Τέσσερα παιχνίδια στην πρώτη παρουσία της στη League A του Nations League, οκτώ βαθμοί, καμία ήττα και η Ελλάδα ισόβαθμη με την Ολλανδία στην κορυφή του ομίλου, με τη Γερμανία να ακολουθεί στους πέντε. Αν θέλουμε να μείνουμε στη βαθμολογία, αυτά αρκούν για να χαρακτηρίσουμε την πορεία επιτυχημένη. Αν θέλουμε όμως να καταλάβουμε τι πραγματικά έχει αλλάξει στην ομάδα του Ιβάν Γιοβάνοβιτς, οι βαθμοί είναι σχεδόν το λιγότερο ενδιαφέρον κομμάτι.
Η Εθνική Ελλάδας του Γιοβάνοβιτς άλλαξε επίπεδο
Η Εθνική δεν έχει πλέον μόνο έναν τρόπο να επιβιώνει σε παιχνίδια τέτοιου επιπέδου. Μπορεί να κατεβάσει το block, να κλείσει τον άξονα και να ζήσει χωρίς κατοχή, μπορεί να πιέσει ψηλότερα και να δημιουργήσει λάθη στην πρώτη φάση ανάπτυξης, ενώ αρχίζει να δείχνει ότι μπορεί να αλλάζει το ύψος της άμυνας και το σχήμα του κέντρου μέσα στο ίδιο 90λεπτο. Αυτό είναι πολύ πιο σημαντικό από το να πούμε για ακόμη μία φορά ότι "έδειξε χαρακτήρα". Χαρακτήρα έχουν πολλές ομάδες. Δομή έχουν λιγότερες.
Στο Βελιγράδι φάνηκε πρώτα η ψυχραιμία
Η νίκη με 2-1 απέναντι στη Σερβία ήταν το πρώτο σημάδι. Η Ελλάδα βρέθηκε πίσω από το τέταρτο λεπτό και δεν έκανε αυτό που κάνουν συχνά οι ομάδες που δεν αισθάνονται ακόμη άνετα στο υψηλότερο επίπεδο: δεν βιάστηκε να μετατρέψει κάθε κατοχή σε τελική πάσα και δεν άνοιξε τις αποστάσεις της κυνηγώντας αμέσως την ισοφάριση.
Ο Χρήστος Τζόλης βρήκε το 1-1 στο 74' και ο Τάσος Δουβίκας ολοκλήρωσε την ανατροπή στις καθυστερήσεις έπειτα από τη σέντρα του Κώστα Τσιμίκα. Το σκορ έχει σημασία, αλλά περισσότερο μετρά ότι η Ελλάδα έμεινε μέσα στο πλάνο της. Δεν επέτρεψε στο 1-0 να την αναγκάσει να παίξει άλλο παιχνίδι από αυτό που είχε σχεδιάσει.
Αυτό είναι συνήθως το πρώτο τεστ μιας ομάδας που ανεβαίνει επίπεδο. Οι καλύτεροι αντίπαλοι δεν σε τιμωρούν μόνο όταν κάνεις λάθος. Σε κάνουν να πιστεύεις ότι πρέπει να αλλάξεις τα πάντα επειδή έκανες ένα.
Στη Γερμανία απέδειξε ότι ξέρει να ζει χωρίς την μπάλα
Το 1-0 στο Άουγκσμπουργκ ήταν εντελώς διαφορετική υπόθεση. Η Γερμανία του Γιούργκεν Κλοπ είχε περισσότερο την μπάλα, περισσότερη εδαφική υπεροχή και φυσιολογικά προσπάθησε να εγκατασταθεί στην περιοχή μας, αλλά η Ελλάδα δεν αντιμετώπισε την κατοχή του αντιπάλου σαν απόδειξη ότι έχανε τον έλεγχο.
Υπάρχει μια βασική παρεξήγηση στο ποδόσφαιρο: κατοχή και έλεγχος δεν είναι το ίδιο πράγμα. Μπορείς να έχεις 65% της μπάλας και να παίζεις ακριβώς εκεί όπου σε αφήνει ο αντίπαλος. Μπορεί επίσης να έχεις 35% και να έχεις καθορίσει ποιοι χώροι θα παραχωρηθούν και ποιοι όχι.
Η Ελλάδα έκανε ακριβώς αυτό. Προστάτευσε τον κεντρικό διάδρομο, ανάγκασε τη Γερμανία να κυκλοφορεί περισσότερο έξω από την περιοχή όπου ήθελε πραγματικά να δημιουργήσει και περίμενε τη στιγμή της. Ο Δημήτρης Κουρμπέλης σκόραρε στο 74' και ο Κωνσταντίνος Τζολάκης έκανε τα υπόλοιπα, σε μια νίκη που ήταν η πρώτη της Ελλάδας απέναντι στη Γερμανία.
Δεν ήταν όμορφη με την κλασική έννοια. Ήταν όμως πολύ ώριμη.
Με την Ολλανδία είδαμε την άλλη Ελλάδα
Μερικές ημέρες αργότερα στην Τούμπα, το πρώτο ημίχρονο απέναντι στην Ολλανδία έδειξε ακριβώς γιατί η συγκεκριμένη Εθνική έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από προηγούμενες εκδοχές της. Η Ελλάδα δεν περίμενε σε mid-block να δει τι θα κάνει ο αντίπαλος. Ανέβασε την πίεση, επιτέθηκε στην πρώτη πάσα και προσπάθησε να οδηγήσει την ανάπτυξη των Ολλανδών σε περιοχές όπου μπορούσε να παγιδεύσει τον κάτοχο.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα 2-0 με Φώτη Ιωαννίδη και Γιώργο Μασούρα και ένα πρώτο ημίχρονο που ανάγκασε ακόμη και τον Τσάβι Ερνάντες να παραδεχθεί αργότερα ότι είχε μπερδέψει την ομάδα του τακτικά. Στο δεύτερο μέρος άλλαξε το σχήμα του κέντρου σε ρόμβο, έκανε τρεις παρεμβάσεις και η Ολλανδία γύρισε στο ματς για το τελικό 2-2 με Βίρτζιλ φαν Ντάικ και Τιτζάνι Ρέιντερς.
Η Ελλάδα φυσικά μπορεί να κρατήσει και το αρνητικό: δεν διαχειρίστηκε καλά όσο θα ήθελε ένα προβάδισμα δύο τερμάτων. Αλλά θα ήταν πολύ φτωχή ανάγνωση να σταθούμε μόνο εκεί. Για 45 λεπτά ανάγκασε μια ομάδα με ανώτερο ατομικό ταλέντο να αλλάξει διάταξη και συμπεριφορά επειδή δεν μπορούσε να βγει καθαρά από την ελληνική πίεση.
Αυτό έχει μεγαλύτερη αξία από μία ωραία στατιστική κατοχής.
Το 0-0 με τη Γερμανία ήταν ίσως το πιο χρήσιμο παιχνίδι
Η δεύτερη αναμέτρηση με τη Γερμανία δεν είχε γκολ, αλλά τακτικά ήταν ίσως πιο διδακτική από την πρώτη. Για ένα ημίχρονο η Ελλάδα υπέφερε. Η UEFA κατέγραψε 15 γερμανικές τελικές στο πρώτο μέρος, ενώ η ελληνική ομάδα δυσκολευόταν να κρατήσει την πρώτη και τη δεύτερη πάσα όταν κέρδιζε την κατοχή.
Αυτό το είδος πίεσης δημιουργεί ένα πολύ συγκεκριμένο πρόβλημα. Αν δεν μπορείς να κρατήσεις την μπάλα για δύο ή τρεις μεταβιβάσεις μετά την ανάκτηση, το block σου δεν προλαβαίνει ποτέ να ανέβει. Οι γραμμές παραμένουν χαμηλά, οι αποστάσεις προς τον φορ μεγαλώνουν και κάθε απομάκρυνση ουσιαστικά γίνεται η αρχή της επόμενης επίθεσης του αντιπάλου.
Στο πρώτο ημίχρονο συνέβαινε ακριβώς αυτό.
Η σημαντική στιγμή του Γιοβάνοβιτς ήταν ότι δεν αντιμετώπισε το 0-0 σαν επιβεβαίωση ότι το σχέδιο λειτουργούσε. Είδε ότι η ομάδα του επιβίωνε, δεν έλεγχε, και άλλαξε τη συνθήκη.
Ο τρίτος χαφ δεν ήταν απλώς "ακόμη ένας παίκτης στο κέντρο"
Μετά την ανάπαυλα, η Ελλάδα πρόσθεσε περισσότερη παρουσία στον άξονα και άρχισε να ανεβάζει το αμυντικό της ύψος. Ο Θανάσης Ανδρούτσος έδωσε τρεξίματα, κάλυψη και δυνατότητα να κλείνουν γρηγορότερα οι δεύτερες μπάλες, ενώ η παρουσία του Κωνσταντίνου Καρέτσα βοήθησε την ομάδα να κρατήσει κατοχές που στο πρώτο ημίχρονο χάνονταν σχεδόν αμέσως.
Η διαφορά ήταν περίπου δέκα μέτρα στο γήπεδο, αλλά αυτά τα δέκα μέτρα αλλάζουν τα πάντα. Όταν η τελευταία σου γραμμή ανεβαίνει, ο αντίπαλος πρέπει να ξεκινήσει τις επιθέσεις του λίγο πιο πίσω. Ο δικός σου φορ απομονώνεται λιγότερο και, κυρίως, όταν κερδίζεις την μπάλα δεν χρειάζεσαι 60 μέτρα για να φτάσεις στην άλλη περιοχή.
Η Γερμανία συνέχισε να έχει περισσότερο την μπάλα. Απλώς σταδιακά την είχε σε σημεία λιγότερο επικίνδυνα. Αυτό εξηγεί γιατί η τεράστια διαφορά σε εδαφική κατοχή και επαφές κοντά στην περιοχή δεν μεταφράστηκε σε αντίστοιχη διαφορά στην ποιότητα των ευκαιριών.
Και αυτό είναι ακριβώς που πρέπει να εξετάζουμε όταν αναλύουμε αμυντική εμφάνιση. Όχι πόσες φορές πέρασε η μπάλα από τα 30 μέτρα, αλλά πόσο συχνά ο αντίπαλος κατάφερε να δημιουργήσει τελική σε θέση πραγματικού πλεονεκτήματος.
Η Ελλάδα έχει αρχίσει να ελέγχει χώρους αντί να κυνηγά κατοχές
Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόοδος της ομάδας του Γιοβάνοβιτς. Στο Άουγκσμπουργκ χρειάστηκε χαμηλή άμυνα. Με την Ολλανδία χρειάστηκε υψηλότερη πίεση και πιο επιθετική συμπεριφορά. Στο δεύτερο παιχνίδι με τη Γερμανία έκανε και τα δύο μέσα στο ίδιο βράδυ.
Αυτό σημαίνει προσαρμοστικότητα.
Δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα έγινε ξαφνικά Ισπανία και θα ελέγχει κάθε παιχνίδι με 600 πάσες. Δεν χρειάζεται να το κάνει. Το σύγχρονο ποδόσφαιρο εθνικών ομάδων έχει πολύ λίγο χρόνο προπόνησης για να χτίσεις σύνθετες τοποθετήσεις, όπως συμβαίνει στους συλλόγους. Η καλή εθνική ομάδα χρειάζεται κυρίως καθαρούς κανόνες: πότε ανεβαίνει το pressing, ποιος προστατεύει πίσω από την μπάλα, πώς αντιδράς όταν σπάσει η πρώτη γραμμή και πού βρίσκονται οι πρώτες πάσες μετά την ανάκτηση.
Η Ελλάδα αρχίζει να αποκτά αυτές τις απαντήσεις.
Οι οκτώ βαθμοί αλλάζουν και τον τρόπο που την αντιμετωπίζουν οι άλλοι
Μετά τις τέσσερις πρώτες αγωνιστικές, Ολλανδία και Ελλάδα έχουν από οκτώ βαθμούς και η Γερμανία πέντε. Απομένουν τα παιχνίδια με την Ολλανδία εκτός στις 13 Νοεμβρίου και τη Σερβία εντός στις 16.
Το σημαντικό, όμως, είναι ότι η Ελλάδα δεν μπαίνει πλέον σε αυτά τα παιχνίδια ως ομάδα που χρειάζεται το τέλειο 90λεπτο για να κλέψει αποτέλεσμα. Οι αντίπαλοι έχουν ήδη δεδομένα τεσσάρων αγώνων που τους λένε ότι πρέπει να προσαρμοστούν κι εκείνοι.
Αν ανεβάσουν πολλούς παίκτες, υπάρχει ο Τζόλης για να επιτεθεί στον χώρο. Αν κλείσουν χαμηλότερα, υπάρχουν ο Καρέτσας και ο Ιωαννίδης για να δημιουργήσουν μεταξύ των γραμμών. Αν πιέσουν την πρώτη μπάλα, η Ελλάδα έχει αρχίσει να βρίσκει περισσότερες λύσεις για να περάσει τη μπάλα στον δεύτερο χρόνο αντί να ψάχνει κατευθείαν μακρινή μεταβίβαση.
Δεν είναι ακόμη τέλειο. Και αυτό είναι ίσως το καλύτερο νέο.
Το πραγματικό κέρδος είναι ότι το ταβάνι μετακινήθηκε
Πριν αρχίσει το Nations League, η εύλογη ερώτηση ήταν αν αυτή η νέα γενιά μπορούσε να σταθεί απέναντι στις καλύτερες ομάδες της Ευρώπης χωρίς να χρειάζεται να επιστρέψει στη λογική του μόνιμου χαμηλού block και της μίας μετάβασης.
Τέσσερα παιχνίδια αργότερα, η ερώτηση είναι διαφορετική.
Πόσο καλύτερη μπορεί να γίνει όταν μάθει να βγαίνει με περισσότερη συνέπεια από την πρώτη πίεση; Πόσο πιο επικίνδυνη μπορεί να γίνει όταν Καρέτσας, Τζόλης και Ιωαννίδης αποκτήσουν περισσότερες κοινές παραστάσεις; Και πόσο πιο ψηλά μπορεί να κρατήσει την άμυνα χωρίς να χαλάσει η άμυνα πίσω από την μπάλα;
Αυτές είναι ερωτήσεις ομάδας που εξελίσσεται, όχι ομάδας που απλώς ελπίζει.
Οι οκτώ βαθμοί είναι χρήσιμοι. Το αήττητο είναι ωραίο. Η πραγματική αλλαγή, όμως, είναι ότι η Ελλάδα του Γιοβάνοβιτς δεν χρειάζεται πλέον να παίξει μόνο ένα συγκεκριμένο είδος αγώνα για να αισθανθεί ότι έχει πιθανότητες.
Μπορεί να περιμένει. Μπορεί να πιέσει. Μπορεί να χαμηλώσει. Μπορεί να ανεβάσει τις γραμμές της όταν το πρώτο σχέδιο δεν δουλεύει. Και, κυρίως, αρχίζει να καταλαβαίνει ποιο από αυτά χρειάζεται κάθε φορά.
Αυτό είναι το σημείο όπου μια καλή φουρνιά σταματά να είναι απλώς συλλογή ταλέντου και αρχίζει να γίνεται ομάδα.
Και ναι, είναι αρκετά πιο σοβαρό από το να πούμε απλά ότι "η Εθνική επέστρεψε".
