Υπήρχαν ηθοποιοί που μπορούσαν να σε κάνουν να γελάσεις και ηθοποιοί που μπορούσαν να σε διαλύσουν συναισθηματικά. Ο Robin Williams ανήκε σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία που μπορούσε να κάνει και τα δύο μέσα στην ίδια σκηνή. Μερικές φορές, ακόμη και μέσα στην ίδια πρόταση.
Η ταχύτητα με την οποία λειτουργούσε το μυαλό του έγινε από πολύ νωρίς το σήμα κατατεθέν του. Αυτοσχεδιασμός, μιμήσεις, αλλαγές φωνών και χαρακτήρων, ένας χείμαρρος από ατάκες που συχνά ανάγκαζε τους σκηνοθέτες να αφήνουν την κάμερα να γράφει. Θα ήταν εύκολο λοιπόν να μείνει στην ιστορία ως ένας από τους σπουδαιότερους κωμικούς της γενιάς του. Μόνο που ο Williams ήταν πολύ μεγαλύτερος ηθοποιός από αυτό.
Από τον John Keating μέχρι τον Sy Parrish, αυτοί είναι έξι ρόλοι που εξηγούν γιατί ο Robin Williams δεν ήταν απλώς ένας άνθρωπος που μας έκανε να γελάμε. Ήταν ένας από τους σημαντικότερους ηθοποιούς της εποχής του.
Dead Poets Society (1989) – John Keating
Αν υπάρχει ένας ρόλος που συμπυκνώνει αυτό που αντιπροσώπευε ο Robin Williams για μια ολόκληρη γενιά, είναι ο John Keating. Ο αντισυμβατικός καθηγητής λογοτεχνίας φτάνει στην αυστηρή Welton Academy και, αντί να ζητήσει από τους μαθητές του να αποστηθίσουν ποιήματα, προσπαθεί να τους μάθει κάτι πολύ πιο επικίνδυνο: να σκέφτονται μόνοι τους.
Ο Peter Weir είχε καταλάβει κάτι κρίσιμο. Δεν χρειαζόταν τον Williams στο maximum. Χρειαζόταν να περιορίσει την ενέργειά του. Ο Keating είναι αστείος, χαρισματικός και απρόβλεπτος, αλλά ποτέ δεν μετατρέπεται σε stand-up performer μέσα στην τάξη. Ακόμη και όταν ανεβαίνει πάνω στο θρανίο ή ζητά από τους μαθητές να σκίσουν σελίδες από το βιβλίο τους, υπάρχει πίσω από όλα μια βαθιά σοβαρότητα.
Και φυσικά υπάρχει το "Carpe Diem". Μια φράση που η ταινία δεν αντιμετωπίζει σαν εύκολο motivational quote αλλά ως υπενθύμιση ότι η ζωή είναι πεπερασμένη.
Η τελευταία σκηνή, με τους μαθητές να ανεβαίνουν στα θρανία τους, δεν χρειάζεται καμία μεγάλη ερμηνευτική έκρηξη από τον Williams. Το βλέμμα του αρκεί. Είναι ίσως η καλύτερη απόδειξη ότι ο άνθρωπος που μπορούσε να γεμίσει ένα δωμάτιο με χίλιες λέξεις είχε μάθει να λέει τα πάντα χωρίς να μιλά.
Good Will Hunting (1997) – Sean Maguire
Ο Sean Maguire χάρισε στον Robin Williams το μοναδικό Oscar της καριέρας του και, κατά έναν περίεργο τρόπο, είναι ένας από τους λιγότερο "Robin Williams" χαρακτήρες που έπαιξε ποτέ.
Δεν υπάρχουν μεταμφιέσεις, ξέφρενοι μονόλογοι ή συνεχείς μιμήσεις. Υπάρχει ένας μεσήλικας ψυχολόγος που έχει χάσει τη γυναίκα του και συναντά έναν ιδιοφυή νεαρό, τον Will Hunting, ο οποίος έχει χτίσει γύρω του έναν τοίχο κυνισμού για να μην επιτρέψει σε κανέναν να τον πλησιάσει.
Η μεγάλη δύναμη της ερμηνείας βρίσκεται στην ηρεμία της. Στη σκηνή στο παγκάκι, ο Sean καταρρίπτει ολόκληρη την αλαζονεία του Will χωρίς να υψώσει τη φωνή του. Του εξηγεί ότι μπορεί να έχει διαβάσει τα πάντα για τον Michelangelo, τον πόλεμο, τον έρωτα και την απώλεια, αλλά δεν τα έχει ζήσει.
Και μετά υπάρχει η περίφημη σκηνή του "It's not your fault". Ο Williams δεν προσπαθεί να κλέψει τη στιγμή. Αφήνει τον Matt Damon να καταρρεύσει μπροστά του.
Ο Sean Maguire είναι ένας άνθρωπος που προσπαθεί να θεραπεύσει κάποιον άλλον ενώ ακόμη μαθαίνει να ζει με τη δική του πληγή. Και ίσως γι' αυτό παραμένει μία από τις πιο ανθρώπινες ερμηνείες της δεκαετίας του '90.
Good Morning, Vietnam (1987) – Adrian Cronauer
Εδώ βρίσκεται ο Robin Williams που γνώρισε πρώτα το μεγάλο κοινό: ασυγκράτητος, ταχύτατος και πρακτικά αδύνατο να προβλέψεις τι θα πει στα επόμενα πέντε δευτερόλεπτα.
Ως Adrian Cronauer, ένας ραδιοφωνικός παραγωγός των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που φτάνει στη Σαϊγκόν το 1965, ο Williams βρήκε τον ιδανικό κινηματογραφικό χώρο για να απελευθερώσει το μεγαλύτερο όπλο του. Τον αυτοσχεδιασμό.
Πολλά από τα ραδιοφωνικά ξεσπάσματα του Cronauer βασίστηκαν στον αυτοσχεδιασμό του Williams. Θα μπορούσε λοιπόν το Good Morning, Vietnam να είχε μείνει απλώς μια βιτρίνα του κωμικού ταλέντου του. Δεν μένει.
Όσο ο Cronauer έρχεται σε επαφή με την πραγματικότητα του πολέμου, το γέλιο αρχίζει να αποκτά διαφορετικό βάρος. Η περίφημη σεκάνς με το What a Wonderful World του Louis Armstrong πάνω σε εικόνες πολέμου αποτελεί μία από τις πιο δυνατές αντιθέσεις της ταινίας.
Ο Williams κάνει κάτι που θα επαναλάμβανε στις σημαντικότερες ερμηνείες του: χρησιμοποιεί το χιούμορ όχι για να κρύψει τη δραματικότητα, αλλά για να την κάνει πιο επώδυνη όταν τελικά εμφανιστεί.
The Fisher King (1991) – Parry
Ο Terry Gilliam δύσκολα θα μπορούσε να βρει καλύτερο ηθοποιό για τον Parry. Έναν άνθρωπο που ζει στους δρόμους της Νέας Υόρκης και έχει κατασκευάσει έναν ολόκληρο φανταστικό κόσμο για να μπορέσει να υπάρξει μέσα σε μια πραγματικότητα που δεν αντέχει.
Στην αρχή, ο Parry μοιάζει σχεδόν με έναν ακόμη εκκεντρικό χαρακτήρα κομμένο και ραμμένο πάνω στον Williams. Μιλά ασταμάτητα, βλέπει ιππότες, αναζητά το Άγιο Δισκοπότηρο και αντιμετωπίζει τη Νέα Υόρκη σαν ένα σύγχρονο μεσαιωνικό βασίλειο. Σταδιακά όμως αντιλαμβανόμαστε γιατί.
Ο Parry έχει χάσει τη γυναίκα του με τρόπο βίαιο και τραυματικό και η φαντασία του δεν είναι απλώς ιδιορρυθμία. Είναι μηχανισμός επιβίωσης. Ο τρομακτικός Κόκκινος Ιππότης που τον καταδιώκει είναι η μορφή που έχει πάρει το τραύμα του.
Εδώ ο Williams περνά από το ξεκαρδιστικό στο σπαρακτικό σχεδόν χωρίς μετάβαση. Και η σκηνή στον Grand Central Terminal, όπου οι βιαστικοί επιβάτες μετατρέπονται ξαφνικά σε ζευγάρια που χορεύουν βαλς, παραμένει μια από τις ομορφότερες στιγμές της φιλμογραφίας του.
Ο Parry είναι ίσως ο χαρακτήρας που αποκάλυψε καλύτερα πόσο κοντά βρίσκονταν πάντα, στον κινηματογραφικό κόσμο του Williams, η φαντασία και ο πόνος.
One Hour Photo (2002) – Sy Parrish
Αν κάποιος είχε γνωρίσει τον Robin Williams μόνο μέσα από το Mrs. Doubtfire, το Aladdin ή το Jumanji, ο Sy Parrish θα πρέπει να έμοιαζε σχεδόν με λάθος casting. Και αυτό ακριβώς έκανε την επιλογή τόσο αποτελεσματική.
Ο Sy εργάζεται σε ένα κατάστημα εμφάνισης φωτογραφιών και έχει αναπτύξει εμμονή με μια οικογένεια πελατών του. Παρακολουθώντας επί χρόνια τις φωτογραφίες τους, έχει κατασκευάσει στο μυαλό του μια οικειότητα που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Θέλει να ανήκει στη ζωή τους. Ο Williams εξαφανίζει εδώ σχεδόν κάθε γνώριμο χαρακτηριστικό του. Τα μαλλιά είναι ξανθά και άχρωμα, η φωνή επίπεδη, οι κινήσεις ελεγχόμενες. Ακόμη και το χαμόγελό του προκαλεί δυσφορία.
Το εντυπωσιακό είναι ότι δεν παίζει τον Sy σαν τέρας. Τον παίζει σαν έναν απελπιστικά μοναχικό άνθρωπο. Αυτό δεν κάνει τη συμπεριφορά του λιγότερο ανησυχητική. Την κάνει περισσότερο.
Το One Hour Photo απέδειξε κάτι που ίσως πολλοί δεν ήθελαν να παραδεχθούν μέχρι τότε: ο Robin Williams μπορούσε να γίνει πραγματικά τρομακτικός. Όχι επειδή φώναζε ή απειλούσε, αλλά επειδή μπορούσε να αφαιρέσει από πάνω του όλα όσα μας έκαναν να αισθανόμαστε ασφαλείς μαζί του.
Hook (1991) – Peter Banning / Peter Pan
Η ταινία του Steven Spielberg δεν αγαπήθηκε ιδιαίτερα από τους κριτικούς όταν κυκλοφόρησε. Για μια ολόκληρη γενιά παιδιών όμως το Hook έγινε κάτι πολύ μεγαλύτερο: μία από τις ταινίες που καθόρισαν τα παιδικά τους χρόνια. Και ο Robin Williams ήταν η καρδιά της.
Η μεγάλη ιδέα του Hook δεν είναι ότι ο Peter Pan δεν μεγάλωσε ποτέ. Είναι ακριβώς το αντίθετο. Μεγάλωσε. Έγινε ο Peter Banning, ένας επιτυχημένος αλλά μονίμως απασχολημένος δικηγόρος, παντρεύτηκε, απέκτησε παιδιά και ξέχασε ολοκληρωτικά ποιος υπήρξε.
Όταν ο Captain Hook απαγάγει τα παιδιά του και τον αναγκάζει να επιστρέψει στη Neverland, ο Peter δεν χρειάζεται απλώς να μάθει ξανά να πετάει. Πρέπει να θυμηθεί τον άνθρωπο που ήταν πριν η ενηλικίωση τον μετατρέψει σε κάποιον που δεν έχει χρόνο ούτε για τα παιδιά του.
Ελάχιστοι ηθοποιοί θα μπορούσαν να υπηρετήσουν αυτή την ιδέα καλύτερα από τον Williams. Γιατί μέσα του συνυπήρχαν πάντοτε ο ενήλικος και το παιδί.
Και όταν τελικά ο Peter βρίσκει τη "happy thought" που χρειάζεται για να πετάξει ξανά, το Hook αποκαλύπτει τι ήταν πραγματικά από την αρχή: όχι μια ιστορία για ένα παιδί που δεν ήθελε να μεγαλώσει, αλλά για έναν άντρα που είχε ξεχάσει πώς ήταν να είναι παιδί.
Το γέλιο δεν ήταν ποτέ ολόκληρη η ιστορία
Όταν ο Robin Williams πέθανε στις 11 Αυγούστου του 2014, μεγάλο μέρος του κόσμου μίλησε για τον άνθρωπο που τον είχε κάνει να γελάσει. Ήταν απολύτως λογικό. Για δεκαετίες, ο Williams έμοιαζε να διαθέτει περισσότερη κωμική ενέργεια από όση μπορούσε να χωρέσει μια κινηματογραφική οθόνη. Αλλά η μεγάλη κληρονομιά του βρίσκεται ίσως αλλού.
Στον Keating που κοιτάζει τους μαθητές του πάνω στα θρανία. Στον Sean Maguire που κάθεται απέναντι από έναν πληγωμένο νεαρό. Στον Parry που κρύβεται από τον Κόκκινο Ιππότη. Στον Sy Parrish που κοιτάζει τις οικογενειακές φωτογραφίες μιας ζωής που δεν είχε ποτέ. Και στον Peter Pan που πρέπει να θυμηθεί ξανά πώς να πετάει.
Ο Robin Williams πέρασε μεγάλο μέρος της καριέρας του κάνοντάς μας να γελάμε. Οι καλύτερες ερμηνείες του, όμως, είναι εκείνες που μας έκαναν να καταλάβουμε πως πίσω από το γέλιο υπήρχε πάντοτε κάτι περισσότερο.
