Παίρνεις την προαγωγή. Σου δίνουν περισσότερες ευθύνες. Κάποιος επαινεί τη δουλειά σου και ένας άνθρωπος που εκτιμάς σου λέει ότι είσαι πραγματικά καλός σε αυτό που κάνεις. Κανονικά, θα έπρεπε να αισθάνεσαι ικανοποίηση. Αντί γι' αυτό, κάπου στο πίσω μέρος του μυαλού σου εμφανίζεται μια διαφορετική σκέψη. "Αν ήξεραν".
Αν ήξεραν πόσες φορές δεν ήσουν σίγουρος για την απόφασή σου. Πόσες φορές αυτοσχεδίασες. Πόσα πράγματα δεν γνωρίζεις. Πόσο συχνά κοιτάζεις γύρω σου και πιστεύεις ότι όλοι οι υπόλοιποι έχουν καταλάβει τους κανόνες του παιχνιδιού καλύτερα από εσένα.
Αυτό το συναίσθημα περιγράφεται συνήθως ως impostor syndrome. Η επίμονη αίσθηση ότι οι επιτυχίες σου δεν αντανακλούν πραγματικά τις ικανότητές σου και ότι, αργά ή γρήγορα, κάποιος θα ανακαλύψει πως δεν είσαι τόσο καλός όσο πιστεύει.
Όταν η επιτυχία δεν σε κάνει να αισθάνεσαι επιτυχημένος
Το παράδοξο είναι ότι το impostor syndrome δεν εμφανίζεται απαραίτητα όταν αποτυγχάνεις. Συχνά εμφανίζεται ακριβώς όταν τα πράγματα πηγαίνουν καλά.
Μια νέα θέση εργασίας, μία προαγωγή, ένα απαιτητικό project ή οποιαδήποτε κατάσταση σε βγάζει από το γνώριμο περιβάλλον μπορεί να πυροδοτήσει αυτή την αμφιβολία. Ξαφνικά βρίσκεσαι ανάμεσα σε ανθρώπους με περισσότερη εμπειρία ή αναλαμβάνεις πράγματα που δεν έχεις ξανακάνει. Και τότε συμβαίνει κάτι ενδιαφέρον. Συγκρίνεις τη δική σου εσωτερική αβεβαιότητα με την εξωτερική εικόνα των άλλων.
Εσύ γνωρίζεις κάθε λάθος που έχεις κάνει, κάθε φορά που φοβήθηκες και κάθε στιγμή που δεν είχες ιδέα τι έπρεπε να κάνεις. Για τους άλλους βλέπεις μόνο το τελικό αποτέλεσμα. Την αυτοπεποίθηση στο meeting, τον τίτλο στο LinkedIn, τον μισθό, την επιτυχία.
Πρόκειται για μία σύγκριση που σχεδόν πάντα είσαι καταδικασμένος να χάσεις.
Στους άντρες μπορεί να φοράει διαφορετική μάσκα
Το impostor syndrome δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένας άντρας θα πει "δεν πιστεύω στον εαυτό μου". Μπορεί να εκφράζεται με πολύ διαφορετικούς τρόπους.
Να δουλεύει υπερβολικά επειδή πιστεύει ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύει την αξία του. Να δυσκολεύεται να ζητήσει βοήθεια επειδή θεωρεί ότι θα φανεί ανεπαρκής. Να αποδίδει κάθε επιτυχία στην τύχη και κάθε αποτυχία στη δική του ανικανότητα.
Μπορεί επίσης να εμφανιστεί ως τελειομανία. Αν κάθε δουλειά πρέπει να είναι άψογη πριν τη δείξεις, αν ένα μικρό λάθος μοιάζει με προσωπική αποτυχία ή αν πιστεύεις ότι πρέπει πάντα να γνωρίζεις την απάντηση, ίσως πίσω από την ανάγκη για τελειότητα βρίσκεται κάτι πολύ απλούστερο: ο φόβος μήπως αποκαλυφθεί ότι δεν είσαι αρκετός.
Και αυτό δεν περιορίζεται στην καριέρα. Μπορεί να αφορά το σώμα, τα χρήματα, τις σχέσεις, ακόμη και την πατρότητα. Υπάρχει μια βαθιά ριζωμένη προσδοκία ότι ο άντρας πρέπει να ξέρει τι κάνει, να έχει λύσεις και να διατηρεί τον έλεγχο. Το να παραδεχτεί "δεν ξέρω" μπορεί επομένως να μοιάζει πολύ δυσκολότερο απ' όσο πραγματικά είναι.
Διαβάστε Επίσης
Το μυστικό που κανείς δεν σου λέει
Όσο περισσότερη εμπειρία αποκτάς, τόσο περισσότερο αντιλαμβάνεσαι πόσα πράγματα υπάρχουν που δεν γνωρίζεις. Η πραγματική εξειδίκευση δεν δημιουργεί πάντα απόλυτη αυτοπεποίθηση. Μερικές φορές κάνει ακριβώς το αντίθετο.
Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο "δεν ξέρω τα πάντα" και στο "δεν αξίζω να βρίσκομαι εδώ".
Το πρώτο είναι πραγματικότητα. Το δεύτερο είναι μια ιστορία που λες στον εαυτό σου. Η λύση δεν βρίσκεται σε κάποιο μαγικό επίπεδο αυτοπεποίθησης όπου η αμφιβολία εξαφανίζεται για πάντα. Βρίσκεται περισσότερο στο να μάθεις να αξιολογείς τον εαυτό σου με πραγματικά δεδομένα. Τι έχεις καταφέρει, τι έμαθες, πού απέτυχες και πώς βελτιώθηκες.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που φαίνονται ότι έχουν τα πάντα υπό έλεγχο αυτοσχεδιάζουν πολύ περισσότερο απ' όσο φαντάζεσαι.
Δεν χρειάζεται να ξέρεις τα πάντα για να αξίζεις τη θέση σου. Χρειάζεται να ξέρεις αρκετά ώστε να βρίσκεσαι εκεί και να συνεχίζεις να μαθαίνεις όσα δεν ξέρεις ακόμη.
