Είναι Παρασκευή και 13. Ξυπνάς, πίνεις τον καφέ σου, ετοιμάζεσαι για τη δουλειά και όλα μοιάζουν απολύτως φυσιολογικά. Μέχρι που κάποιος θα σου υπενθυμίσει την ημερομηνία. "Πρόσεχε σήμερα, είναι Παρασκευή και 13". Θα γελάσεις, θα του πεις ότι δεν πιστεύεις σε αυτές τις ανοησίες και, καθώς θα απομακρύνεσαι, θα χτυπήσεις διακριτικά το ξύλινο τραπέζι. Τρεις φορές. Γιατί άνθρωποι είμαστε.
Η αλήθεια είναι πως εμείς οι Έλληνες έχουμε μια σχέση με τις προλήψεις που αξίζει κοινωνιολογική μελέτη. Μπορεί να θεωρούμε τους εαυτούς μας λογικούς, μορφωμένους και προσγειωμένους στην πραγματικότητα, αλλά κάπου βαθιά μέσα μας ζει ακόμη εκείνη η γιαγιά που μας έφτυνε τρεις φορές για να μη μας ματιάσει.
Από τη γιαγιά που ξεμάτιαζε μέχρι τη μητέρα που χτυπούσε ξύλο
Αν μεγάλωσες στην Ελλάδα τις δεκαετίες του '80 και του '90, το πιθανότερο είναι ότι πέρασες μια παιδική ηλικία γεμάτη μικρές τελετουργίες κατά της κακοτυχίας.
Δεν άφηνες ποτέ τα παπούτσια πάνω στο τραπέζι. Δεν περνούσες κάτω από σκάλα. Αν έσπαγες καθρέφτη, σε περίμεναν επτά χρόνια γρουσουζιάς, λες και είχες υπογράψει συμβόλαιο με το σύμπαν. Και αν κάποιος σου έλεγε κάτι υπερβολικά καλό για την εμφάνισή σου, η μητέρα σου αναλάμβανε αμέσως την προστασία σου από το κακό μάτι.
Οι παππούδες μας αντιμετώπιζαν τις προλήψεις σχεδόν σαν κανόνες επιβίωσης. Οι γονείς μας τις αμφισβητούσαν θεωρητικά, αλλά τις τηρούσαν πρακτικά. Και εμείς μεγαλώσαμε κάπου στη μέση, με τη βεβαιότητα ότι όλα αυτά είναι ανοησίες, αλλά και με μια ανεξήγητη δυσφορία όταν βλέπουμε μαύρη γάτα να διασχίζει τον δρόμο.
Ειδικά το μάτι αποτελεί ξεχωριστή ελληνική υπόθεση. Μπορεί να έχεις πτυχία, μεταπτυχιακά, δύο ξένες γλώσσες και εξαιρετική εξοικείωση με την τεχνολογία. Αν όμως σε πιάσει ξαφνικά πονοκέφαλος, δεν αποκλείεται η πρώτη κουβέντα της μητέρας σου να είναι "σε έχουν ματιάσει".
Η Τρίτη και 13 και η αμερικανική εισβολή
Το αστείο είναι ότι η Παρασκευή και 13 δεν αποτελεί καν την παραδοσιακή ελληνική ημέρα κακοτυχίας. Αυτός ο τίτλος ανήκει στην Τρίτη και 13, μια δοξασία που συνδέεται στη λαϊκή παράδοση με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, η οποία συνέβη Τρίτη, στις 29 Μαΐου 1453.
Η Παρασκευή και 13 ήρθε κυρίως από το γαλλικό μέτωπο με τον ομαδικό θάνατο των Ναϊτών Ιπποτών. Φυσικά απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη δημοτικότητα χάρη στο σινεμά και ιδιαίτερα στην κινηματογραφική σειρά τρόμου Friday the 13th, που ξεκίνησε το 1980. Κάπως έτσι, οι Millennials αποκτήσαμε δύο γρουσούζικες ημέρες στην τιμή της μίας. Την Τρίτη που φοβόταν η γιαγιά και την Παρασκευή που μας έμαθε να φοβόμαστε το Χόλιγουντ.
Από το ξεμάτιασμα στον ανάδρομο Ερμή
Θα περίμενε κανείς ότι οι νεότερες γενιές θα είχαν ξεμπερδέψει οριστικά με όλα αυτά. Κι όμως, οι προλήψεις απλώς αλλάζουν εμφάνιση.
Εκεί που κάποτε η γιαγιά έλεγε ότι σε μάτιασαν, σήμερα κάποιος μπορεί να σου εξηγεί ότι φταίει ο ανάδρομος Ερμής. Εκεί που παλιότερα φορούσαμε φυλαχτά, σήμερα συζητάμε για θετική ενέργεια, manifestation και το τι μας επιφυλάσσει το σύμπαν.
Φυσικά, δεν τα πιστεύουν όλοι. Αλλά είναι διασκεδαστικό να παρατηρείς πόσο εύκολα η ανάγκη να εξηγήσουμε όσα δεν ελέγχουμε βρίσκει καινούργιο λεξιλόγιο. Οι προλήψεις να μην έχουν τόσο μεγάλη σχέση με την άγνοια όσο με την ανθρώπινη ανάγκη να αισθανόμαστε ότι μπορούμε να επηρεάσουμε την τύχη μας. Ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να χτυπήσουμε ένα τραπέζι ή να αποφύγουμε μια μαύρη γάτα.
Γιατί, μεταξύ μας, κανείς δεν πιστεύει πραγματικά ότι η Παρασκευή και 13 μπορεί να του καταστρέψει τη ζωή.Αλλά αν σήμερα σου πέσει ο καφές, χάσεις το λεωφορείο και σου χαλάσει το αυτοκίνητο, αποκλείεται να μη σκεφτείς την ημερομηνία.
Και κάπως έτσι, άλλη μία γενιά Ελλήνων θα παραδώσει στην επόμενη την πιο ανθεκτική οικογενειακή μας παράδοση "Εγώ δεν πιστεύω σε αυτά. Αλλά ποτέ δεν ξέρεις".
Φτου φτου φτου.
