Πρόκειται για την ιστορία ενός αντικειμένου που γεννήθηκε μέσα από την ένταση ανάμεσα στην τάξη και το χάος, εκεί όπου η ελβετική υψηλή ωρολογοποιία συναντά το ένστικτο ενός εντόμου. Η ιδέα και μόνο ότι ένα από τα πιο εμβληματικά μοντέλα της Rolex θα μπορούσε να "καταληφθεί" από οικιακές μύγες μοιάζει σχεδόν βλάσφημη. Κι όμως, αυτό ακριβώς συνέβη σε ένα αυθεντικό Rolex Oyster Perpetual, το οποίο μετατράπηκε στο επίκεντρο ενός καλλιτεχνικού πειράματος τόσο προκλητικού όσο και αδύνατο να επαναληφθεί.
Το έργο, με τίτλο "Time Flies", δεν δημιουργήθηκε σε κάποιο ελβετικό εργαστήριο ούτε πάνω σε πάγκο έμπειρου ωρολογοποιού, αλλά στο δημιουργικό περιβάλλον του ισπανικού κολεκτίβου Milfshakes, που έχει χτίσει τη φήμη του μέσα από την ανατρεπτική του στάση απέναντι στα σύμβολα της σύγχρονης κουλτούρας. Η ιδέα τους ήταν απλή στη σύλληψη αλλά ριζοσπαστική στην εφαρμογή: να φέρουν αντιμέτωπη την απόλυτη πειθαρχία της πολυτέλειας με την απρόβλεπτη φύση της βιολογίας. Το αποτέλεσμα ήταν ένα ρολόι που υπάρχει σε ένα και μοναδικό αντίτυπο, με το καντράν του κυριολεκτικά "ζωγραφισμένο" από τα πεπτικά υγρά εντόμων.
Όταν η Rolex γίνεται Τέχνη
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του εγχειρήματος, χρειάζεται να δούμε τη διαδικασία. Οι καλλιτέχνες αφαίρεσαν με προσοχή το αρχικό καντράν — το στοιχείο που καθορίζει την οπτική ταυτότητα του ρολογιού — και το τοποθέτησαν σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο όπου ζούσαν μύγες.
Τα έντομα τρέφονταν με φυτικές χρωστικές, κάτι που ενεργοποίησε τον βασικό μηχανισμό του πρότζεκτ: καθώς οι μύγες σιτίζονται, εκκρίνουν ένζυμα για να διασπάσουν την τροφή τους πριν την απορροφήσουν. Αυτή η φυσική διαδικασία άφησε στην επιφάνεια του καντράν αμέτρητες μικροσκοπικές, χρωματιστές σταγόνες.
Το αποτέλεσμα είναι οπτικά καθηλωτικό. Ένας μικροσκοπικός γαλαξίας από κουκκίδες, που θυμίζει ταυτόχρονα αφηρημένη ζωγραφική και εικόνα βιολογικού φαινομένου κάτω από φακό μικροσκοπίου.
Η ακρίβεια της Ελβετίας απέναντι στο τυχαίο
Η ουσία του έργου βρίσκεται στην αντίφαση. Το Rolex Oyster Perpetual αποτελεί σύμβολο μηχανικής τελειότητας, ένα ρολόι φτιαγμένο για να λειτουργεί επί δεκαετίες με ελάχιστη απόκλιση.
Απέναντι σε αυτή την ακρίβεια, το κολεκτίβο έβαλε τον παράγοντα της τύχης. Το ρολόι συνεχίζει να επιτελεί τον βασικό του ρόλο — να μετρά τον χρόνο — όμως η αισθητική του είναι προϊόν μιας διαδικασίας που δεν μπορεί να αναπαραχθεί. Το ίδιο σχέδιο δεν γίνεται να δημιουργηθεί ξανά και δεν υπάρχει τρόπος να αντιγραφεί. Με απόλυτους όρους, πρόκειται για ένα αυθεντικά μοναδικό κομμάτι, το οποίο οι δημιουργοί περιέγραψαν ως "βιολογική τέχνη", περισσότερο πείραμα παρά απλή παραμετροποίηση.
Ένα Rolex χωρίς προηγούμενο
Αντί να το διαθέσουν άμεσα σε δημοπρασία, οι δημιουργοί επέλεξαν μια πιο σύγχρονη, σχεδόν θεατρική τακτική. Οργάνωσαν έναν online διαγωνισμό, όπου οποιοσδήποτε μπορούσε να συμμετάσχει αγοράζοντας ένα ψηφιακό screensaver αξίας τριών ευρώ.
Η κλήρωση, παρουσία συμβολαιογράφου, ανέδειξε έναν μόνο νικητή, ο οποίος έγινε κάτοχος ενός από τα πιο αλλόκοτα αντικείμενα που έχουν εμφανιστεί τα τελευταία χρόνια στον χώρο της συλλεκτικής ωρολογοποιίας.
Μεταξύ αποστροφής και θαυμασμού
Οι αντιδράσεις, όπως ήταν αναμενόμενο, κινήθηκαν στα άκρα. Για ορισμένους, το εγχείρημα συνιστά προσβολή προς την παράδοση της ωρολογοποιίας, μια μορφή εννοιολογικού βανδαλισμού πάνω σε ένα αντικείμενο που συμβολίζει αιώνες τεχνικής αριστείας.
Για άλλους, αποτελεί μια ευφυή καλλιτεχνική πράξη που επαναπροσδιορίζει την έννοια της πολυτέλειας στη σύγχρονη εποχή. Η ίδια η διαμάχη είναι μέρος του έργου, καθώς το ρολόι αυτό δεν περιορίζεται στη μέτρηση του χρόνου, αλλά παράγει και διάλογο.
Το "Time Flies" λέει πολλά για το σήμερα της συλλεκτικής κουλτούρας: οι νεότερες γενιές δεν αναζητούν απλώς ακριβά αντικείμενα, αλλά κομμάτια με αφηγηματικό και πολιτισμικό βάρος, αντικείμενα που αμφισβητούν τα όρια.
Παράδοξα, αυτό το Rolex, "σφραγισμένο" από μύγες, εκπληρώνει μια από τις πιο διαχρονικές υποσχέσεις της ωρολογοποιίας — να αιχμαλωτίζει τον χρόνο — με έναν τρόπο που μετατρέπει μικροσκοπικές εκκρίσεις σε τέχνη.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.