To Dumfries, το οποίο τονίζεται στη λήγουσα, είχε πάντα γύρω στους 30.000 κατοίκους. Δεν μπορείς να πεις ότι είναι ιστορική πόλη, καθότι σχεδόν όλες οι πόλεις της Σκωτίας, έπαιξαν κάποια στιγμή τον δικό τους ρόλο στη μακρά ιστορία της και κυρίως στους πολέμους της ανεξαρτησίας της.
Δεν έχουν όλες κάστρα και φρούρια και αποστακτήρια με ουίσκι, αλλά το γεγονός και μόνο ότι κάποια στιγμή αποτέλεσαν κέντρα ανεφοδιασμού, εκτροφής αλόγων, παραγωγής όπλων κ.ο.κ., τις καθιστά κατά μία έννοια ιστορικές.
Στην περίπτωση του Dumfries, που κρατάει το μεσαιωνικό της χαρακτήρας μέχρι σήμερα, έχει τρία πράγματα για τα οποία ξεχωρίζει. Ότι έμεινε εκεί ο Robert Burns, ότι έχει την παλιότερη πέτρινη γέφυρα στη Σκωτία -δεν θυμάμαι καν το έτος- και ότι έχει επίσης ένα γήπεδο που φέτος μετράει 105 χρόνια ζωής. Το Palmerston Park της Queen of South.
Ένα ποδοσφαιρικό road trip
Επισκέφτηκα την πόλη σαν φοιτητής. Το γήπεδο δεν ήταν ωστόσο η αφορμή. Στην πόλη βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Μιχαήλ με μία εντυπωσιακή αρχιτεκτονική, που κρατάει από τις αρχές του 16ου αιώνα. Υπάρχει επίσης το κτίριο που ενέπνευσε τον J.M.Barry να γράψει το Peter Pan και ο ποταμός Nith που περνάει μέσα από την πόλη και είναι τόσο ρηχός σε κάποια σημεία, που μπορείς κυριολεκτικά να σταθείς στη μέση και να ψαρέψεις.
Για να φτάσουμε όμως στην αφορμή, το όνομά της ήταν το κάστρο Caerlaverock. Λίγα χιλιόμετρα έξω από την πόλη, καταμεσής σε πράσινο φόντο που θύμιζε πίνακα ζωγραφικής. Έχουν απομείνει μόνο τα ερείπια του αλλά έχει να διηγηθεί πιο πολλές ιστορίες από ότι όλοι εμείς μαζί. Οι Σκωτσέζοι είναι περήφανοι να λένε πως το 1300, έφτασε στο σημείο να αντισταθεί στον Εδουάρδο τον Α' μόλις με 60 άντρες φρουρά. Δεν τα κατάφεραν αλλά παραμένει δείγμα σκωτσέζικης πίστης και θάρρους.
Η διαδρομή μέχρι το Dumfries είναι εξαιρετική τόσο από τον αυτοκινητόδρομο όσο και από τον παλιό δρόμο. Στη δεύτερη περίπτωση θα διασχίσει κανείς κάτι υπέροχα μέρη, που μαρτυρούν την αλλαγή του σκηνικού από βόρειο σε νότιο – στην δική μας περίπτωση πιο αντιληπτό μιας και ξεκινήσαμε από το Εδιμβούργο.
Το Blyth Bridge είναι μια τέτοια περίπτωση, με το φως να πέφτει πάνω στο φρέσκο πράσινο την στιγμή που η βροχή μόλις έχει τελειώσει. Παρότι ο αυτοκινητόδρομος θα σε φέρει πιο γρήγορα στην πόλη, ο παλιός επαρχιακός δρόμος που σε πηγαίνει περιμετρικά από το βουνό -νομίζω οι ντόπιοι το αποκαλούν Hart Fell- είναι ξεκάθαρα η πιο όμορφη διαδρομή – απαγορευτική τον χειμώνα με τις χιονοπτώσεις.
Τελευταία στάση πριν την διαδρομή που είναι γεμάτη με φάρμες και αποθήκες επεξεργασίας μαλλιού το Heathhall με τις παγωμένες του λίμνες και τα πυκνά δέντρα. Το Dumfries ξεπροβάλλει στον ορίζοντα και σίγουρα θα γοήτευσε και τους ίδιους τους Άγγλους, όταν αποφάσισαν πως πρέπει να χτυπήσουν την πόλη για να διακόψουν την τροφοδοσία των "επαναστατών".
Η βασίλισσα των γηπέδων
Η Queen of the South εδρεύει στο Palmerston Park από τo 1919, αλλά η ιστορία της ξεκινάει από το 1850. Το καταλαβαίνει κανείς και από την εμφάνιση του γηπέδου, μέσα και έξω. Κάποια στιγμή η κυβέρνηση μετέφερε οπλισμό για τον στρατό σε μια από τις αποθήκες του κτιρίου λίγο μετά τον Α' Παγκόσμιο. Στήθηκε συρματόπλεγμα για αυτό το λόγο που υπάρχει ακόμη περιμετρικά.
Ο καφετί τοίχος με τις μπλε ξύλινες πόρτες είναι χαρακτηριστικό του Palmerston, που κάποτε δέσποζαν η παλιά είσοδος και τα εκδοτήρια. Υπάρχει έντονη βλάστηση αν περπατήσεις γύρω-γύρω, για τον λόγο ότι ο ποταμός -που πραγματικά σου κλέβει το βλέμμα όταν παρακολουθείς αγώνα- δίνει στην περιοχή την υγρασία που χρειάζεται η βλάστηση.
Οι Doonhamers, όπως ονομάζονται, είναι περήφανοι για το ιστορικό τους γήπεδο. Μπορεί να έχει με το ζόρι 7.000 θέσεις, αλλά τα ξύλινα καθίσματα και τα βρύα στις πέτρινες κερκίδες, μαρτυρούν πως η Queen of the South είχε ήδη γήπεδο όταν όλες οι ομάδες έπαιζαν στα χώματα. Μεγάλοι παίκτες της δεκαετίας του '60 όπως o Iain McChesney θεωρούνται τοπικοί ήρωες, αν και την εποχή που κάναμε το road trip, το 2004, οι πιτσιρικάδες κυκλοφορούσαν με φανέλες του Jim Thompson και του Andy Aitken.
Σε μια εποχή χωρίς Google έπρεπε να ρωτήσουμε για να μάθουμε (σ.σ.: πρώτη φορά είδαμε να φοράνε μαζικά φανέλες αμυντικών), αν και οι περισσότεροι φανς ήταν εκστασιασμένοι με τον Tommy Bryce – θα συμπλήρωνε συνολικά 95 γκολ με τη φανέλα της Queen of the South.
Ο αγώνας του σκωτσέζικου τοπικού
Το ματς με την Falkirk δεν είναι τοπικό με την έννοια που έχουμε στην Ελλάδα, αλλά είναι και τοπικό. Οι Σκωτσέζοι δεν ασχολούνται με το αγγλικό πρωτάθλημα και ούτε ενδιαφέρονται για τα μεγάλα ματς της Premier League. Σίγουρα εκείνη την εποχή θα ήθελαν ένα μεγάλο όνομα στο ρόστερ τους, αλλά οι πιο σκληροπυρηνικοί τοπικιστές δεν θέλουν με τίποτα να χρωστούν ένα νικηφόρο πρωτάθλημα σε Άγγλους παίκτες - αν και αυτό έχει γίνει πολλές φορές.
Το γήπεδο είναι ντυμένο στα μπλε όπως και o κόσμος που έρχεται αποκλειστικά με τα πόδια στο Palmerston. Στον μέσο κάτοικο του Dumfries, το ποδόσφαιρο της Queen είναι ο βασιλιάς της περιοχής. Ή μάλλον η βασίλισσα.
Από παππούδες που δεν έχουν χάσει αγώνα και πιτσιρικάδες που ευελπιστούν να κάνουν και εκείνοι καριέρα, μέχρι ζευγάρια που προτιμούν να φασώνονται και γυναίκες που έχουν ετοιμάσει γλυκά για να δώσουν στους παίκτες μετά τον αγώνα. Η QoS έχει κερκίδα. Δεν είναι Rangers, Celtic ή έστω Hearts, αλλά το Dumfries δεν χάνει παιχνίδι και φροντίζει να ρίχνει όλη την απαραίτητη γιούχα.
Εμείς γνωρίζουμε το Falkirk ως το σημείο που ηττήθηκε ο William Wallace. Για το Dumfries είναι ένα αναποφάσιστο χωριό ανάμεσα στη Γλασκόβη και το Εδιμβούργο, που οι κάτοικοί του δεν έχουν καμία δουλειά στο νότο. Η φασαρία είναι η αναμενόμενη φασαρία της επαρχίας με τους δικούς της ανθρώπους, άρα τους δικούς της κανόνες και τα δικά της προβλήματα.
Οπότε ακούς ένα σωρό προβληματισμούς στην κερκίδα, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην Ελλάδα, από τους φόρους που αυξάνονται στον αγροτικό πληθυσμό μέχρι την κυβέρνηση που δεν στέλνει εκχιονιστικά στα νότια και τα κρατάει για τον βορρά.
Όλα τα παραπάνω, φυσικά, σταματούν στο γκολ. Για καλή τύχη όλων, σε αυτό το ματς θα είχε σκοράρει η Queen που θα έπαιρνε τελικά και τη νίκη με 1-0. Δεν νομίζω ότι ενδιέφερε κανέναν το σκορ, παρά μόνο ότι οι Doonhamers θα έπαιρναν τη νίκη και θα θύμιζαν στο Falkirk πως αυτή εδώ η έδρα είναι δύσκολη.
Το πιο όμορφο πράγμα στη Σκωτία και γενικότερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, είναι ο τρόπος με τον οποίο το ποδόσφαιρα βρίσκεται στην κουλτούρα του μέσου αστού. Και είναι μια κουλτούρα γεμάτη λατρεία. Το καταλαβαίνεις από το πρώτο μέχρι το τελευταίο χειροκρότημα σε συνδυασμό με την σφυρίχτρα του διαιτητή.
Ο δρόμος της επιστροφής
Αν δω τώρα, από την ηλικία των 41, αυτό το ταξίδι στο Dumfries, οι σκέψεις για το ποδόσφαιρο, τη Σκωτία και το όλο σκηνικό, είναι προφανώς τελείως διαφορετικές. Η Σκωτία είχε, έχει και θα έχει κάτι το ποιητικό. Είναι πολύ δύσκολο να βρεθείς στην αγκαλιά της και να μην φαντασιωθείς μεσαιωνικούς πολέμους, ουίσκι και ποδόσφαιρο.
Αν όμως υπάρχει κάτι το οποίο θα εκτιμήσεις με τον καιρό και θα αναπολήσεις στο μέλλον, είναι ο κόσμος της. Είναι οι άνθρωποι που κάνουν το σκηνικό ακόμα πιο όμορφο και συμπληρώνουν την πανέμορφη εικόνα της.
Γιατί είτε γελάσεις με τις συζητήσεις για τα πρόβατα (σ.σ.: ακούσαμε ένα στόρι για ένα διαιτητή που παράτησε τον αγώνα γιατί το είχαν σκάσει τα πρόβατά του από την φάρμα), είτε ταξιδέψεις βλεπόντας την λίμνη και ζητωκραυγάσεις στο γκολ, το κοινό που έχουν όλα τα παραπάνω είναι οι άνθρωποι.
Και ο τρόπος με τον οποίο δεχόμαστε την ενέργειά των άλλων καθημερινά, μας κάνει ή όχι δεκτικούς στα όμορφα πράγματα που ανοίγει αυτός ο κόσμος γύρω μας. Απολαύσαμε το Dumfries γιατί απολαύσαμε τον κόσμο του και όσα εκπροσωπούν. Και δεν υπάρχει μεγαλύτερη κουλτούρα από αυτό.
Το Palmerston πάντως θα συνεχίσει να υπάρχει και μετά από εμάς, για την μοναδική βασίλισσα του νότου. Από εκείνες που ποτέ δεν παρέδωσαν το στέμμα τους και δεν χρειάστηκε να ζητήσουν την αφοσίωση των υπηκόων τους, Γιατί, πολύ απλά, την είχαν από πάντα.