Η τεχνητή νοημοσύνη στον κινηματογράφο μόλις πέρασε ένα ιδιαίτερα άβολο όριο. Το Be Brave, ένα ντοκιμαντέρ που παρουσιάστηκε στις 10 Σεπτεμβρίου στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, συνδυάζει συνεντεύξεις και αρχειακό υλικό με εικόνες που δημιουργήθηκαν μέσω AI, προκειμένου να ανακατασκευάσει επεισόδια από την παιδική ηλικία του πρωταγωνιστή του για τα οποία δεν υπήρξε ποτέ καμία καταγραφή.
Δεν μιλάμε για την αποκατάσταση μιας κατεστραμμένης φωτογραφίας ή για τον χρωματισμό μιας παλιάς εικόνας.
Η AI μπορεί πλέον να "ξαναγράψει" τις αναμνήσεις μας
Μιλάμε για την οπτική αναδημιουργία ενός γεγονότος που συνέβη, αλλά δεν καταγράφηκε ποτέ από κάποια κάμερα.
Όταν μια ανάμνηση χρειάζεται εικόνες
Για δεκαετίες, τα ντοκιμαντέρ βασίζονταν σε φωτογραφίες, βίντεο, επιστολές, μαρτυρίες και αρχεία για να ανασυνθέσουν το παρελθόν.
Όταν δεν υπήρχε εικόνα, αυτό το κενό έπρεπε απλώς να γίνει αποδεκτό.
Η generative AI αρχίζει να αλλάζει αυτή τη λογική.
Στο Be Brave, σε σκηνοθεσία του Φραντσέσκο Καροτσίνι, η τεχνολογία χρησιμοποιείται συνειδητά ως αφηγηματικό και ταυτόχρονα προκλητικό εργαλείο. Η ίδια η λογική της ταινίας αναγνωρίζει ότι η χρήση της AI δεν αποτελεί απλώς έναν τεχνολογικό εντυπωσιασμό, αλλά μια προσπάθεια να τεθούν ερωτήματα γύρω από τα όρια αυτών των νέων εργαλείων μέσα στην οπτικοακουστική γλώσσα.
Το αποτέλεσμα γεννά ένα δύσκολο ερώτημα.
Αν μια εικόνα αναπαριστά με ακρίβεια μια ανάμνηση που αφηγείται κάποιος, έχει σημασία το γεγονός ότι αυτή η σκηνή δεν συνέβη ποτέ μπροστά σε κάμερα;
Μια πειστική εικόνα δεν είναι απαραίτητα απόδειξη
Και κάπου εδώ ξεκινά το πραγματικό πρόβλημα.
Για πολύ καιρό συνδέαμε ενστικτωδώς μια φωτογραφία ή ένα βίντεο με την έννοια της απόδειξης. Γνωρίζαμε ότι μπορούσαν να υποστούν επεξεργασία, να αλλοιωθούν ή να παρουσιαστούν εκτός πλαισίου, όμως υπήρχε τουλάχιστον ένα πραγματικό, φυσικό σημείο εκκίνησης.
Με τις εικόνες που δημιουργούνται από τεχνητή νοημοσύνη, αυτή η σύνδεση μπορεί να εξαφανιστεί εντελώς.
Μια σκηνή μπορεί να μοιάζει παλιά, ατελής και αυθεντική, χωρίς να έχει υπάρξει ποτέ ως πραγματική εικόνα.
Στη μυθοπλασία, αυτό μπορεί να αποτελεί απλώς ένα ακόμη δημιουργικό εργαλείο.
Σε ένα ντοκιμαντέρ, όμως, όπου υπάρχει διαφορετική προσδοκία σχετικά με τη σχέση ανάμεσα στην εικόνα και την πραγματικότητα, το όριο γίνεται πολύ πιο ευαίσθητο.
Θα μπορούμε να θυμόμαστε πράγματα που δεν είδαμε ποτέ;
Ίσως η βαθύτερη αλλαγή να μην αφορά τελικά τον κινηματογράφο, αλλά εμάς τους ίδιους.
Οι οικογενειακές φωτογραφίες αποτελούν μέρος της μνήμης μας. Μερικές φορές πιστεύουμε ότι θυμόμαστε μια στιγμή από την παιδική μας ηλικία επειδή έχουμε δει την ίδια φωτογραφία τόσες πολλές φορές, ώστε στο τέλος η εικόνα συγχωνεύεται με την ίδια την ανάμνηση.
Τώρα φαντάσου το ίδιο φαινόμενο με φωτογραφίες ή βίντεο που δημιουργούνται δεκαετίες αργότερα με τη βοήθεια της AI.
Θα μπορούσαμε να βλέπουμε γενέθλια που δεν φωτογραφήθηκαν ποτέ, σπίτια που ανακατασκευάστηκαν ψηφιακά ή τεχνητές εκδοχές συγγενών μας σε νεότερη ηλικία.
Η τεχνολογία θα μπορούσε να μας βοηθήσει να οπτικοποιήσουμε το παρελθόν μας.
Θα μπορούσε, όμως, ταυτόχρονα να κάνει πολύ πιο δύσκολο το να ξεχωρίσουμε αν πραγματικά θυμόμαστε κάτι ή αν απλώς έχουμε δει μια τόσο πειστική αναπαράσταση της ανάμνησης, ώστε τελικά την υιοθετήσαμε ως δική μας.
Για χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη μάς υπόσχεται ότι θα μας βοηθήσει να φανταστούμε το μέλλον.
Ίσως η επόμενη μεγάλη της πρόκληση να είναι πολύ πιο παράξενη:
να αποφασίσουμε πόσο πολύ θέλουμε να της επιτρέψουμε να φανταστεί το παρελθόν μας.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
