Το 1-0 του Ολυμπιακού απέναντι στη Μαρσέιγ στο Βελοντρόμ για το Europa League δεν ήταν από εκείνες τις εκτός έδρας ευρωπαϊκές νίκες που χρειάζονται δέκα αποκρούσεις, τρία δοκάρια και μια μικρή συνωμοσία της τύχης για να εξηγηθούν. Η Μαρσέιγ είχε περισσότερη μπάλα, περισσότερες επαφές στην περιοχή και πολύ περισσότερα κόρνερ, αλλά για μεγάλα διαστήματα είχε ακριβώς την κατοχή που ήταν διατεθειμένος να της παραχωρήσει ο Ολυμπιακός. Το γκολ του Σαντιάγκο Έσε στο 42' καθόρισε το σκορ. Η πραγματική δουλειά είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα.
Η ομάδα του Ιμανόλ Αλγκουαθίλ τελείωσε το παιχνίδι με 44% κατοχή, εννέα τελικές απέναντι σε 11 και μόλις δέκα επαφές μέσα στην αντίπαλη περιοχή έναντι 33 της Μαρσέιγ. Αν διαβάσεις μόνο αυτούς τους αριθμούς, μοιάζει σαν να πέρασε ο Ολυμπιακός το βράδυ του αμυνόμενος. Αν προσθέσεις όμως τα 0,89 αναμενόμενα γκολ της Μαρσέιγ, τότε η εικόνα γίνεται πιο ενδιαφέρουσα: 33 επαφές στην περιοχή παρήγαγαν λιγότερο από ένα αναμενόμενο γκολ. Αυτό δεν λέγεται κυριαρχία. Λέγεται φλύαρη υπεροχή χωρίς αρκετή ποιότητα στην τελική ενέργεια.
Και κάπου εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πρόοδος του Ολυμπιακού επί Ιμανόλ. Δεν αισθάνεται πλέον υποχρεωμένος να αποδείξει ότι ελέγχει έναν αγώνα κρατώντας περισσότερο την μπάλα από τον αντίπαλο. Στη Μασσαλία κατάλαβε ότι μπορούσε να τον ελέγξει αποφασίζοντας σε ποια σημεία του γηπέδου θα του επιτρέψει να την κρατήσει.
Ολυμπιακός: Η τακτική του διπλού στο Βελοντρόμ
Η Μαρσέιγ του Μπρούνο Ζενεσιό ξεκίνησε με αρκετούς ποδοσφαιριστές που μπορούν να συνδεθούν στον άξονα και να δημιουργήσουν μέσα από μικρές συνεργασίες. Ο Ολυμπιακός δεν είχε κανέναν λόγο να μετατρέψει το παιχνίδι σε διαγωνισμό πίεσης 90 λεπτών μέσα στο Βελοντρόμ. Ένα τέτοιο σχέδιο θα άνοιγε αποστάσεις και θα πρόσφερε στους Γάλλους ακριβώς αυτό που χρειάζονται περισσότερο: χώρους μετά την πρώτη γραμμή πίεσης.
Ο Ιμανόλ επέλεξε αρκετά συχνά ένα πιο συμπαγές μεσαίο μπλοκ. Ο Ρόμαν Γιάρεμτσουκ και ο Τσικίνιο δεν κυνηγούσαν κάθε μεταβίβαση των στόπερ σαν να κρινόταν εκεί η κατοχή. Η προτεραιότητα ήταν να προστατευτούν οι γραμμές προς το κέντρο, ώστε Έσε και Γκουστάβο Πουέρτα να μην αναγκάζονται να βγαίνουν συνεχώς μακριά από τις θέσεις τους. Η Μαρσέιγ μπορούσε να κυκλοφορεί πίσω και πλάγια. Το πρόβλημά της άρχιζε όταν προσπαθούσε να παίξει μέσα από τον Ολυμπιακό.
Αυτό έχει σημασία γιατί πολλές φορές συγχέουμε την πίεση με το τρέξιμο προς την μπάλα. Η καλή πίεση δεν απαιτεί πάντα να κερδίσεις κατοχή στο αντίπαλο τρίτο. Μπορεί να σημαίνει ότι κλείνεις την πάσα που πραγματικά θέλει ο αντίπαλος και του αφήνεις εκείνη που είσαι προετοιμασμένος να αντιμετωπίσεις.
Η Μαρσέιγ ολοκλήρωσε 532 πάσες έναντι 426 του Ολυμπιακού και έφτασε τις 141 μεταβιβάσεις στο τελευταίο τρίτο. Παρ' όλα αυτά, τελείωσε με μόλις 11 σουτ και πέντε εντός εστίας. Οι αριθμοί δεν περιγράφουν μια ομάδα που δεν μπορούσε να προχωρήσει την μπάλα. Περιγράφουν μια ομάδα που μπορούσε να φτάσει κοντά στην περιοχή, αλλά δυσκολευόταν να μετατρέψει αυτή την πρόοδο σε πραγματικά καθαρή τελική.
Αυτή είναι αρκετά μεγάλη διαφορά.
Έσε και Πουέρτα έκαναν τη δουλειά που δεν φαίνεται στην κατοχή
Για να λειτουργήσει ένα τέτοιο σχέδιο, οι δύο κεντρικοί μέσοι πρέπει να έχουν πειθαρχία. Αν ένας από τους δύο παρασυρθεί δέκα μέτρα ψηλότερα για ένα κλέψιμο που δεν θα γίνει, η περιοχή μπροστά από τα στόπερ ανοίγει και ολόκληρη η ιδέα καταρρέει.
Ο Έσε και ο Πουέρτα έπαιξαν ακριβώς πάνω σε αυτή την ισορροπία. Ο πρώτος έχει ήδη τη συνήθεια να διαβάζει πότε πρέπει να βγει προς την μπάλα και πότε η καλύτερη άμυνα είναι να μείνει στη γραμμή της πάσας. Ο δεύτερος πρόσθεσε μεγαλύτερη ακτίνα κίνησης και βοήθησε ώστε οι πλάγιοι του Ολυμπιακού να μην αναγκάζονται να κλείνουν υπερβολικά προς το κέντρο.
Το αποτέλεσμα ήταν ότι η Μαρσέιγ οδηγήθηκε αρκετά συχνά προς τα άκρα. Εκεί μπορούσε να δημιουργήσει σέντρες και δεύτερες μπάλες, αλλά ο Ολυμπιακός προτιμούσε ξεκάθαρα να υπερασπιστεί αυτή τη μορφή επίθεσης παρά να επιτρέψει κάθετες υποδοχές μπροστά από τους Παναγιώτη Ρέτσο και Λορέντσο Πιρόλα.
Οι Γάλλοι έβγαλαν 20 σέντρες, από τις οποίες μόνο έξι βρήκαν συμπαίκτη, και κέρδισαν εννέα κόρνερ. Είναι μεγάλοι αριθμοί, αλλά χρειάζονται σωστή ανάγνωση. Αν μια ομάδα επιτίθεται συνεχώς από έξω επειδή δεν μπορεί να δημιουργήσει αρκετά στον κεντρικό διάδρομο, το πλήθος των σεντρών μπορεί να είναι περισσότερο σύμπτωμα αδυναμίας παρά απόδειξη επιθετικής κυριαρχίας.
Ο Ολυμπιακός δεν έκλεισε τη Μαρσέιγ έξω από την περιοχή του. Έκανε κάτι πιο ρεαλιστικό: προσπάθησε να ελέγξει τι θα μπορεί να κάνει όταν μπει σε αυτήν.
Ο Ρέτσος και ο Πιρόλα έχουν αρχίσει να αμύνονται ως ζευγάρι
Το δίδυμο των Ρέτσου και Πιρόλα βρίσκεται στο κέντρο της βελτίωσης. Ο Ρέτσος είναι καλύτερος όταν μπορεί να διαβάσει τη φάση μπροστά του και να επέμβει χωρίς να σύρεται σε ανοιχτό γήπεδο. Ο Πιρόλα, από την άλλη, δίνει περισσότερη δύναμη στην επαφή και μεγαλύτερη άνεση όταν πρέπει να υπερασπιστεί την περιοχή.
Το σημαντικότερο όμως δεν είναι τα ατομικά χαρακτηριστικά τους. Είναι ότι έχουν αρχίσει να γνωρίζουν πότε ο ένας μπορεί να εγκαταλείψει τη γραμμή και πότε ο άλλος πρέπει να καλύψει το βάθος. Αυτή η σχέση είναι πολύ πιο σημαντική από τον αριθμό των τάκλιν ή των απομακρύνσεων.
Στη Μασσαλία ο Ολυμπιακός χρειάστηκε συνολικά 33 απομακρύνσεις, έναντι 17 της Μαρσέιγ. Ο αριθμός είναι υψηλός, αλλά δεν σημαίνει ότι βρισκόταν σε μόνιμο πανικό. Όταν αμύνεσαι χαμηλότερα στο τελευταίο κομμάτι ενός εκτός έδρας ευρωπαϊκού αγώνα και ο αντίπαλος γεμίζει την περιοχή, το ζητούμενο δεν είναι να μην κάνεις απομάκρυνση. Είναι να ξέρεις πού θα πέσει η δεύτερη μπάλα μετά από αυτήν.
Εκεί βοήθησαν επίσης πολύ οι χαφ και οι ακραίοι. Το λάθος σε τέτοιες βραδιές είναι να κοιτάζουμε τους στόπερ, να βλέπουμε δέκα κεφαλιές και να αποφασίζουμε ότι "κράτησαν μόνοι τους". Καμία άμυνα δεν κρατά μόνη της όταν οι αποστάσεις μπροστά της είναι λάθος.
Ο Ορτέγκα έκανε τη δουλειά του, αλλά ο Ολυμπιακός δεν κέρδισε χάρη στον τερματοφύλακά του
Ο Στέφαν Ορτέγκα ήταν εξαιρετικός και ο ίδιος ο Ιμανόλ τον ξεχώρισε μετά το παιχνίδι. Ο Γερμανός έκανε πέντε αποκρούσεις και χρειάστηκε να επέμβει σε σημαντικές προσπάθειες της Μαρσέιγ στο δεύτερο ημίχρονο. Ο προπονητής του Ολυμπιακού τόνισε πως για να πάρεις τέτοιο αποτέλεσμα πρέπει να αμυνθείς καλά και ότι ο Ορτέγκα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμος, αλλά πρόσθεσε ότι η αμυντική δουλειά αφορούσε ολόκληρη την ομάδα.
Αυτή είναι και η σωστή ανάγνωση. Αν ο τερματοφύλακας είχε κάνει δώδεκα αποκρούσεις από τετ-α-τετ, θα μιλούσαμε για διαφορετικό παιχνίδι. Η Μαρσέιγ είχε πέντε τελικές εντός εστίας και 0,84 αναμενόμενα γκολ στις τελικές που πήγαν προς την εστία. Ο Ορτέγκα έκανε όσα χρειαζόταν, αλλά η άμυνα μπροστά του φρόντισε το μεγαλύτερο μέρος των προσπαθειών που θα αντιμετώπιζε να μην είναι εξαιρετικά υψηλής ποιότητας.
Αυτή είναι η καλύτερη σχέση που μπορεί να έχει μια ομάδα με τον τερματοφύλακά της. Να χρειάζεται να είναι καλός, όχι θαυματοποιός.
Το γκολ του Έσε ήταν λιγότερο "στημένη φάση" απ' όσο φαίνεται
Στο 42ο λεπτό, ο Ολυμπιακός εκτέλεσε κοντά ένα κόρνερ. Ο Τσικίνιο συνεργάστηκε με τον Μπρούνο Ονιεμαέτσι, πήρε ξανά την μπάλα και βρήκε με τη σέντρα του τον Έσε, ο οποίος επιτέθηκε στον χώρο και σκόραρε με κεφαλιά. Η UEFA και ο Ολυμπιακός καταγράφουν το γκολ ως δημιουργία του Τσικίνιο.
Το ενδιαφέρον δεν είναι απλώς ότι ο Ολυμπιακός σκόραρε από κόρνερ. Είναι η λογική της μικρής εκτέλεσης. Όταν παίζεις κατευθείαν την μπάλα στην περιοχή, ο αντίπαλος έχει ήδη οργανώσει τις προσωπικές και ζωνικές αναφορές του. Με το κοντινό κόρνερ τον αναγκάζεις να βγάλει παίκτη προς τα έξω, να μετακινήσει τη γραμμή του και στη συνέχεια να ξαναδιαβάσει την τροχιά της μπάλας ενώ όλοι έχουν ήδη αλλάξει θέση.
Ο Έσε εκμεταλλεύτηκε ακριβώς αυτή τη στιγμή αναδιοργάνωσης. Δεν περίμενε στατικά να έρθει η μπάλα πάνω του. Επιτέθηκε στον χώρο τη στιγμή που οι αμυντικοί της Μαρσέιγ κοιτούσαν περισσότερο την εκτέλεση παρά τον άνθρωπο που ερχόταν από πίσω.
Οι στημένες φάσεις είναι πολύ συχνά το κομμάτι του ποδοσφαίρου που αντιμετωπίζεται σαν λεπτομέρεια μέχρι να αποφασίσει ένα παιχνίδι. Ο Ολυμπιακός έχει ήδη βρει σημαντικά γκολ από τέτοιες καταστάσεις αυτή τη σεζόν και αυτό δεν είναι συμπληρωματικό στοιχείο του παιχνιδιού του. Σε ματς όπου παράγεις 0,55 xG συνολικά, η μία προσεγμένη στατική φάση μπορεί κυριολεκτικά να είναι ολόκληρο το επιθετικό σου πλεονέκτημα.
Το δεύτερο ημίχρονο έδειξε γιατί ο Ιμανόλ δεν ήθελε να κάνει τον ήρωα
Μετά το 1-0 η Μαρσέιγ αναγκαστικά ανέβασε περισσότερο την ομάδα της. Ο Ζενεσιό έκανε τρεις αλλαγές σχεδόν μαζί στο 62', περνώντας Ουλίς Γκαρσία, Αμίν Γκουιρί και Αμίν Αρίτ, προσπαθώντας να αυξήσει την κινητικότητα και τη δημιουργία γύρω από την περιοχή. Ο Ιμανόλ απάντησε πέντε λεπτά αργότερα με Ρέμο Φρόιλερ αντί Πουέρτα και Αρμάντο Γκονσάλες αντί Γιάρεμτσουκ.
Η είσοδος του Φρόιλερ ήταν η πιο προφανής κίνηση ενός προπονητή που καταλαβαίνει το game state. Ο Ολυμπιακός δεν χρειαζόταν άλλον έναν χαφ για να βρει την πάσα των 40 μέτρων. Χρειαζόταν έναν παίκτη που θα σταθεροποιούσε τις αποστάσεις, θα ήξερε πότε να κάνει φάουλ, πότε να κυκλοφορήσει προς τα πίσω και πότε να κρατήσει την μπάλα δύο δευτερόλεπτα περισσότερο ώστε να ανέβει η άμυνα.
Λίγο αργότερα μπήκε και ο Κώστας Φορτούνης αντί του Ζότα Σίλβα. Κι αυτή η αλλαγή είχε περισσότερο νόημα από το απλό "βάζω ποιότητα για να κρατήσω μπάλα". Όταν μια ομάδα πιέζεται χαμηλά, ο χειρότερος τρόπος να αμυνθεί είναι να επιστρέφει την κατοχή στον αντίπαλο μέσα σε τρία δευτερόλεπτα. Ο Φορτούνης μπορεί να δεχτεί μπάλα με πλάτη, να κερδίσει φάουλ, να βρει την αντίθετη πλευρά και να μετατρέψει μια απλή απομάκρυνση σε κατοχή 20 ή 30 δευτερολέπτων.
Αυτό είναι άμυνα επίσης. Απλώς γίνεται με την μπάλα.
Εκεί που ο Ολυμπιακός έχει ακόμη δουλειά είναι η μετάβαση
Αν υπάρχει ένα κομμάτι που ο Ιμανόλ θα κοιτάξει ξανά, είναι η επιθετική συμπεριφορά μετά τις ανακτήσεις. Η Μαρσέιγ έπρεπε να ανεβάσει περισσότερα σώματα όσο περνούσε η ώρα και, θεωρητικά, ο Ολυμπιακός είχε μπροστά του το ιδανικό περιβάλλον για να βρει δεύτερο γκολ.
Δεν το έκανε αρκετά καλά. Ο Ζέλσον Μαρτίνς είχε χώρους για να μεταφέρει την μπάλα, αλλά η τελευταία απόφαση δεν ήταν πάντα σωστή, ενώ αρκετές φορές η πρώτη πάσα μετά το κλέψιμο δεν έβγαλε την ομάδα από την πίεση. Εκεί βρίσκεται το επόμενο επίπεδο.
Μια καλή ομάδα μπορεί να υπερασπιστεί προβάδισμα. Μια πραγματικά ώριμη ομάδα κάνει τον αντίπαλο να φοβάται να επιτεθεί μαζικά, επειδή ξέρει ότι κάθε χαμένη μπάλα μπορεί να γίνει καθαρή ευκαιρία στην άλλη περιοχή. Ο Ολυμπιακός δεν έχει φτάσει ακόμη εκεί με συνέπεια.
Και δεν πειράζει να το πούμε. Μία νίκη στη Μασσαλία δεν υποχρεώνει κανέναν να αποφασίσει ότι η ομάδα ολοκληρώθηκε.
Το πιο σημαντικό είναι ότι πλέον ξέρει να κερδίζει και χωρίς το αγαπημένο του παιχνίδι
Ο Ολυμπιακός έχει έξι βαθμούς μετά από δύο αγωνιστικές στη League Phase, έχοντας νικήσει αρχικά τη Γιαγκελόνια και πλέον τη Μαρσέιγ εκτός έδρας. Στις 22 Οκτωβρίου υποδέχεται τη Σπάρτα Πράγας στο Καραϊσκάκης, έχοντας τη δυνατότητα να μετατρέψει ένα πολύ καλό ξεκίνημα σε πραγματικά ισχυρή βάση για τη συνέχεια της διοργάνωσης.
Το πιο ενδιαφέρον όμως δεν είναι ακόμη η βαθμολογία. Είναι ότι σε διάστημα λίγων ημερών είδαμε δύο αρκετά διαφορετικές εκδοχές του ίδιου Ολυμπιακού. Απέναντι στον Παναθηναϊκό, η ομάδα του Ιμανόλ πήγε ψηλότερα, αφαίρεσε την πρώτη πάσα και προσπάθησε να ελέγξει το παιχνίδι μέσα από την πίεση. Στη Μασσαλία δεν είχε πρόβλημα να χαμηλώσει το σημείο άμυνας, να παραχωρήσει μεγαλύτερη κατοχή και να προστατεύσει πρώτα τον κεντρικό διάδρομο.
Αυτό είναι προπονητική πρόοδος. Όχι να αλλάζεις αρχές κάθε εβδομάδα, αλλά να καταλαβαίνεις ότι οι ίδιες αρχές μπορούν να εφαρμοστούν σε διαφορετικά ύψη και με διαφορετικό βαθμό ρίσκου.
Ο ίδιος ο Ιμανόλ είπε μετά το ματς ότι ο Ολυμπιακός πρέπει να συνεχίσει να βελτιώνεται και επιθετικά, σημειώνοντας ότι σε ορισμένους αγώνες θα βρίσκει περισσότερους χώρους και σε άλλους λιγότερους. Είναι ίσως η πιο σωστή παρατήρηση για το πού βρίσκεται σήμερα η ομάδα του.
Δεν έχει γίνει ξαφνικά μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή ομάδα επειδή κέρδισε 1-0 στο Βελοντρόμ. Έχει όμως αρχίσει να αποκτά κάτι που οι ομάδες συνήθως αποκτούν πολύ αργότερα από τα συστήματα και τα σχήματα: κατανόηση του τι απαιτεί κάθε παιχνίδι.
Στη Μασσαλία δεν χρειαζόταν να αποδείξει ότι μπορεί να παίξει πιο όμορφα από τη Μαρσέιγ. Δεν χρειαζόταν να έχει 60% κατοχή, να πιέζει στο αντίπαλο σημαιάκι του κόρνερ ή να δημιουργήσει 20 τελικές για να δικαιολογήσει τη νίκη του. Χρειαζόταν να κλείσει τον άξονα, να κάνει τη Μαρσέιγ να παίζει περισσότερο από έξω, να επιβιώσει στα λίγα πραγματικά δύσκολα λεπτά και να χτυπήσει όταν παρουσιαστεί η φάση.
Τα έκανε.
Και, για να μην κάνουμε το ποδόσφαιρο πιο περίπλοκο απ' όσο χρειάζεται, αυτό ακριβώς σημαίνει έλεγχος ενός αγώνα.
