Στις 20 Ιουλίου του 1885, ο Ulysses S. Grant έγραψε την τελευταία πρόταση ενός βιβλίου που είχε μετατραπεί σε αγώνα επιβίωσης. Τρεις ημέρες αργότερα πέθανε. Δεν προσπαθούσε να διορθώσει την εικόνα του στην Ιστορία ούτε να αφήσει μια πολιτική παρακαταθήκη. Εκείνο που τον απασχολούσε ήταν κάτι πολύ πιο ανθρώπινο: να εξασφαλίσει ότι η σύζυγός του δεν θα έμενε χωρίς χρήματα όταν εκείνος θα έφευγε από τη ζωή.
Ο άνθρωπος που είχε οδηγήσει τα στρατεύματα της Ένωσης στη νίκη στον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο και είχε φτάσει μέχρι τον Λευκό Οίκο βρισκόταν πλέον αντιμέτωπος με έναν αντίπαλο που δεν μπορούσε να νικήσει. Ο καρκίνος του λαιμού προχωρούσε με γοργούς ρυθμούς, οι δυνάμεις του τον εγκατέλειπαν καθημερινά, όμως εκείνος συνέχιζε να γράφει. Ήξερε ότι κάθε σελίδα ίσως ήταν και μία ημέρα που είχε κερδίσει απέναντι στον χρόνο.
Ήταν η τελευταία και ίσως η πιο γενναία μάχη της ζωής του.
Από εθνικός ήρωας στην απόλυτη καταστροφή
Ο Grant είχε ήδη εξασφαλίσει μια θέση ανάμεσα στις σημαντικότερες προσωπικότητες της αμερικανικής ιστορίας. Ως αρχιστράτηγος του στρατού της Ένωσης συνέβαλε καθοριστικά στη νίκη απέναντι στις Συνομόσπονδες Πολιτείες, οδηγώντας ουσιαστικά στο τέλος του αιματηρού Εμφυλίου Πολέμου το 1865.
Η δημοτικότητά του ήταν τόσο μεγάλη ώστε λίγα χρόνια αργότερα εξελέγη ο 18ος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, υπηρετώντας δύο συνεχόμενες θητείες. Η περίοδος της προεδρίας του δεν ήταν ανέφελη. Παρότι προσπάθησε να προστατεύσει τα δικαιώματα των πρώην σκλάβων και να σταθεροποιήσει τη χώρα μετά τον πόλεμο, η κυβέρνησή του στιγματίστηκε από σκάνδαλα συνεργατών του, γεγονός που επηρέασε τη δημόσια εικόνα του. Ωστόσο, τίποτα δεν τον προετοίμαζε για αυτό που θα ακολουθούσε μετά την αποχώρησή του από την πολιτική.
Το 1884 επένδυσε σχεδόν ολόκληρη την περιουσία του σε μια χρηματιστηριακή εταιρεία που αποδείχθηκε γιγαντιαία απάτη. Μέσα σε λίγες ημέρες έχασε σχεδόν τα πάντα. Ένας από τους πιο διάσημους ανθρώπους της Αμερικής βρέθηκε ξαφνικά χωρίς οικονομική ασφάλεια, ενώ λίγο αργότερα ήρθε και το πιο σκληρό χτύπημα. Οι γιατροί διέγνωσαν καρκίνο στον λαιμό - πιθανότατα από τα πούρα που τόσο αγάπησε.
Η διάγνωση ήταν ξεκάθαρη. Ο χρόνος του ήταν περιορισμένος.
Ένας αγώνας δρόμου απέναντι στον θάνατο
Ο Grant θα μπορούσε να είχε επιλέξει να περάσει τους τελευταίους μήνες της ζωής του μακριά από κάθε υποχρέωση. Αντί γι' αυτό πήρε μια απόφαση που αποτύπωνε απόλυτα τον χαρακτήρα του. Θα αποδεχόταν την πρόταση του Mark Twain να γράψει για εκείνον τα απομνημονεύματά του.
Όχι για τη δόξα. Όχι για να απαντήσει στους επικριτές του. Αλλά γιατί γνώριζε ότι ένα επιτυχημένο βιβλίο θα εξασφάλιζε οικονομικά τη γυναίκα του, Julia, όταν εκείνος δεν θα βρισκόταν πλέον δίπλα της.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την απόφαση έπαιξε ο Mark Twain. Ο διάσημος συγγραφέας δεν είδε απλώς την αξία του έργου· φρόντισε να του εξασφαλίσει μια εξαιρετικά ευνοϊκή εκδοτική συμφωνία, πολύ καλύτερη από εκείνες που προσέφεραν οι εκδοτικοί οίκοι της εποχής. Ήταν μια κίνηση που έμελλε να αλλάξει τη ζωή της οικογένειας Grant.
Ο πρώην πρόεδρος μεταφέρθηκε στο Mount McGregor της Νέας Υόρκης, όπου περνούσε τις ημέρες του γράφοντας ασταμάτητα. Οι πόνοι ήταν αφόρητοι. Συχνά δυσκολευόταν ακόμη και να μιλήσει ή να καταπιεί. Παρ' όλα αυτά, κάθε πρωί καθόταν μπροστά στα χειρόγραφά του με την ίδια πειθαρχία που κάποτε τον είχε κάνει έναν από τους σπουδαιότερους στρατηγούς της χώρας.
Δεν πολεμούσε πλέον για την Ένωση. Πολεμούσε για λίγες ακόμη ημέρες ζωής. Στις 20 Ιουλίου 1885 ολοκλήρωσε το χειρόγραφο μαζί με τον Mark Twain και τρεις ημέρες αργότερα, στις 23 Ιουλίου, πέθανε σε ηλικία 63 ετών.
Το βιβλίο που έγινε θρύλος
Τα Personal Memoirs of U.S. Grant κυκλοφόρησαν λίγους μήνες μετά τον θάνατό του και γνώρισαν τεράστια εμπορική επιτυχία. Οι πωλήσεις ξεπέρασαν κάθε προσδοκία, αποφέροντας στην οικογένειά του εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια — ένα τεράστιο ποσό για τα δεδομένα της εποχής — και εξασφαλίζοντας οικονομική άνεση στη Julia Grant για το υπόλοιπο της ζωής της.
Το σημαντικότερο, όμως, ήταν ότι το βιβλίο αναγνωρίστηκε και ως λογοτεχνικό επίτευγμα. Η γραφή του Grant, λιτή, ειλικρινής και απαλλαγμένη από υπερβολές, εντυπωσίασε ακόμη και κορυφαίους συγγραφείς των επόμενων γενεών. Ο Ernest Hemingway χαρακτήρισε τα απομνημονεύματά του ως ένα από τα καλύτερα έργα που γράφτηκαν ποτέ στην αγγλική γλώσσα από Αμερικανό συγγραφέα.
Δεν είναι τυχαίο ότι, σχεδόν ενάμιση αιώνα αργότερα, η ιστορία του εξακολουθεί να συγκινεί. Γιατί στο τέλος δεν θυμόμαστε μόνο τον στρατηγό που κέρδισε έναν εμφύλιο πόλεμο ή τον πρόεδρο που κυβέρνησε μια χώρα σε δύσκολες εποχές.
Θυμόμαστε έναν άνθρωπο που, γνωρίζοντας ότι το τέλος πλησίαζε, αρνήθηκε να παραδοθεί. Που χρησιμοποίησε τις τελευταίες του δυνάμεις όχι για να παρατείνει τη ζωή του, αλλά για να προστατεύσει εκείνους που αγαπούσε. Και απέδειξε ότι ορισμένες από τις μεγαλύτερες νίκες δεν κερδίζονται στα πεδία των μαχών, αλλά στις πιο σιωπηλές στιγμές της ανθρώπινης ζωής.
