Πλέον ξέρουμε τι δίνει κίνητρο στους ανθρώπους-δεν είναι αυτό που νομίζoυμε

Μερικές φορές αντιμετωπίζουμε την έννοια του κινήτρου, εντελώς ανάποδα: Υποθέτουμε ότι πρέπει να υπάρχει ένα αποτέλεσμα ή μια ανταμοιβή για να κινητοποιήσουμε τον εαυτό μας ή τους άλλους να δράσουν. Και εκεί εντοπίζει η επιστήμη το λάθος που κάνουμε.

Ένα από τα βασικά "πειράματα" που αποδεικνύουν το φυσικό κίνητρο των ανθρώπων να λύνουν προβλήματα διεξήχθη από τον Harry F. Harlow το 1949. Τι έκανε; Έβαλε 8 πιθήκους να λύσουν ένα πρόβλημα που περιελάμβανε μεταξύ άλλων το τράβηγμα μιας κάθετης καρφίτσας και εκείνοι χωρίς να τους έχουν υποσχεθεί τροφή ως επιβράβευση ή συγκεκριμένες οδηγίες, όχι μόνο ασχολήθηκαν, αλλά απέδωσαν κιόλας εξαιρετικά καλά, ολοκληρώνοντας την πρόκληση μέσα σε δύο εβδομάδες. Τα 2/3 μάλιστα το έκαναν σε λιγότερο από 60 δευτερόλεπτα.

Σε δεύτερο χρόνο και σε νέο πείραμα, τους πρόσφερε σταφίδες ως ανταμοιβή. Παραδόξως, οι σταφίδες δεν ενίσχυσαν την απόδοσή τους. Αντίθετα, έκαναν περισσότερα λάθη και δεδομένου ότι αντιμετώπισαν δυσκολίες στην επίλυσή του, συμπέραναν ότι η τροφή λειτούργησε ως αντιπερισπασμός.

Κατανοώντας το κίνητρο

Τα ευρήματα αυτά ήταν καθοριστικά για την αλλαγή της κατανόησης των κινήτρων. Προηγουμένως, εξηγούνταν βάσει των βιολογικών αναγκών (όπως η πείνα ή η δίψα) και εξωτερικών ανταμοιβών ή τιμωριών. Το πείραμα του Harlow, ωστόσο, έδειξε ότι ούτε οι βιολογικές ανάγκες ούτε οι εξωτερικές ανταμοιβές αποτελούσαν πρωταρχικούς μοχλούς της συμπεριφοράς των πιθήκων. Αυτό τον οδήγησε να προτείνει μια νέα θεωρία της ανθρώπινης συμπεριφοράς με επίκεντρο την εσωτερική ανταμοιβή.

Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, τα κίνητρα για την επίλυση προβλημάτων προέρχονται οργανικά από ένα έμφυτο ενδιαφέρον για το ίδιο το έργο, ανεξαρτήτως βιολογικών αναγκών ή εξωτερικών ερεθισμάτων. Παρακολουθώντας οποιοδήποτε νήπιο να παίζει και να μαθαίνει, μπορεί κανείς να καταλάβει πολλά. Όλοι έχουμε ένα φυσικό κίνητρο που τροφοδοτείται από τη δραστηριότητα που μας ενδιαφέρει. Η κατανόηση αυτού του γεγονότος αναδιαμορφώνει την πρόκληση. Εν ολίγοις, το ζήτημα δεν είναι να αποκτήσουμε κίνητρα, αλλά να αποφύγουμε να αποθαρρυνθούμε.

Η θεωρία της αυτοδιάθεσης

Οι ψυχολόγοι Edward L. Deci και Richard M. Ryan έχουν ερευνήσει εκτενώς αυτό το θέμα. Η θεωρία τους περί αυτοδιάθεσης τονίζει τη σημασία των εσωτερικών κινήτρων και τον ρόλο τους στην προώθηση της αυτονομίας. Φαίνεται ότι τόσο τα εσωτερικά όσο και τα εξωτερικά κίνητρα είναι σημαντικά- ωστόσο, τα πρώτα οδηγούν συχνά σε βαθύτερη, πιο διαρκή προσπάθεια και αποτελεσματικότητα.

Ως μέντορες, προπονητές και γονείς, το μάθημα εδώ είναι ότι υπάρχει ένα φυσικό κίνητρο μεταξύ εκείνων που καθοδηγούμε. Η δουλειά μας, ίσως, γίνεται περισσότερο θέμα ενδυνάμωσης, δημιουργίας χώρου και αποφυγής της αποθάρρυνσης. Στο συναρπαστικό βιβλίο Drive του Daniel Pink, η θεωρία της παρακίνησης εστιάζει ιδιαίτερα στον χρόνο, το έργο και την ομάδα και αποτελεί μια επαναστατική προσέγγιση για την κατανόηση του τι μας δίνει ώθηση στον εργασιακό χώρο.

Ο Pink υποστηρίζει ότι όταν τα άτομα έχουν τον έλεγχο του χρόνου τους, μπορούν να εργάζονται όταν αισθάνονται πιο παραγωγικοί και δημιουργικοί. Τέλος, το να έχουν λόγο στην επιλογή της ομάδας τους δίνει στα άτομα τη δυνατότητα να συνεργάζονται με εκείνους που τους εμπνέουν και συμπληρώνουν τις ικανότητές τους. Συνεπώς, οι προαναφερθέντες παράγοντες δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου το κίνητρο μπορεί να αναπτυχθεί και να ευδοκιμήσει, οδηγώντας σε υψηλότερη ικανοποίηση και παραγωγικότητα.

Ανακαλύπτοντας εκ νέου τι μας κινητοποιεί

Υπάρχει ένα σημαντικό μάθημα για όλους μας εδώ, όσον αφορά το πώς μπορούμε να επανεφεύρουμε ό,τι μας κινητοποιεί αναφορικά με τα πράγματα που αγαπάμε να κάνουμε, αναγνωρίζοντας και δημιουργώντας τον απαραίτητο χώρο.

Οι εξωγενείς ανταμοιβές στη ζωή (όπως ένα αναμενόμενο χρηματικό μπόνους για την εργασία που ολοκληρώθηκε) τείνουν να είναι βραχύβιες, αλλά είναι χρήσιμα εργαλεία για να μας δώσουν ώθηση στη δράση. Προφανώς, σύμφωνα με τα παραπάνω, μπορούν να παρεμποδίσουν την εσωτερική παρακίνηση αν χρησιμοποιηθούν λανθασμένα (για παράδειγμα, αν αποσύρονται ή μειώνονται αυθαίρετα).

Για ισχυρή ώθηση μακροπρόθεσμα, τα εγγενή κίνητρα είναι πολύ πιο ισχυρά (όπως η εστίαση στην απόλαυση της εκάστοτε εργασίας, σε συνδυασμό ίσως με έναν απροσδόκητο έπαινο ή αναγνώριση της καλής δουλειάς). Αξιοποιούν την έμφυτη τάση μας να αναζητούμε το καινούργιο και την πρόκληση με έναν οργανικό, φυσικό τρόπο. 

Στον κόσμο του αθλητισμού και των επιχειρήσεων, τα μακροχρόνια κίνητρα προέρχονται συνήθως από ένα μέρος με βαθύ προσωπικό νόημα - ένα μέρος όπου η επιδίωξη του στόχου γίνεται συνυφασμένη με την αυτοεκτίμηση, την ταυτότητα ή την αναζήτηση θεμελιωδών αναγκών όπως η ικανοποίηση. Ακολουθώντας αυτό το μονοπάτι, μπορούμε πραγματικά να κάνουμε τη διαφορά.

Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για πολιτικές εξελίξεις, συνεντεύξεις διασήμων, συμβουλές για αντρική μόδα και συνταγές για φαγητό και πότο στο esquire.com.gr