Περίπου ένας στους δέκα άνδρες βιώνει κατάθλιψη ή άγχος, όμως μόνο περίπου οι μισοί καταλήγουν να λάβουν κάποια μορφή θεραπείας.
Γιατί;
Τα σημάδια της κατάθλιψης στους άνδρες
Παρά την πρόοδο που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια γύρω από την ψυχική υγεία των ανδρών, το στίγμα που συνοδεύει μια ανοιχτή συζήτηση για όσα νιώθουν εξακολουθεί να υπάρχει.
"Όλοι έχουμε μάθει να πιστεύουμε ότι πρέπει να είμαστε δυνατοί και ότι η κατάθλιψη δεν ανήκει στην εμπειρία μας", λέει ο ψυχίατρος Dan Iosifescu, από το NYU Langone Health.
"Ότι αν ήμασταν αρκετά σκληροί, δεν θα ήταν κάτι που θα μας συνέβαινε".
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι άνδρες βιώνουν την κατάθλιψη ή το στρες λιγότερο έντονα από τις γυναίκες.
Στην πραγματικότητα, άνδρες και γυναίκες μπορεί να εμφανίζουν παρόμοια συμπτώματα —όπως κόπωση και απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που παλαιότερα τους έδιναν χαρά— όμως υπάρχουν και ορισμένες συμπεριφορές που εμφανίζονται συχνότερα στους άνδρες.
Το περιοδικό Men’s Health ρώτησε επτά θεραπευτές ποιο θεωρούν το πιο χαρακτηριστικό σημάδι κατάθλιψης στους άνδρες.
Διαβάστε Επίσης
Και όλοι έδωσαν ουσιαστικά την ίδια απάντηση.
Η ανδρική κατάθλιψη είναι ένα παράδοξο
Οι άνδρες που έχουν κατάθλιψη συχνά δεν μοιάζουν λυπημένοι.
Μπορεί να έχουν εσωτερικά συμπτώματα, όπως θλίψη και χαμηλή ενέργεια, αλλά είναι πιθανότερο να εκφράζουν αυτό που συμβαίνει μέσα τους προς τα έξω.
Η κατάθλιψη συχνά "παίζεται" μέσα από τη συμπεριφορά, λέει ο κλινικός ψυχολόγος Peter Vernig.
Αυτό μπορεί να σημαίνει ξεσπάσματα θυμού, περισσότερη ευερεθιστότητα, αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ ή αναζήτηση δραστηριοτήτων με έντονη αδρεναλίνη.
Αυτά τα ξεσπάσματα μπορεί να είναι πολύ πιο έντονα από όσο δικαιολογεί η περίσταση, είτε στρέφονται προς αγαπημένα πρόσωπα είτε προς αγνώστους, εξηγεί η κλινική κοινωνική λειτουργός Whitney Willborn.
Υπάρχουν όμως και συμπεριφορές που αρχικά δεν μοιάζουν ιδιαίτερα προβληματικές.
Οι θεραπευτές χρησιμοποιούν έναν όρο για να τις περιγράψουν:
φυγή ή escapism.
"Άνδρες που βιώνουν κατάθλιψη μπορεί να κάνουν πράγματα που σε φυσιολογικό βαθμό είναι εντελώς αβλαβή —όπως να παίζουν video games, να βλέπουν αθλητικά ή να ασχολούνται με τα hobbies τους— σε τόσο υπερβολικό βαθμό ώστε να αρχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινότητά τους", λέει η Willborn.
"Αντί να απολαμβάνουν αυτές τις δραστηριότητες γι' αυτό που είναι, τις χρησιμοποιούν ως τρόπο για να αποφύγουν να αντιμετωπίσουν τον συναισθηματικό τους πόνο".
Οι άνδρες τείνουν επίσης να κρύβουν περισσότερο αυτό που νιώθουν, εξαιτίας του στίγματος που συνοδεύει τη θλίψη και την εξωτερική έκφραση συναισθημάτων, λέει ο ψυχολόγος Matthew Strobel.
Παραδοσιακά, η κατάθλιψη έχει συνδεθεί με την εγκατάλειψη δραστηριοτήτων που κάποιος απολάμβανε.
Ο Strobel όμως εξηγεί ότι στους άνδρες μπορεί να συμβεί ακριβώς το αντίθετο:
να βυθιστούν ακόμη περισσότερο σε δραστηριότητες που πιστεύουν ότι θα τους κάνουν να νιώσουν καλύτερα.
Στην καλύτερη περίπτωση, αυτές οι δραστηριότητες λειτουργούν σαν προσωρινός τρόπος να μην ασχοληθούν με όσα νιώθουν.
Ακόμη και η παραγωγικότητα μπορεί να γίνει καταφύγιο.
Οι πολλές ώρες στο γραφείο ή στο γυμναστήριο μπορούν να λειτουργήσουν σαν τρόπος απόκρυψης του προβλήματος.
"Οι συμπεριφορές φυγής είναι πραγματικές, αλλά εγώ βλέπω λιγότερο το "φεύγω από τα συναισθήματά μου” και περισσότερο το "μένω τόσο απασχολημένος ώστε να μην τα παρατηρώ”", λέει η κοινωνική λειτουργός Lynn Zakeri.
Γιατί οι άνδρες διαγιγνώσκονται πιο σπάνια
Οι άνδρες διαγιγνώσκονται με κατάθλιψη περίπου στο μισό ποσοστό σε σχέση με τις γυναίκες.
Οι λόγοι είναι αρκετοί.
Το στίγμα και η εικόνα της αρρενωπότητας
Το να δείχνεις ευαλωτότητα, να κλαις ή να μιλάς ανοιχτά για τα συναισθήματά σου εξακολουθεί να θεωρείται από πολλούς κάτι περισσότερο "θηλυκό".
Για αρκετούς άνδρες, η κοινωνικά πιο αποδεκτή επιλογή είναι να παρουσιάζονται αυτάρκεις και να αντιδρούν με τρόπους που θεωρούνται περισσότερο "ανδρικοί", εξηγεί ο ψυχίατρος Allen Masry.
Περιορισμένα εργαλεία διάγνωσης και λανθασμένες εκτιμήσεις
Μπορεί επίσης να περάσει αρκετός χρόνος μέχρι ένας άνδρας να φτάσει τελικά σε έναν θεραπευτή.
Τα συμπτώματα που εμφανίζουν συχνά δεν ταιριάζουν με τη στερεοτυπική εικόνα της κατάθλιψης.
Έτσι, μια κραυγή για βοήθεια μπορεί εύκολα να παρερμηνευθεί ως προσωπικό ελάττωμα.
Ο Masry επισημαίνει ότι πολλά εργαλεία αξιολόγησης είναι πιθανότερο να χάσουν μια περίπτωση ανδρικής κατάθλιψης όταν κάποιος εμφανίζει λιγότερη εμφανή θλίψη και περισσότερη ευερεθιστότητα ή συμπεριφορές φυγής.
Το DSM-5, που θεωρείται βασικό διαγνωστικό εγχειρίδιο της ψυχιατρικής, δίνει μεγάλη έμφαση στη θλίψη και στην ανηδονία —δηλαδή στην απώλεια ικανότητας να απολαμβάνεις πράγματα— ως βασικά κριτήρια για την κατάθλιψη.
Αποτέλεσμα;
Ο Masry βλέπει άνδρες που τελικά αποφασίζουν να ζητήσουν βοήθεια να καταλήγουν πιο συχνά σε κέντρα αντιμετώπισης εξαρτήσεων παρά σε κλινικές ψυχικής υγείας.
Η αντίσταση στο να ζητήσουν βοήθεια
Η Zakeri λέει ότι οι περισσότεροι άνδρες που βλέπει στο γραφείο της και αργότερα διαγιγνώσκονται με κατάθλιψη δεν πήγαν μόνοι τους.
Συνήθως έχουν δεχθεί τελεσίγραφο μέσα στον γάμο τους ή έχει προκύψει κάποιο πρόβλημα στη δουλειά και τους έχει ζητηθεί να αναζητήσουν συμβουλευτική υποστήριξη.
Μερικές φορές, κατά βάθος, είναι ευγνώμονες που κάποιος τους έδωσε την ώθηση που οι ίδιοι δεν μπορούσαν να δώσουν στον εαυτό τους.
"Οι άνδρες δεν έρχονται και λένε "έχω κατάθλιψη”", εξηγεί η Zakeri.
"Λένε "είμαι εξαντλημένος”, "δεν έχω καθόλου υπομονή”, "δεν απολαμβάνω τίποτα πλέον”. Στην αρχή θέλουν να διορθωθούν. Αργότερα ανακαλύπτουν ότι αυτό που πραγματικά θέλουν είναι να τους καταλάβει κάποιος".
Πώς μπορείς να βοηθήσεις έναν άνδρα να μιλήσει
Αν ανησυχείς για έναν φίλο ή έναν άνθρωπο που αγαπάς, η καλύτερη προσέγγιση είναι να είσαι άμεσος χωρίς να είσαι επιθετικός.
Αντί να προσπαθήσεις να του αποδώσεις μια διάγνωση, χρησιμοποίησε συγκεκριμένες παρατηρήσεις.
Για παράδειγμα:
"Δεν μοιάζεις πολύ με τον εαυτό σου τελευταία".
"Σε βλέπω αρκετά απομονωμένο και δεν φαίνεται να κοιμάσαι καλά".
"Είσαι πραγματικά καλά; Τι σκέφτεσαι τελευταία;".
"Πρόσεξα ότι σταμάτησες να πηγαίνεις στο κυριακάτικο γκολφ".
"Δεν μπήκες φέτος στη fantasy league με την παρέα. Όλα καλά;".
"Άνοιξέ του μια πόρτα, αλλά μην τον βάλεις στο εδώλιο", λέει η Zakeri.
Απέφυγε τη γλώσσα που δημιουργεί ενοχές ή ντροπή, γιατί μπορεί απλώς να ενισχύσει την ήδη υπάρχουσα εσωτερική αφήγηση ότι "δεν είμαι αρκετά καλός".
Οι μικρές κινήσεις που βοηθούν να ανοίξει η επικοινωνία είναι επίσης πολύ σημαντικές.
"Το να ζητήσεις βοήθεια ή υποστήριξη μπορεί να είναι πολύ άβολο, ειδικά όταν έχεις μάθει να βλέπεις τον εαυτό σου ως εκείνον που λύνει προβλήματα, φροντίζει ή συντηρεί τους άλλους", λέει η κλινική ψυχολόγος Courtney Cantrell.
"Πώς μπορεί ο άνθρωπος που θεωρεί τον εαυτό του δυνατό και εκείνον που βοηθά τους άλλους να δεχτεί ή να ζητήσει βοήθεια;".
Η Willborn λέει ότι μια βόλτα ή μια δραστηριότητα δίπλα δίπλα μπορεί να κάνει μια τέτοια συζήτηση πιο εύκολη από ένα επίσημο "κάθισε, πρέπει να μιλήσουμε".
Το να βοηθήσεις έναν άνδρα να βρει μια κοινότητα —ειδικά άλλους άνδρες— μπορεί επίσης να κάνει ευκολότερη τη συζήτηση γύρω από τις συναισθηματικές δυσκολίες.
Αν ένα αγαπημένο πρόσωπο είναι ανοιχτό στο ενδεχόμενο θεραπείας, ο Masry λέει ότι ακόμη και απλές κινήσεις μπορούν να κάνουν τεράστια διαφορά:
να τον βοηθήσεις να βρει θεραπευτή, να τον συνοδεύσεις σε ένα ραντεβού ή απλώς να τον ρωτήσεις μετά πώς πήγε.
Για τους άνδρες που διστάζουν, η Cantrell χρησιμοποιεί συχνά μια απλή αναλογία:
η ψυχική υγεία δεν είναι λιγότερο σημαντική από τη σωματική.
"Αν κάποιος σπάσει το χέρι του, συνήθως δεν προσπαθεί να πείσει τον εαυτό του να μην πάει στον γιατρό λέγοντας "δεν είναι τίποτα”, "θα περάσει μόνο του” ή "άλλοι έχουν χειρότερα προβλήματα”.
Γιατί η κατάθλιψη να είναι διαφορετική;".
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
