Η 25η Ώρα δεν είναι η ταινία που έρχεται πρώτη στο μυαλό όταν ακούς το όνομα του Edward Norton. Το Fight Club έχει αποκτήσει μυθικές διαστάσεις, το American History X παραμένει συνδεδεμένο με μία από τις πιο δυνατές ερμηνείες του και το Primal Fear ήταν εκείνο που ανακοίνωσε με εντυπωσιακό τρόπο την άφιξή του στο Χόλιγουντ. Κι όμως, ανάμεσα στις μεγάλες στιγμές της φιλμογραφίας του υπάρχει μια ταινία του 2002 που μοιάζει να έχει γεράσει καλύτερα από πολλές άλλες της εποχής της. Η 25th Hour είναι μια μελαγχολική ιστορία για τον χρόνο που τελειώνει, τις επιλογές που δεν μπορείς να πάρεις πίσω και εκείνη τη στιγμή στη ζωή ενός άντρα που αντιλαμβάνεται ότι η επόμενη μέρα δεν θα μοιάζει με καμία από όσες προηγήθηκαν.
Ο Norton είναι ο Monty Brogan, ένας έμπορος ναρκωτικών που έχει καταδικαστεί σε επτά χρόνια φυλάκισης και έχει μπροστά του την τελευταία ημέρα της ελευθερίας του. Δεν υπάρχει κάποια μεγάλη απόδραση που οργανώνεται στο παρασκήνιο ούτε μια απόδειξη που θα εμφανιστεί την τελευταία στιγμή και θα τον αθωώσει. Ο Monty είναι ένοχος, γνωρίζει γιατί βρίσκεται σε αυτή τη θέση και το επόμενο πρωί πρέπει να παρουσιαστεί στη φυλακή. Ο Spike Lee παίρνει αυτή την απλή ιδέα και χτίζει γύρω της ένα από τα πιο ανθρώπινα δράματα του αμερικανικού κινηματογράφου των αρχών του 21ου αιώνα.
Μια τελευταία νύχτα πριν αλλάξουν όλα
Ο Monty έχει ουσιαστικά 24 ώρες για να αποχαιρετήσει τη ζωή του. Βλέπει τον πατέρα του, συναντά τη σύντροφό του Naturelle και περνά την τελευταία του νύχτα με τους παιδικούς φίλους του, τον εσωστρεφή καθηγητή Jacob και τον επιτυχημένο χρηματιστή Frank, τους οποίους υποδύονται εξαιρετικά οι Philip Seymour Hoffman και Barry Pepper. Μέσα από αυτές τις συναντήσεις, η 25th Hour αρχίζει σταδιακά να απομακρύνεται από το crime movie που θα μπορούσε να είναι και μετατρέπεται σε κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον: μια ιστορία για τη φιλία, την ενοχή, τον φόβο και όλα εκείνα που ένας άνθρωπος αναβάλλει να αντιμετωπίσει μέχρι να μην υπάρχει πλέον χρόνος.
Εδώ βρίσκεται και μία από τις καλύτερες ερμηνείες του Norton. Ο Monty δεν παρουσιάζεται ως παρεξηγημένος αντιήρωας και η ταινία δεν επιχειρεί να δικαιολογήσει τις επιλογές του. Έζησε καλά από το εμπόριο ναρκωτικών και τώρα πληρώνει το τίμημα. Όσο όμως πλησιάζει η ώρα να περάσει την πύλη της φυλακής, η σιγουριά του εξαφανίζεται και από κάτω εμφανίζεται ένας άνθρωπος τρομοκρατημένος από αυτό που τον περιμένει. Ο Norton δεν χρειάζεται να φωνάζει για να το δείξει. Ο φόβος υπάρχει στο βλέμμα, στις παύσεις, στον τρόπο που παρατηρεί τους φίλους του γνωρίζοντας ότι εκείνοι αύριο θα συνεχίσουν κανονικά τη ζωή τους.
Η μεγάλη εξαίρεση είναι φυσικά ο περίφημος μονόλογος μπροστά στον καθρέφτη. Ο Monty εξαπολύει ένα παραλήρημα εναντίον ολόκληρης σχεδόν της Νέας Υόρκης, περνώντας από φυλές, κοινωνικές ομάδες, επαγγέλματα, φίλους και συγγενείς, μέχρι να φτάσει στον μοναδικό άνθρωπο στον οποίο πραγματικά θέλει να επιτεθεί: στον ίδιο του τον εαυτό. Είναι μια σκηνή θυμού, αλλά κυρίως αυτογνωσίας. Για λίγα λεπτά βλέπουμε έναν άντρα να κατηγορεί ολόκληρο τον κόσμο μέχρι να παραδεχτεί ότι κανείς άλλος δεν τον έφερε εκεί όπου βρίσκεται.
Η Νέα Υόρκη, ο χαμένος χρόνος και μια ζωή που δεν έζησε ποτέ
Η 25th Hour έχει όμως ακόμη ένα επίπεδο που σήμερα την κάνει ακόμη πιο σημαντική. Γυρισμένη λίγο μετά την 11η Σεπτεμβρίου, είναι μία από τις πρώτες μεγάλες αμερικανικές ταινίες που ενσωμάτωσαν πραγματικά το τραύμα της επίθεσης στην εικόνα της Νέας Υόρκης. Ο Spike Lee δεν χρησιμοποιεί την πόλη απλώς ως σκηνικό. Το Ground Zero βρίσκεται εκεί, οι πληγές είναι ακόμη ορατές και η αίσθηση μιας πόλης που προσπαθεί να καταλάβει πώς συνεχίζεται η ζωή μετά από κάτι που την άλλαξε για πάντα βρίσκεται παντού. Κατά έναν παράξενο τρόπο, η Νέα Υόρκη και ο Monty μοιάζουν να βρίσκονται στην ίδια κατάσταση: και οι δύο κοιτάζουν πίσω σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει πλέον.
Όλα αυτά οδηγούν σε ένα από τα ομορφότερα και πιο πικρά φινάλε της εποχής. Καθώς ο πατέρας του, τον οποίο υποδύεται ο Brian Cox, τον οδηγεί προς τη φυλακή, του περιγράφει μια διαφορετική ζωή. Θα μπορούσαν να συνεχίσουν δυτικά, να μην σταματήσουν ποτέ, να εξαφανιστεί σε μια μικρή πόλη, να αλλάξει όνομα, να γνωρίσει μια γυναίκα, να κάνει παιδιά και να γεράσει μακριά από όλα όσα συνέβησαν. Ο Spike Lee μάς δείχνει αυτή τη ζωή σαν να είναι πραγματική και για μερικά λεπτά θέλουμε κι εμείς να πιστέψουμε ότι υπάρχει κάπου ένας δρόμος που οδηγεί σε αυτή.
Αλλά αυτό είναι το πραγματικό χτύπημα της 25th Hour. Δεν παρακολουθούμε απαραίτητα το μέλλον του Monty. Παρακολουθούμε τη ζωή που θα μπορούσε να είχε ζήσει αν είχε κάνει διαφορετικές επιλογές.
Περισσότερα από είκοσι χρόνια μετά, ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που η ταινία παραμένει τόσο δυνατή. Πίσω από τα ναρκωτικά, τη φυλακή και τη Νέα Υόρκη κρύβεται κάτι πολύ πιο οικουμενικό. Ο φόβος ότι κάποια στιγμή θα κοιτάξεις πίσω και θα καταλάβεις πόσους δρόμους έκλεισες μόνος σου. Ο Edward Norton δεν ζητά από τον θεατή να συγχωρήσει τον Monty Brogan. Καταφέρνει κάτι δυσκολότερο. Μας κάνει να καταλάβουμε πώς είναι να ξυπνάς ένα πρωί γνωρίζοντας ότι σου απομένει μόνο μία ημέρα από τη ζωή που ήξερες.
Γι' αυτό και η 25η Ώρα αξίζει να βρίσκεται δίπλα στο Fight Club και το American History X όταν μιλάμε για τις σημαντικότερες ταινίες του Norton. Μπορεί να μην απέκτησε ποτέ τη δική τους pop μυθολογία, αλλά ίσως ακριβώς γι' αυτό παραμένει το μεγάλο κρυφό διαμάντι της καριέρας του.
