Η φετινή παρουσία του πρωθυπουργού του Καναδά, Mark Carney, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός δεν έμοιαζε με τις συνηθισμένες ομιλίες που περνούν απαρατήρητες.
Χωρίς διπλωματικές ωραιοποιήσεις ή πιασάρικα σλόγκαν, ο πρωθυπουργός του Καναδά μίλησε ανοιχτά για το πού βρίσκεται σήμερα ο κόσμος και τι σημαίνει αυτό για χώρες που δεν ανήκουν στις υπερδυνάμεις. Αυτή η ευθύτητα είναι και ο βασικός λόγος που η ομιλία του έγινε viral.
Ο Carney ξεκίνησε από μια απλή παραδοχή: το διεθνές περιβάλλον έχει αλλάξει οριστικά. Οι εποχές της "ασφαλούς" παγκοσμιοποίησης και της προβλέψιμης διπλωματίας έχουν περάσει. Η ισχύς –στρατιωτική, οικονομική, πολιτική– επιστρέφει στο προσκήνιο και κανένα κράτος δεν μπορεί να κάνει πως δεν το βλέπει. Όσοι περιμένουν να "επιστρέψει η λογική", απλώς χάνουν χρόνο.
Ο ρόλος των "μεσαίων δυνάμεων"
Το ενδιαφέρον, όμως, δεν ήταν μόνο στη διάγνωση. Ο πρωθυπουργός του Καναδά έδωσε και μια διέξοδο, ειδικά για χώρες που δεν έχουν το βάρος των μεγάλων παικτών. Υποστήριξε ότι κράτη όπως ο Καναδάς μπορούν να επιβιώσουν –και να έχουν λόγο– αν συνεργαστούν σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος. Όχι μέσα από άκαμπτες συμμαχίες, αλλά μέσω ευέλικτων δικτύων συνεργασίας.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η φράση που ξεχώρισε και αναπαράχθηκε παντού: "Αν δεν είμαστε στο τραπέζι, είμαστε στο μενού". Ένα σχόλιο ωμό, αλλά ξεκάθαρο, για το πώς λειτουργεί σήμερα η διεθνής πολιτική.
Δείτε την ομιλία (μπορείτε να ενεργοποιήσετε ελληνικούς υπότιτλους):
Έμμεση σύγκρουση με τις ΗΠΑ
Χωρίς να κατονομάσει τον Donald Trump ή τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Carney άφησε ελάχιστα περιθώρια παρερμηνείας. Η αναφορά του στην ανάγκη σεβασμού της κυριαρχίας της Γροιλανδίας –ως εδάφους της Δανίας– λειτούργησε ως σαφές μήνυμα για τη στάση της Ουάσινγκτον τα τελευταία χρόνια. Ήταν μια έμμεση αλλά καθαρή κριτική στην αμερικανική εξωτερική πολιτική της δεύτερης θητείας Trump.
Η απάντηση δεν άργησε. Την επόμενη ημέρα, από το ίδιο βήμα, ο Trump αντέδρασε στο γνώριμο ύφος του, δηλώνοντας: "Ο Καναδάς ζει χάρη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Να το θυμάσαι αυτό, Mark, την επόμενη φορά που θα κάνεις δηλώσεις". Για πολλούς, αυτή η αντίδραση επιβεβαίωσε ακριβώς όσα είχε περιγράψει ο Carney.
Κριτική στο παλιό σύστημα
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε και η αναφορά του στο παλιό διεθνές σύστημα. Ο πρωθυπουργός του Καναδά παραδέχθηκε ότι η λεγόμενη "φιλελεύθερη τάξη πραγμάτων" δεν ήταν ποτέ τόσο δίκαιη όσο παρουσιαζόταν. Οι κανόνες εφαρμόζονταν επιλεκτικά και χώρες σαν τον Καναδά επωφελήθηκαν από αυτή την ανισορροπία.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.