Στο 22ο λεπτό της αναμέτρησης στη Roig Arena, το ηλεκτρονικό ταμπλό έγραφε 62-34. Η Βαλένθια είχε διαλύσει κάθε αμυντικό σχέδιο του Ολυμπιακού, οι παίκτες του Γιώργου Μπαρτζώκα έμοιαζαν ανήμποροι να αντιδράσουν και τίποτα δεν προμήνυε αυτό που θα ακολουθούσε.
Περίπου 23 λεπτά αγωνιστικού χρόνου αργότερα, οι "ερυθρόλευκοι" πανηγύριζαν μια νίκη που δύσκολα θα ξεχάσουν όσοι παρακολούθησαν την αναμέτρηση. Το τελικό 102-97 στην παράταση δεν αποτέλεσε απλώς την τέταρτη νίκη τους στις πρώτες πέντε αγωνιστικές της EuroLeague. Ήταν η ισοφάριση της μεγαλύτερης ανατροπής που έχει καταγραφεί στην ιστορία της διοργάνωσης.
Μόνο η Πρόκομ είχε καταφέρει κάτι αντίστοιχο, τον Δεκέμβριο του 2012, όταν επέστρεψε από το -28 απέναντι στη Σιένα και επικράτησε με 95-88 στην παράταση.
Ολυμπιακός: Το μυστικό πίσω από το ιστορικό -28
Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα, ο Ολυμπιακός κατάφερε να επαναλάβει το επίτευγμα, απέναντι σε μια ομάδα που είχε ξεκινήσει τη διοργάνωση με τέσσερις συνεχόμενες νίκες.
Αλλά για να αντιληφθεί κανείς το πραγματικό μέγεθος αυτής της ανατροπής, πρέπει πρώτα να καταλάβει πόσο άσχημα είχε παίξει ο Ολυμπιακός.
Η Βαλένθια έπαιζε το παιχνίδι της
Το 59-34 του ημιχρόνου δεν εξηγείται απλώς από ένα ζεστό χέρι ή από μερικά δύσκολα τρίποντα. Η Βαλένθια είχε καταφέρει να μεταφέρει σχεδόν ολόκληρο το παιχνίδι στο δικό της τέμπο. Ξεκίνησε με 10-0, έκλεισε το πρώτο δεκάλεπτο στο 31-17 και επιτέθηκε ξανά και ξανά πριν ο Ολυμπιακός προλάβει να οργανώσει τις αμυντικές του θέσεις.
Διαβάστε Επίσης
Αυτό είναι πολύ σημαντικό απέναντι σε μια ομάδα με Τι Τζέι Σορτς και Νίκολα Μίροτιτς. Ο Σορτς είναι πολύ πιο δύσκολος να αντιμετωπιστεί όταν παίρνει το πρώτο σκριν πριν σταθεροποιηθεί η άμυνα, επειδή μπορεί να αλλάξει ταχύτητα και να υποχρεώσει τον ψηλό να αποφασίσει πολύ νωρίς αν θα βγει πάνω του ή θα προστατεύσει τη ρακέτα. Ο Μίροτιτς, από την άλλη, μπορεί να τιμωρήσει και τις δύο επιλογές: είτε βγαίνοντας έξω μετά το σκριν είτε χρησιμοποιώντας το μέγεθός του όταν βρει μικρότερο αμυντικό μετά από αλλαγή.
Ο Ολυμπιακός στο πρώτο μέρος δεν προστάτευε ούτε το πρώτο σημείο επίθεσης ούτε τη δεύτερη πάσα. Ο χειριστής περνούσε πολύ εύκολα την πρώτη γραμμή, η βοήθεια ερχόταν μετά και όχι πριν από το πλεονέκτημα και η αδύνατη πλευρά αναγκαζόταν να καταρρέει προς τη ρακέτα. Από εκεί και πέρα η Βαλένθια δεν χρειαζόταν κάτι περίπλοκο: μία έξτρα πάσα αρκούσε για να δημιουργήσει ελεύθερο σουτ ή δεύτερη διείσδυση.
Το χειρότερο ήταν ότι τα προβλήματα στις δύο πλευρές τροφοδοτούσαν το ένα το άλλο. Κακές αποστάσεις στην επίθεση, βιαστικές εκτελέσεις και λάθη σήμαιναν ότι οι Ισπανοί μπορούσαν να τρέξουν ακόμη περισσότερο. Όσο περισσότερο έτρεχαν, τόσο δυσκολότερο ήταν για τον Ολυμπιακό να στήσει την άμυνα που είχε σχεδιάσει. Το τρίποντο του Σορτς στη λήξη του ημιχρόνου δεν ήταν η αιτία του 59-34· ήταν απλώς η πιο κατάλληλη εικόνα ενός ημιχρόνου στο οποίο η Βαλένθια είχε ελέγξει όλες τις βασικές συνθήκες του παιχνιδιού.
Η ανατροπή άρχισε όταν ο Ολυμπιακός αφαίρεσε την πρώτη επιλογή
Το σημείο καμπής δεν ήταν κάποιο μεγάλο τρίποντο. Ήταν η στιγμή που η Βαλένθια σταμάτησε να ξεκινά σχεδόν κάθε επίθεσή της με πλεονέκτημα.
Ο Ολυμπιακός ανέβασε την πίεση πάνω στην μπάλα, έγινε πιο επιθετικός στις πρώτες γραμμές πάσας και, κυρίως, άρχισε να επιστρέφει εγκαίρως ώστε το πρώτο σκριν της Βαλένθια να εκτελείται απέναντι σε πέντε οργανωμένους αμυντικούς. Δεν είναι μικρή λεπτομέρεια. Άλλο να παίζει ο Σορτς πικ εν ρολ στα επτά δευτερόλεπτα με την άμυνα να τρέχει προς τα πίσω και άλλο να το παίζει στα δεκαπέντε, με τον ψηλό να βρίσκεται στη θέση του και τον αμυντικό της αδύνατης πλευράς έτοιμο να προστατεύσει τη ρακέτα.
Η πεντάδα με Γιαν Μοντέρο, Εβάν Φουρνιέ, Κώστα Παπανικολάου, Εμπάι Εντζάι και Νίκολα Μιλουτίνοφ έδωσε στον Ολυμπιακό ακριβώς αυτό που χρειαζόταν. Περισσότερο μήκος στην περιφέρεια, καλύτερη πίεση πάνω στους χειριστές και έναν ψηλό που μπορούσε να προστατεύσει τη ρακέτα χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά υπερβολική βοήθεια από τις γωνίες. Το συγκεκριμένο σχήμα αναφέρεται και από τον ίδιο τον Ολυμπιακό ως εκείνο που έσπρωξε την επιστροφή στην τέταρτη περίοδο.
Έτσι εξηγείται πολύ καλύτερα το 59-34 του πρώτου μέρους και το 38-68 των επόμενων 25 λεπτών. Η Βαλένθια δεν ξέχασε ξαφνικά να παίζει μπάσκετ. Ο Ολυμπιακός την ανάγκασε να εκτελεί όλο και περισσότερες επιθέσεις απέναντι σε στημένη άμυνα, έκοψε σημαντικό μέρος του εύκολου σκορ και έκανε κάθε κατοχή της λίγο πιο δύσκολη από την προηγούμενη.
Αυτό είναι συνήθως το πρώτο πράγμα που κοιτάζεις σε μια μεγάλη ανατροπή. Αν το μόνο που έχει αλλάξει είναι ότι η μία ομάδα βάζει πλέον τα τρίποντα, η επιστροφή μπορεί να τελειώσει όσο γρήγορα άρχισε. Αν έχει αλλάξει η ποιότητα των κατοχών και στις δύο πλευρές, τότε το παιχνίδι έχει πραγματικά γυρίσει.
Ο Μοντέρο ήταν πολύ περισσότερο από 26 πόντοι
Ο Γιαν Μοντέρο τελείωσε με 26 πόντους, πέντε ριμπάουντ, δύο ασίστ και 35 βαθμούς αξιολόγησης. Είχε 7/9 δίποντα και 9/10 βολές και, απέναντι στην πρώην ομάδα του, ήταν ο καλύτερος παίκτης του Ολυμπιακού σε ολόκληρη τη βραδιά.
Ακόμη και αυτά όμως δεν εξηγούν πλήρως γιατί ήταν τόσο σημαντικός. Ο Μοντέρο έδωσε κάτι που σε ένα παιχνίδι εκτός ελέγχου είναι πολλές φορές πιο χρήσιμο από ένα καλοσχεδιασμένο σύστημα: δημιουργία πλεονεκτήματος από το μηδέν. Όταν μια επίθεση έχει κολλήσει και απομένουν οκτώ δευτερόλεπτα, χρειάζεσαι κάποιον που να μπορεί να περάσει τον πρώτο αμυντικό χωρίς να περιμένει τρία σκριν και ιδανικές αποστάσεις.
Εκεί ο Δομινικανός είναι εξαιρετικός. Χαμηλώνει το κέντρο βάρους, αλλάζει ρυθμό χωρίς να χρειάζεται τεράστιο χώρο και έχει αρκετά καλό χειρισμό ώστε να κρατά τον ψηλό σε αβεβαιότητα μέχρι την τελευταία στιγμή. Αν ο αμυντικός του σκριν περάσει από πάνω, μπορεί να φτάσει βαθιά στη ρακέτα. Αν ο ψηλός ανέβει μισό μέτρο περισσότερο, μπορεί να τον περάσει. Αν έρθει δεύτερος αμυντικός, έχει ήδη δημιουργηθεί η περιστροφή που ψάχνει η επίθεση.
Η στατιστική των δύο ασίστ μπορεί επομένως να παραπλανήσει. Η δημιουργία δεν μετριέται μόνο από το ποιος έδωσε την τελευταία πάσα. Μετριέται και από το ποιος ανάγκασε δύο αμυντικούς να αντιδράσουν στην ίδια ενέργεια, ποιος προκάλεσε το close-out και ποιος δημιούργησε την πρώτη ρωγμή που τελικά κατέληξε σε καλό σουτ.
Ο Μοντέρο έκανε ακριβώς αυτό για μεγάλο διάστημα.
Ο Φουρνιέ έκανε το παιχνίδι που τα στατιστικά δεν μπορούν να αποτυπώσουν
Ο Εβάν Φουρνιέ πήγε στα αποδυτήρια χωρίς πόντο και τελείωσε με 23, τέσσερις ασίστ, δύο κλεψίματα και 15 στην αξιολόγηση. Έπαιξε 37 λεπτά και 22 δευτερόλεπτα, με το μεγαλύτερο μέρος της επιρροής του να έρχεται όταν το παιχνίδι είχε ήδη φτάσει σε επίπεδο όπου κάθε λάθος μπορούσε να τελειώσει την ανατροπή.
Εδώ είναι που οι απλοί αριθμοί αρχίζουν να χάνουν πληροφορία. Ο Φουρνιέ δεν έπαιξε απλώς καλύτερα στην επίθεση. Άλλαξε και τον τρόπο με τον οποίο υπερασπιζόταν την πρώτη ενέργεια, χρησιμοποίησε τα χέρια του στις γραμμές πάσας και σταμάτησε να αντιμετωπίζει κάθε κατοχή σαν ευκαιρία να "πάρει πίσω" το κακό πρώτο ημίχρονο με ένα δύσκολο σουτ.
Αυτή η αλλαγή είναι σημαντική για έναν σκόρερ. Όταν βρίσκεσαι στο μηδέν και η ομάδα χάνει με 25, το εύκολο είναι να προσπαθήσεις να διορθώσεις την εικόνα σου μόνος σου. Το δύσκολο είναι να δεχτείς ότι η επιστροφή θα χρειαστεί δέκα σωστές κατοχές πριν από το μεγάλο καλάθι.
Ο Φουρνιέ το έκανε και όταν τελικά χρειάστηκε να αναλάβει, είχε ήδη μπει πραγματικά μέσα στον αγώνα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ολυμπιακός βρήκε πάνω του τις κρίσιμες αποφάσεις στην τέταρτη περίοδο. Οι πραγματικά μεγάλοι περιφερειακοί δεν είναι μόνο εκείνοι που μπορούν να βάλουν ένα δύσκολο σουτ. Είναι εκείνοι που καταλαβαίνουν πότε το παιχνίδι έχει φτάσει στο σημείο όπου πρέπει να το πάρουν.
Ο Εντζάι και ο Παπανικολάου έκαναν τη δουλειά που δημιουργεί τα μεγάλα σουτ
Μια ανατροπή 28 πόντων δεν μπορεί να γίνει με δύο παίκτες. Χρειάζεται κατοχές που δεν θα εμφανιστούν ποτέ σε ένα βίντεο με τα καλύτερα στιγμιότυπα: σωστή αλλαγή, κλείσιμο στη ρακέτα, deflection, αμυντικό ριμπάουντ, σκριν που αναγκάζει την άμυνα να αλλάξει κατεύθυνση.
Ο Εμπάι Εντζάι είχε 11 πόντους, τρεις ασίστ και δύο κλεψίματα, αλλά η πραγματική του αξία ήταν ότι έδωσε στον Μπαρτζώκα —και στη συνέχεια στον Χρήστο Παππά— έναν αθλητικό ψηλό φόργουορντ που μπορούσε να καλύψει περισσότερες από μία θέσεις στην ίδια κατοχή. Έβγαινε ψηλά, επέστρεφε γρήγορα στη ρακέτα και δεν ανάγκαζε την υπόλοιπη άμυνα να καταρρέει κάθε φορά που άλλαζε μαρκάρισμα. Το επίσημο ρεπορτάζ του Ολυμπιακού σημειώνει μάλιστα τις συνεχόμενες αμυντικές επεμβάσεις του ίδιου και του Φουρνιέ ως βασικό σημείο της επιστροφής.
Ο Παπανικολάου έκανε αυτό που έχει κάνει σε δεκάδες μεγάλα ευρωπαϊκά παιχνίδια: διάβασε τη φάση πριν αυτή γίνει πρόβλημα. Τελείωσε με εννέα πόντους και επτά ριμπάουντ, όμως το μπλοκ του στον Άρμονι Μπρουκς στο τέλος ήταν περισσότερο από μια θεαματική άμυνα. Ήταν σωστή βοήθεια στη σωστή στιγμή χωρίς να χαθεί η ισορροπία ολόκληρης της πίσω γραμμής.
Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ "παίζω δυνατά στην άμυνα" και "παίζω καλά στην άμυνα". Το πρώτο αφορά την ένταση. Το δεύτερο αφορά το πού βρίσκεσαι μισό δευτερόλεπτο πριν χρειαστεί να επέμβεις.
Η αποβολή του Μπαρτζώκα αποκάλυψε κάτι επίσης σημαντικό
Στην αρχή της τέταρτης περιόδου, ο Γιώργος Μπαρτζώκας αποβλήθηκε μετά τη δεύτερη τεχνική ποινή που χρεώθηκε στον πάγκο και την ομάδα ανέλαβε ο Χρήστος Παππάς. Υπό άλλες συνθήκες, σε ένα ήδη παράλογο παιχνίδι, αυτό θα μπορούσε πολύ εύκολα να διαλύσει τη συγκέντρωση του Ολυμπιακού. Συνέβη το αντίθετο.
Και αυτό έχει προπονητική αξία. Όταν ένα σύστημα εξαρτάται κάθε δευτερόλεπτο από τις οδηγίες του πρώτου προπονητή, η απουσία του δημιουργεί αμέσως σύγχυση. Όταν οι παίκτες γνωρίζουν τις αρχές του παιχνιδιού -πού θέλουμε να στείλουμε τον χειριστή, πότε αλλάζουμε, ποιος προστατεύει τη ρακέτα, ποια είναι η πρώτη μας επιλογή μετά την ανάκτηση-μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και όταν ο άνθρωπος που σχεδίασε το πλάνο δεν βρίσκεται πλέον στην άκρη του πάγκου.
Ο Παππάς προφανώς διαχειρίστηκε εξαιρετικά την κατάσταση. Δεν προσπάθησε όμως να παίξει άλλο μπάσκετ στα τελευταία οκτώ λεπτά. Κράτησε τις πεντάδες που λειτουργούσαν, εμπιστεύτηκε την αμυντική συμπεριφορά που είχε ήδη αλλάξει τον αγώνα και άφησε τη δημιουργία στους δύο περιφερειακούς που μπορούσαν να πάρουν αποφάσεις υπό πίεση.
Αυτό είναι σωστή διαχείριση ενός παιχνιδιού που έχει ήδη βρει τη δική του λογική.
Το 47-32 στα ριμπάουντ λέει επίσης κάτι για την ανατροπή
Ο Ολυμπιακός τελείωσε με 47 ριμπάουντ έναντι 32 της Βαλένθια, σε ένα παιχνίδι όπου οι γηπεδούχοι είχαν 24 ασίστ και μόλις 12 λάθη. Οι αριθμοί δείχνουν κάτι ενδιαφέρον: οι "ερυθρόλευκοι" δεν γύρισαν το παιχνίδι επειδή ανάγκασαν ξαφνικά τη Βαλένθια να πετά την μπάλα στην εξέδρα. Το γύρισαν επειδή άρχισαν να τελειώνουν τις άμυνες.
Αυτό είναι συχνά το πιο υποτιμημένο κομμάτι μιας επιστροφής. Μπορείς να παίξεις 22 δευτερόλεπτα εξαιρετική άμυνα και να τα ακυρώσεις όλα αν παραχωρήσεις επιθετικό ριμπάουντ. Ο Ολυμπιακός στην επανάληψη δεν έδινε απλώς δυσκολότερα σουτ· εξασφάλιζε πολύ συχνότερα ότι μετά το άστοχο σουτ η κατοχή πραγματικά τελείωνε.
Από εκεί ξεκινούσε και η δική του καλύτερη επίθεση. Όχι πάντα με αιφνιδιασμό, αλλά με την άμυνα της Βαλένθια να μην έχει προλάβει να βρει τα ιδανικά μαρκαρίσματα. Ο Μοντέρο και ο Φουρνιέ είναι πολύ πιο επικίνδυνοι όταν μπορούν να επιτεθούν απέναντι σε μια πρώτη γραμμή που ακόμη ψάχνει ποιον μαρκάρει.
Άμυνα, ριμπάουντ, επίθεση πριν στηθεί πλήρως ο αντίπαλος. Δεν είναι ακριβώς μυστική συνταγή. Απλώς πρέπει να τα κάνεις και τα τρία.
Η ιστορική νίκη δεν πρέπει να λειτουργήσει σαν άλλοθι
Το 4-1, με τέσσερα παιχνίδια μακριά από το ΣΕΦ, είναι εξαιρετική αρχή. Το να κερδίσεις μάλιστα στην έδρα μιας ομάδας που μπήκε στη βραδιά με 4-0 και να το κάνεις επιστρέφοντας από το -28 είναι το είδος αποτελέσματος που μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς αργότερα μέσα στη χρονιά.
Αλλά ο Μπαρτζώκας πιθανότατα θα ενδιαφερθεί περισσότερο για το 62-34 παρά για τη φωτογραφία του 97-102. Και θα έχει δίκιο. Μια ομάδα που θέλει να φτάσει μέχρι το τέλος της EuroLeague δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν θα παράγει μία από τις μεγαλύτερες ανατροπές στην ιστορία της διοργάνωσης κάθε φορά που χάνει τον έλεγχο του αγώνα.
Υπάρχουν ζητήματα που παραμένουν. Ο Τάιλερ Ντόρσεϊ έπαιξε μόλις 5:04, ενώ η περιφερειακή ιεραρχία του Ολυμπιακού εξακολουθεί να διαμορφώνεται. Ο Μοντέρο δείχνει ότι μπορεί ήδη να δημιουργήσει σε επίπεδο πολύ υψηλότερο από αυτό που συνήθως περιμένεις από έναν 23χρονο γκαρντ, αλλά η ομάδα θα χρειαστεί και άλλους χειριστές να κρατούν σταθερή την επίθεση χωρίς να απαιτούνται διαρκώς μεγάλες ατομικές βραδιές.
Το ίδιο ισχύει για την άμυνα. Η εικόνα της επανάληψης είναι πολύ πιο κοντά σε αυτή που χρειάζεται ο Ολυμπιακός αν θέλει να υπερασπιστεί τον τίτλο του, αλλά τα πρώτα 22 λεπτά αποτελούν μια υπενθύμιση ότι η αμυντική ταυτότητα δεν είναι κάτι που εμφανίζεται όταν το σκορ γίνει επικίνδυνο. Πρέπει να υπάρχει από την πρώτη κατοχή.
Αυτό είναι και το παράξενο με τη συγκεκριμένη νίκη. Μπορεί ταυτόχρονα να είναι μία από τις πιο εντυπωσιακές βραδιές της σύγχρονης ιστορίας του Ολυμπιακού και ένα παιχνίδι από το οποίο ο προπονητής του θα βρει αρκετά πράγματα για να θυμώσει την επόμενη μέρα.
Το -28 θα μείνει. Ο τρόπος που εξαφανίστηκε έχει μεγαλύτερη σημασία
Οι μεγάλες ανατροπές συχνά περιγράφονται σαν κάτι σχεδόν μεταφυσικό: άλλαξε η ψυχολογία, γύρισε ο διακόπτης, μπήκε το πρώτο μεγάλο σουτ και ξαφνικά όλα έγιναν πιθανά. Ωραία για αφήγηση, όχι ιδιαίτερα χρήσιμα για να καταλάβεις ένα παιχνίδι μπάσκετ.
Ο Ολυμπιακός δεν γύρισε από το 62-34 επειδή άρχισε να "το πιστεύει" περισσότερο. Γύρισε επειδή σταμάτησε την πρώτη δημιουργία της Βαλένθια, έβαλε καλύτερους αμυντικούς πάνω στην μπάλα, προστάτευσε τη ρακέτα, τελείωσε τις κατοχές με ριμπάουντ και ανάγκασε το παιχνίδι να παιχτεί πέντε εναντίον πέντε. Μόλις κατάφερε να αλλάξει αυτές τις συνθήκες, είχε δύο παίκτες ικανούς να κερδίσουν τις κατοχές που πλέον είχαν πραγματική αξία.
Η ανατροπή έγινε "αθόρυβα" και μεθοδικά, χωρίς ο Ολυμπιακός να βάλει τρελά σουτ, ενώ δέχτηκε και αρκετά daggers στην προσπάθειά του για επιστροφή.
Ο Μοντέρο δημιούργησε πλεονεκτήματα εκεί όπου δεν υπήρχαν. Ο Φουρνιέ κατάλαβε πότε έπρεπε να σταματήσει να περιμένει και να αναλάβει. Ο Παπανικολάου, ο Εντζάι και ο Μιλουτίνοφ έκαναν το κομμάτι της δουλειάς που επέτρεψε στους άλλους δύο να γίνουν οι πρωταγωνιστές.
Το 102-97 θα μείνει στα αρχεία ως η ισοφάριση της μεγαλύτερης ανατροπής που έχει δει η EuroLeague.
Για τον Ολυμπιακό, όμως, η πιο χρήσιμη πληροφορία είναι διαφορετική. Στη χειρότερη βραδιά του για 22 λεπτά, κατάφερε να βρει μέσα στο ίδιο παιχνίδι τον τρόπο να γίνει ξανά η ομάδα που θέλει να είναι.
Και αυτό, τον Οκτώβριο, αξίζει περισσότερο από οποιοδήποτε ρεκόρ ανατροπής.
