Μιγκέλ Άνχελ Φέλιξ Γκαγιάρδο: Ο άνθρωπος που έκανε τα καρτέλ του Μεξικού αυτοκρατορία

Μιγκέλ Άνχελ Φέλιξ Γκαγιάρδο: Ο άνθρωπος που έκανε τα καρτέλ του Μεξικού αυτοκρατορία

Από τη συνεργασία με τον Πάμπλο Εσκομπάρ μέχρι τη δολοφονία πράκτορα της DEA και το Narcos: Mexico, η σκοτεινή ιστορία του ανθρώπου που δημιούργησε μια εγκληματική αυτοκρατορία.

Πρόσθεσε το esquire ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Πριν από τον Ελ Τσάπο, πριν από τους πολέμους των καρτέλ που μετέτρεψαν ολόκληρες περιοχές του Μεξικού σε εμπόλεμες ζώνες και πολύ πριν το Netflix μεταφέρει τον κόσμο των ναρκωτικών στις τηλεοπτικές οθόνες, υπήρχε ένας άνθρωπος που κατάλαβε ότι το οργανωμένο έγκλημα μπορούσε να λειτουργήσει διαφορετικά. Το όνομά του ήταν Μιγκέλ Άνχελ Φέλιξ Γκαγιάρδο και στην ιστορία έμεινε γνωστός ως "El Padrino", ο Νονός, αλλά και "El Jefe de Jefes", το αφεντικό των αφεντικών.

Ο θάνατός του την Κυριακή σε νοσοκομείο της Γκουανταλαχάρα, κλείνει ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της ιστορίας του οργανωμένου εγκλήματος στη Λατινική Αμερική. Ο 80χρονος είχε περάσει τα τελευταία 37 χρόνια πίσω από τα κάγκελα, έχοντας μετατραπεί από έναν από τους ισχυρότερους ανθρώπους του Μεξικού σε έναν ηλικιωμένο κρατούμενο με σοβαρά προβλήματα υγείας.

Η πραγματική του κληρονομιά δεν βρίσκεται μόνο στα εγκλήματα για τα οποία καταδικάστηκε, αλλά στο σύστημα που βοήθησε να δημιουργηθεί και το οποίο επέζησε της πτώσης του.

Από αστυνομικός, αφεντικό του υποκόσμου

Γεννημένος το 1946 στο Κουλιακάν της Σιναλόα, ο Φέλιξ Γκαγιάρδο δεν ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του ως ο στερεοτυπικός εγκληματίας που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στον κινηματογράφο. Εργάστηκε ως αστυνομικός και υπήρξε σωματοφύλακας τοπικού κυβερνήτη, αποκτώντας γνωριμίες με ανθρώπους που κατείχαν σημαντικές θέσεις εξουσίας. Αυτές οι διασυνδέσεις αποδείχθηκαν καθοριστικές στην άνοδό του.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, η διακίνηση ναρκωτικών στο Μεξικό βρισκόταν σε μια περίοδο μεγάλης αλλαγής. Μικρότερες εγκληματικές οργανώσεις δραστηριοποιούνταν σε διαφορετικές περιοχές, ελέγχοντας καλλιέργειες και διαδρομές μεταφοράς προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Γκαγιάρδο, μαζί με προσωπικότητες όπως ο Ραφαέλ Κάρο Κιντέρο και ο Ερνέστο Φονσέκα Καρίγιο, συνέβαλε στη συγκρότηση του καρτέλ της Γκουανταλαχάρα. Επρόκειτο για μια οργάνωση που έφερε κοντά διαφορετικούς διακινητές, δημιούργησε συνεργασίες και ανέπτυξε ένα πολύ μεγαλύτερο δίκτυο παράνομων δραστηριοτήτων.

Το σημαντικότερο ήταν ότι οι διακινητές δεν βασίζονταν πλέον αποκλειστικά στη μαριχουάνα. Η κοκαΐνη από τη Νότια Αμερική εξελισσόταν σε εξαιρετικά κερδοφόρο εμπόρευμα και το Μεξικό αποτελούσε τον ιδανικό ενδιάμεσο σταθμό για τη μεγαλύτερη αγορά του κόσμου. Τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Διαβάστε Επίσης

Ο άνθρωπος που συνέδεσε το Μεξικό με τον Πάμπλο Εσκομπάρ

Η άνοδος του Γκαγιάρδο συνέπεσε με την εποχή που τα κολομβιανά καρτέλ αποκτούσαν τεράστια δύναμη. Το καρτέλ του Μεντεγίν, με επικεφαλής τον Πάμπλο Εσκομπάρ, χρειαζόταν αξιόπιστα δίκτυα για να μεταφέρει την κοκαΐνη στις ΗΠΑ. Το καρτέλ της Γκουανταλαχάρα μπορούσε να προσφέρει ακριβώς αυτό.

Η συνεργασία ανάμεσα στις μεξικανικές και τις κολομβιανές εγκληματικές οργανώσεις άλλαξε την κλίμακα της διακίνησης. Μέσα από αεροπορικές και χερσαίες διαδρομές, τεράστιες ποσότητες ναρκωτικών κατευθύνονταν προς τα αμερικανικά σύνορα. Ο Γκαγιάρδο έγινε ένας από τους ισχυρότερους διαμεσολαβητές αυτής της παράνομης οικονομίας.

Η δύναμή του δεν στηριζόταν μόνο στα χρήματα και στους ένοπλους συνεργάτες του. Στηριζόταν και στη διαφθορά. Αστυνομικοί και κρατικοί αξιωματούχοι παρείχαν προστασία σε εγκληματικά δίκτυα, επιτρέποντάς τους να αναπτύσσονται για χρόνια.

Πίσω από την εικόνα του πανίσχυρου "Νονού" βρισκόταν ένα σύστημα στο οποίο το οργανωμένο έγκλημα και τμήματα του κρατικού μηχανισμού είχαν αναπτύξει επικίνδυνες σχέσεις αλληλεξάρτησης.

Διαβάστε Επίσης

Η δολοφονία που άλλαξε τα πάντα

Το 1985 αποτέλεσε το σημείο καμπής. Στις 7 Φεβρουαρίου εκείνης της χρονιάς, ο πράκτορας της DEA, Ενρίκε "Κίκι" Καμαρένα, απήχθη στη Γκουανταλαχάρα. Υποβλήθηκε σε βασανιστήρια και δολοφονήθηκε. Η σορός του βρέθηκε τον επόμενο μήνα, μαζί με εκείνη του Μεξικανού πιλότου Αλφρέδο Σαβάλα Αβεγιάρ. Η υπόθεση προκάλεσε τεράστια ένταση στις σχέσεις των ΗΠΑ με το Μεξικό. Οι αμερικανικές αρχές ξεκίνησαν την επιχείρηση "Leyenda", μια από τις μεγαλύτερες έρευνες στην ιστορία της DEA.

Η πίεση προς τη μεξικανική κυβέρνηση αυξήθηκε κατακόρυφα και η οργάνωση της Γκουανταλαχάρα άρχισε σταδιακά να αποδυναμώνεται. Ο Φέλιξ Γκαγιάρδο συνελήφθη τον Απρίλιο του 1989. Καταδικάστηκε αρχικά σε 40 χρόνια φυλάκισης για αδικήματα σχετικά με ναρκωτικά και όπλα, ενώ το 2017 του επιβλήθηκε επιπλέον ποινή 37 ετών για την απαγωγή και τη δολοφονία του Καμαρένα και του Αβεγιάρ.

Ο ίδιος αρνούνταν την εμπλοκή του στις δολοφονίες και υποστήριζε ότι ήταν αθώος.

Η αυτοκρατορία διαλύθηκε, αλλά τα καρτέλ πολλαπλασιάστηκαν

Η σύλληψη του Γκαγιάρδο δεν έφερε το τέλος της διακίνησης ναρκωτικών στο Μεξικό. Αντιθέτως, συνέπεσε με μια περίοδο διάλυσης του παλιού δικτύου και ανάδυσης νέων εγκληματικών οργανώσεων.

Από το περιβάλλον του καρτέλ της Γκουανταλαχάρα προέκυψαν οργανώσεις που θα κυριαρχούσαν τις επόμενες δεκαετίες, μεταξύ των οποίων τα καρτέλ της Σιναλόα και της Τιχουάνα.

Ο Χοακίν "Ελ Τσάπο" Γκουσμάν, ο Ισμαέλ "Ελ Μάγιο" Σαμπάδα και η οικογένεια Αρεγιάνο Φέλιξ θα αποτελούσαν κεντρικά πρόσωπα της νέας εποχής.

Οι παλιές συνεργασίες μετατράπηκαν συχνά σε αιματηρούς ανταγωνισμούς για τον έλεγχο των διαδρομών και των περιοχών επιρροής. Το Μεξικό μπήκε σε μια μακρά περίοδο εγκληματικής βίας, οι συνέπειες της οποίας εξακολουθούν να επηρεάζουν τη χώρα. Αυτό είναι ίσως και το πιο ανατριχιαστικό στοιχείο στην ιστορία του Γκαγιάρδο. Η πτώση ενός πανίσχυρου αρχηγού δεν σήμαινε απαραίτητα και την κατάρρευση του συστήματος που τον ανέδειξε.

Διαβάστε Επίσης

Από τον πραγματικό υπόκοσμο στο Narcos: Mexico

Για τις νεότερες γενιές, το πρόσωπο του Φέλιξ Γκαγιάρδο έγινε ιδιαίτερα γνωστό μέσα από το Narcos: Mexico, τη σειρά του Netflix που έκανε πρεμιέρα το 2018.

Τον υποδύθηκε ο Μεξικανός ηθοποιός Ντιέγκο Λούνα, παρουσιάζοντας έναν άνθρωπο που προσπαθούσε να συγκεντρώσει την εξουσία και να ενώσει έναν κατακερματισμένο εγκληματικό κόσμο. Η τηλεοπτική αφήγηση, παρότι δραματοποιημένη, ανέδειξε μια πλευρά της ιστορίας των καρτέλ λιγότερο γνωστή στο ευρύ κοινό. Την μετάβασή τους από τοπικές συμμορίες σε πολυεθνικά δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος.

Narcos Mexico
Netflix

Υπάρχει, βέβαια, ένας κίνδυνος σε τέτοιες ιστορίες. Η τηλεοπτική γοητεία των εγκληματιών μπορεί εύκολα να επισκιάσει τις πραγματικές συνέπειες των πράξεών τους. Ο Φέλιξ Γκαγιάρδο δεν ήταν κάποιος κινηματογραφικός αντιήρωας. Ήταν ένας καταδικασμένος εγκληματίας, συνδεδεμένος με ένα σύστημα διακίνησης ναρκωτικών, διαφθοράς και βίας που σημάδεψε ολόκληρες κοινωνίες.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του είχε χάσει μεγάλο μέρος της όρασης και της ακοής του, ενώ αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες στην κίνηση. Οι δικηγόροι του επιχείρησαν επανειλημμένα να εξασφαλίσουν τη μεταφορά του σε κατ' οίκον κράτηση, χωρίς τελικά να πραγματοποιηθεί.

Ο άνθρωπος που ονομάστηκε "Αφεντικό των Αφεντικών" δεν θα έβγαινε ποτέ ξανά ελεύθερος. Το εγκληματικό μοντέλο όμως που βοήθησε να διαμορφωθεί είχε ήδη αποκτήσει πολλούς διαδόχους και αυτή είναι η πιο σκοτεινή κληρονομιά του.