Για περισσότερο από έναν αιώνα, το λευκό μάρμαρο του Παναθηναϊκού Σταδίου κατέγραφε σιωπηλά όσα συνέβαιναν γύρω του. Bροχή, ατμοσφαιρικοί ρύποι, βλάστηση, εκατομμύρια επισκέπτες, ακόμη και τσίχλες ή λεκέδες από αναψυκτικά ήταν τα πιο συνηθισμένα στοιχεία επιβάρυνσής του. Τώρα, περίπου 120 χρόνια μετά την ανακατασκευή του για τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες, το Καλλιμάρμαρο υποβάλλεται στον πρώτο συστηματικό καθαρισμό της σύγχρονης ιστορίας του.
Η επιχείρηση δεν θυμίζει έναν συμβατικό καθαρισμό. Πρόκειται για μια λεπτή εργασία συντήρησης, κατά την οποία κάθε κίνηση πρέπει να απομακρύνει τους ρύπους χωρίς να αλλοιώσει το ίδιο το ιστορικό υλικό. Το στάδιο είναι κατασκευασμένο από πεντελικό μάρμαρο, το ίδιο είδος που χρησιμοποιήθηκε και στα μνημεία της Ακρόπολης, γεγονός που ανεβάζει σημαντικά τον βαθμό δυσκολίας.
Διαβάστε Επίσης
Ο στόχος δεν είναι να γίνει κατάλευκο
Τα συνεργεία κινούνται κατά μήκος των 47 σειρών των κερκίδων, χρησιμοποιώντας ειδικά ψεκαστικά μηχανήματα που διοχετεύουν καθαρό νερό με χαμηλή και απολύτως ελεγχόμενη πίεση. Την ίδια στιγμή, άλλος εξοπλισμός απορροφά τα νερά που προκύπτουν, περιορίζοντας την παραμονή υγρασίας και καταλοίπων πάνω στην επιφάνεια.
Η επιλογή της συγκεκριμένης μεθόδου μόνο τυχαία δεν είναι. Η υπερβολική πίεση ή η χρήση επιθετικών χημικών θα μπορούσαν να προκαλέσουν φθορά και να αλλοιώσουν την όψη του μαρμάρου. Αντίθετα, η ήπια επέμβαση αφαιρεί σταδιακά τη συσσωρευμένη βρωμιά και τα πρώτα στρώματα οργανικής ύλης, αφήνοντας τους συντηρητές να αποκτήσουν καθαρότερη εικόνα για την πραγματική κατάσταση του μνημείου.
Όπως εξηγεί ο συντηρητής αρχαιοτήτων Δημήτρης Σελέμης, ο σκοπός δεν είναι να γίνουν όλες οι επιφάνειες τεχνητά λευκές. Η φυσική πατίνα αποτελεί μέρος της ιστορίας του υλικού και δεν πρέπει να εξαφανιστεί. Εκείνο που πρέπει να απομακρυνθεί είναι οι επιβαρυντικές επικαθίσεις, καθώς και η βλάστηση που αναπτύσσεται κυρίως στα σημεία με λιγότερη ηλιοφάνεια και μπορεί να αφήσει λεκέδες ή κατάλοιπα.
Οι απρόσμενοι εχθροί του μαρμάρου
Ανάμεσα στους μεγαλύτερους "ενόχους" βρίσκονται οι τσίχλες, οι οποίες έχουν μαυρίσει με την πάροδο των ετών. Για την απομάκρυνσή τους χρησιμοποιείται ατμός, ώστε να μαλακώσει το υλικό χωρίς να τραυματιστεί η επιφάνεια. Οι υπεύθυνοι του σταδίου αναφέρουν επίσης σημάδια από ψηλοτάκουνα παπούτσια και λεκέδες αναψυκτικών. Αυτές οι μικρές ανθρώπινες παρεμβάσεις όταν επαναλαμβάνονται από εκατομμύρια επισκέπτες, αφήνουν τελικά το αποτύπωμά τους.
Οι εργασίες ξεκίνησαν από τη σφενδόνη, το καμπυλωτό τμήμα του σταδίου, και η πρώτη φάση προγραμματίζεται να έχει ολοκληρωθεί έως τις 10 Σεπτεμβρίου. Τότε το Καλλιμάρμαρο θα φιλοξενήσει την Τελετή Αφής και Παράδοσης της Φλόγας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες Νέων "Dakar 2026". Στη συνέχεια, η συντήρηση θα επεκταθεί σε ολόκληρο το μνημείο, με στόχο να ολοκληρωθεί μέσα στο 2026.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη την τοποθέτηση νέου αγωνιστικού τάπητα, σύγχρονο φωτισμό LED και παρεμβάσεις στον ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό. Οι εργασίες γίνονται με την καθοδήγηση διαπιστευμένων συντηρητών του Υπουργείου Πολιτισμού και τις συμβουλές του αρχιτέκτονα και ακαδημαϊκού Μανόλη Κορρέ.
Η πρωτοφανής αυτή επιχείρηση συντήρησης δεν πέρασε απαρατήρητη εκτός Ελλάδας. Οι εικόνες από τα συνεργεία που καθαρίζουν προσεκτικά τις μαρμάρινες κερκίδες έκαναν τον γύρο του κόσμου, με μεγάλα διεθνή μέσα να παρουσιάζουν την επιστημονική διαδικασία και να υπενθυμίζουν τη μοναδική θέση του Καλλιμάρμαρου στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων. Από το Associated Press και το Euronews μέχρι το ABC News, η είδηση προβλήθηκε ως μια σπάνια επέμβαση σε ένα μνημείο παγκόσμιας αθλητικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το Καλλιμάρμαρο δεν καθαρίζεται, λοιπόν, απλώς για να δείχνει πιο εντυπωσιακό στις φωτογραφίες. Η επέμβαση λειτουργεί ταυτόχρονα ως συντήρηση και ως μια μορφή επιστημονικής "ανάγνωσης" της επιφάνειάς του. Κάτω από τα στρώματα που άφησαν ο χρόνος και η ανθρώπινη παρουσία, αποκαλύπτεται σταδιακά όχι ένα καινούργιο στάδιο, αλλά το πραγματικό πρόσωπο ενός μνημείου που συνεχίζει να ζει.
Με πληροφορίες από Euronews
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το X και το Instagram.
