και μια αίσθηση συνέχειας ανάμεσα στα τραγούδια. Το "Γ.Τ.Κ." είχε επίσης στιγμές που ξεχώριζαν αμέσως, είτε μιλάμε για την ενέργεια των "3000 Στροφών" είτε για τη διαφορετική συναισθηματική προσέγγιση της "Μωβ Βροχής". Δεν ήταν όλα τα κομμάτια φτιαγμένα για να γίνουν hits, αλλά υπήρχαν αρκετά σημεία που δικαιολογούσαν τις επαναλαμβανόμενες ακροάσεις.
Στον "MPASTARD0S" η συνολική ηχητική αλλαγή είναι πιο εμφανής από την παρουσία τραγουδιών που μπορούν να σταθούν δίπλα στις σημαντικότερες στιγμές της δισκογραφίας του. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο δίσκος δεν θα μεγαλώσει με περισσότερες ακροάσεις. Άλλωστε, πολλά hip-hop άλμπουμ χρειάζονται χρόνο για να αποκαλύψουν τις λεπτομέρειές τους. Σημαίνει, όμως, ότι η πρώτη εντύπωση δεν είναι τόσο δυνατή όσο θα περίμενα. Και δεν πρόκειται να χαρακτηρίσω έναν δίσκο εξαιρετικό μόνο και μόνο επειδή ο δημιουργός του είναι ο ΛΕΞ.
Δεν γίνεται να ζητάμε από τον ΛΕΞ να ζει για πάντα στο 2014
Εδώ, ωστόσο, βρίσκεται μια συζήτηση που ξεπερνά τη μουσική ποιότητα του νέου άλμπουμ. Το 2014, όταν κυκλοφόρησε το "Ταπεινοί και Πεινασμένοι", ο ΛΕΞ βρισκόταν σε μια εντελώς διαφορετική φάση της ζωής του. Το ελληνικό hip-hop είχε άλλη θέση στη μουσική βιομηχανία, οι δυνατότητες ενός ανεξάρτητου ράπερ ήταν διαφορετικές και η ίδια η κοινωνική πραγματικότητα αποτελούσε βασικό μέρος του υλικού που τροφοδοτούσε τη μουσική του. Δώδεκα χρόνια αργότερα, ο ΛΕΞ δεν είναι πια ο καλλιτέχνης που προσπαθεί να βρει τη θέση του στη σκηνή. Είναι ένας άνθρωπος που κατάφερε να φτάσει σε επίπεδα δημοφιλίας τα οποία ελάχιστοι μπορούσαν να φανταστούν για την ελληνική rap όταν ξεκινούσε.
Αυτό δημιουργεί μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. Ένας MC που συνέδεσε τη μουσική του με την εργατική καθημερινότητα, την οικονομική ανασφάλεια, την αστική μοναξιά και τους ανθρώπους που συνήθως δεν έχουν φωνή, βρίσκεται πλέον σε διαφορετική θέση από εκείνη που περιέγραφε στους πρώτους του δίσκους. Δεν σημαίνει ότι έχει χάσει την επαφή του με αυτές τις εμπειρίες ή ότι δεν μπορεί να συνεχίσει να γράφει γι' αυτές. Σημαίνει απλώς ότι η ζωή του έχει αλλάξει. Και αν το hip-hop έχει μια βασική αρχή, αυτή είναι ότι ο καλλιτέχνης πρέπει να μπορεί να μιλά με ειλικρίνεια για τη δική του πραγματικότητα.
Η αυθεντικότητα δεν μετριέται με το πόσο σκοτεινό είναι το beat ή με το πόσες αναφορές στην οικονομική δυσκολία περιλαμβάνει ένα verse. Αν ένας καλλιτέχνης συνεχίζει να αναπαράγει την ίδια εικόνα του εαυτού του, ενώ η ζωή του έχει αλλάξει, κάποια στιγμή κινδυνεύει να μετατρέψει την αυθεντικότητά του σε ρόλο. Και ίσως αυτό να είναι το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται ο ΛΕΞ. Δεν μπορούμε να απαιτούμε από έναν άνθρωπο να παραμένει δυστυχισμένος, μόνο και μόνο για να συνεχίσει να γράφει τη μουσική που αγαπήσαμε όταν τον πρωτογνωρίσαμε.
Η εξέλιξη δεν είναι το ίδιο με την καινοτομία
Υπάρχει βέβαια και η αντίστροφη πλευρά. Το γεγονός ότι ένας ράπερ αλλάζει ήχο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάνει κάτι πρωτοποριακό. Η σύγχρονη hip-hop σκηνή έχει εδώ και χρόνια ενσωματώσει περισσότερη μελωδία, διαφορετικές φωνητικές τεχνικές και επιρροές που ξεπερνούν τα παραδοσιακά όρια του rap. Από το αμερικανικό melodic trap μέχρι την ευρωπαϊκή σκηνή, η γραμμή ανάμεσα στον MC και στον τραγουδιστή έχει γίνει αρκετά πιο ευέλικτη. Επομένως, το ότι ο ΛΕΞ κινείται προς αυτή την κατεύθυνση δεν αποτελεί από μόνο του καλλιτεχνική καινοτομία.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο πώς μπορεί να ενσωματώσει αυτά τα στοιχεία στον δικό του κόσμο. Και ο κόσμος του ΛΕΞ εξακολουθεί να έχει συγκεκριμένες αναφορές. Η Θεσσαλονίκη παραμένει παρούσα, οι εικόνες της πόλης συνεχίζουν να έχουν σημασία και οι μικρές ιστορίες της καθημερινότητας δεν εξαφανίζονται επειδή οι παραγωγές έχουν διαφορετικό χαρακτήρα. Ακόμη και η καμπάνια πριν από την κυκλοφορία του "MPASTARD0S", με το επιτραπέζιο παιχνίδι, τις αναφορές στα 90s και τα τοπόσημα της Θεσσαλονίκης, έδειξε ότι ο ΛΕΞ δεν επιχειρεί να αποκοπεί από την αισθητική και το περιβάλλον που τον διαμόρφωσαν.
Αυτό, όμως, δεν αρκεί για να κάνει έναν δίσκο καλό. Το hip-hop έχει περάσει προ πολλού από τη συζήτηση για το αν ένας καλλιτέχνης πρέπει να παραμένει πιστός σε έναν συγκεκριμένο ήχο. Το πραγματικό κριτήριο είναι αν μπορεί να αξιοποιήσει διαφορετικά μουσικά εργαλεία για να δημιουργήσει κάτι ουσιαστικό. Μπορείς να αλλάξεις παραγωγό, tempo, flow και αισθητική χωρίς να χάσεις την ταυτότητά σου. Μπορείς, όμως, και να κάνεις όλα τα παραπάνω χωρίς το τελικό αποτέλεσμα να είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Ο πειραματισμός είναι μια δημιουργική επιλογή, όχι εγγύηση ποιότητας.
Ο "MPASTARD0S" μπορεί να είναι σημαντικότερος για όσα ακολουθήσουν
Παρότι θεωρώ τον "MPASTARD0S" πιο αδύναμο από τις προηγούμενες προσωπικές δουλειές του ΛΕΞ, δεν πιστεύω ότι η κατεύθυνση που επέλεξε είναι λανθασμένη. Αντιθέτως, το γεγονός ότι ένας καλλιτέχνης με τόσο ισχυρή ταυτότητα αποφασίζει να δοκιμάσει διαφορετικά πράγματα έχει από μόνο του ενδιαφέρον. Θα ήταν πολύ πιο εύκολο να κυκλοφορήσει έναν ακόμη δίσκο με γνώριμες παραγωγές, παρόμοιες αφηγήσεις και τις ίδιες μουσικές συνταγές που του έχουν ήδη εξασφαλίσει την αποδοχή του κοινού. Πιθανότατα αρκετοί θα τον αποθέωναν πριν ολοκληρωθεί η πρώτη ακρόαση.
Ο ΛΕΞ, όμως, βρίσκεται σε ένα σημείο της καριέρας του όπου δεν χρειάζεται να αποδείξει ξανά ότι ξέρει να γράφει rap. Η διαδρομή από τους "Ταπεινούς και Πεινασμένους" μέχρι το "Γ.Τ.Κ." έχει ήδη απαντήσει σε αυτό το ερώτημα. Αυτό που έχει σημασία τώρα είναι αν μπορεί να βρει έναν καινούργιο τρόπο να αξιοποιήσει τις στιχουργικές και αφηγηματικές του ικανότητες, χωρίς να στηρίζεται αποκλειστικά στα στοιχεία που τον καθιέρωσαν.
Ίσως ο "MPASTARD0S" να λειτουργήσει τελικά περισσότερο ως μεταβατικός δίσκος παρά ως μία από τις κορυφαίες στιγμές της δισκογραφίας του. Ίσως οι επόμενες κυκλοφορίες του δείξουν ότι ο νέος ήχος αποτελεί την αρχή μιας πιο ενδιαφέρουσας δημιουργικής περιόδου. Και ίσως, με τον χρόνο, ορισμένα τραγούδια αποκτήσουν διαφορετική αξία από εκείνη που τους δίνουμε σήμερα. Για την ώρα, πάντως, δεν βρίσκω αρκετούς λόγους να τον τοποθετήσω δίπλα στους καλύτερους δίσκους του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ΛΕΞ έχασε την επαφή του με το hip-hop, ούτε ότι πρόδωσε το κοινό του. Σημαίνει ότι κυκλοφόρησε έναν δίσκο με ενδιαφέρουσες προθέσεις, αλλά με αποτέλεσμα που, τουλάχιστον για μένα, δεν ανταποκρίνεται στις δυνατότητές του. Και αν υπάρχει κάτι που οφείλουμε σε έναν καλλιτέχνη που έχει προσφέρει τόσα πολλά στην ελληνική rap, είναι να αντιμετωπίζουμε τη δουλειά του με την ίδια σοβαρότητα, είτε μας αρέσει είτε όχι.
Ο ΛΕΞ δεν χρειάζεται να επιστρέψει στο 2014 για να αποδείξει ότι παραμένει αυθεντικός. Χρειάζεται, όμως, ο επόμενος δίσκος του να μας δώσει περισσότερους λόγους να πατήσουμε ξανά το play. Γιατί άλλο να σέβεσαι την εξέλιξη ενός MC και άλλο να υποχρεώνεις τον εαυτό σου να αγαπήσει κάθε του κυκλοφορία.
